Tsunami

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy zjawiska przyrodniczego. Zobacz też: styl Karate do Tsunami.
Animacja przedstawiająca falę tsunami po trzęsieniu ziemi na Oceanie Indyjskim w 2004
Prędkość rozchodzenia się tsunami po trzęsieniu ziemi w Chile w 1960

Tsunami (jap. 津波 tsunami?, pol. fala portowa (tsu – port, przystań; nami – fala)fala oceaniczna, wywołana podwodnym trzęsieniem ziemi, wybuchem wulkanu, osuwiskiem ziemi lub cieleniem się lodowców, rzadko w wyniku upadku meteorytu.

Fale rozchodzą się pierścieniowo od miejsca jej wzbudzenia. Na pełnym morzu przejście fali tsunami, poruszającej się z wielką prędkością (do 900 km/h), może być nawet niezauważone, ponieważ długość tych fal dochodzi do kilkuset kilometrów, ale ich wysokość nie przekracza kilkudziesięciu centymetrów. Dopiero w strefie brzegowej może ona osiągnąć wysokość kilkudziesięciu metrów niszcząc nadbrzeżne miejscowości. Najczęściej występuje w basenie Oceanu Spokojnego. Może osiągać brzeg jako: łamiąca się fala, ściana wody, zalanie podobne do przypływu.

Rodzaje tsunami[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się trzy rodzaje tsunami:

  1. lokalne – miejsce wzbudzenia fali znajduje się blisko wybrzeża, a czas jej przybycia wynosi do pół godziny;
  2. regionalne – fale mogą zagrozić większemu obszarowi przybrzeżnemu. Czas przybycia do 5 godzin od wzbudzenia.
  3. ponadregionalne (pacyficzne) – mogą objąć wiele obszarów po obu stronach Pacyfiku. Czas przybycia fali od kilku do kilkunastu godzin w zależności od odległości wzbudzenia.

Historyczne tsunami[edytuj | edytuj kod]

Tsunami od najnowszych wydarzeń po najstarsze:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Silne trzęsienie ziemi i fala tsunami w Japonii (pol.). Forsal.pl, 2011. [dostęp 2011-03-14].
  2. Miller, Don J.: Giant Waves in Lituya Bay, Alaska; USGS PP 354-C (ang.). Steven Dutch, Natural and Applied Sciences, University of Wisconsin - Green Bay, 1960. [dostęp 2014-09-16].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

materiał pochodzi z Akademickiej Telewizji Naukowej – ATVN.pl