Tu-134

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tupolew Tu-134
Tu-134A-3 w barwach linii Rossija
Tu-134A-3 w barwach linii Rossija
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Producent Charkowski Zakład Lotniczy
Konstruktor Tupolew
Typ samolot komunikacyjny krótkiego i średniego zasięgu
Załoga 3-4[potrzebne źródło]
Historia
Data oblotu 29 lipca 1963
Lata produkcji 1966 -1984
Egzemplarze 852[potrzebne źródło]
Dane techniczne
Napęd 2 x silniki turboodrzutowe Sołowiew D-30-II
Ciąg 66,68 kN każdy[potrzebne źródło]
Wymiary
Rozpiętość 29,0 m[1]
Długość 37,1 m[1]
Wysokość 9,02 m[1]
Powierzchnia nośna 127,3 m²[potrzebne źródło]
Masa
Własna 29 050 kg
Osiągi
Prędkość maks. 950 km/h[potrzebne źródło]
Prędkość przelotowa 850-900 km/h[1]
Pułap 12 000 m[potrzebne źródło]
Pułap praktyczny 11 900 m[potrzebne źródło]
Zasięg 2 000 km[1]
Dane operacyjne
Liczba miejsc
72 do 96 osób (w zależności od wersji)[potrzebne źródło]
Użytkownicy
World operators of the Tu-134.png
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kabina pilotów Tu-134

Tu-134 (ros. Ту-134) - radziecki samolot pasażerski krótkiego i średniego zasięgu skonstruowany w biurze konstrukcyjnym Tupolewa. Produkowany seryjnie w latach 1966-1984 przez Charkowskie Zakłady Lotnicze.

W celu zastąpienia spartańskiego modelu Tu-124 techniczne biuro Tupolew zdecydowało się w roku 1963 na zaprojektowanie dwusilnikowego odrzutowego samolotu komunikacyjnego nowej generacji, który miał być bardziej zbliżony do zachodnich standardów, szczególnie pod względem komfortu. Po modyfikacji spodziewano się osiągnięcia lepszej akceptacji na zagranicznych rynkach.

Projekt, początkowo oznaczony jako Tu-124A, został przemianowany na Tu-134, gdy stało się jasne, że nowy samolot posiadać będzie jednak kilka całkowicie nowych, charakterystycznych elementów i znacząco będzie różnić się od poprzednika. Tupolew Tu-134 został wyposażony w usterzenie w układzie T, silniki umieszczone z tyłu po bokach kadłuba. Charakteryzował się płatem o dużym skosie (35 stopni) i ujemnym wzniosie. Duży skos gwarantował wysoką prędkość przelotową, natomiast w połączeniu z nierozbudowaną mechanizacją płata i dużym obciążeniem powierzchni płata wymuszał start i lądowanie przy dużej szybkości. Wymagało to korzystania z dosyć długiego (biorąc pod uwagę umiarkowaną wielkość samolotu) pasa startowego. W późniejszej wersji, oznaczonej jako Tu-134A, zastosowano odwracacz ciągu, co skróciło drogę hamowania samolotu.

Służbę rozpoczął w roku 1967 na liniach lotniczych Aerofłot. Pierwsza wersja mieściła maksymalnie 72 pasażerów. Ostatnia wersja Tu-134B-3 mogła (dzięki dłuższemu kadłubowi) pomieścić 96 osób. Tu-134 okazał się być udaną konstrukcją i był eksportowany do wielu krajów RWPG. W 1967 r. na zlecenie IKCSP (Inspektorat Kontroli Cywilnych Statków Powietrznych) oraz ówczesnej centrali handlu "Polserwis", Instytut Lotnictwa w Warszawie otrzymał zadanie przeprowadzenia oceny zgodności samolotu Tu-134 z przepisami brytyjskimi BCAR (British Civil Airworthiness Requirements) w celu wystawienia świadectw zdatności do użytkowania ich w krajach zachodnich. W owym czasie instytuty radzieckie nie miały takiej możliwości gdyż ZSRR nie należał do Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego ICAO (International Civil Aviation Organization). Prace odbywały się w Warszawie i Charkowie a prowadzone były przez mgr inż. Tadeusza Chylińskiego.

Samolot znany był z dosyć hałaśliwych silników, szczególnie podczas startu, jednak cecha ta była w tym czasie znana na przykładzie innych konstrukcji, np. Boeing 727 w wersji 100 czy 200 i wiązała się m.in. z małym stosunkiem przepływów zastosowanych dwuprzepływowych silników turboodrzutowych. Także wąskie przejście, spowodowane małą szerokością kadłuba, nie zapewniało wysokiego komfortu.

Wersje[edytuj | edytuj kod]

Produkowano 7 różnych wersji tego samolotu.

  • Tu-134 - wersja podstawowa
  • Tu-134A- wersja o wydłużonym kadłubie
  • Tu-134A-3- z silnikami Sołowjowa D-30
  • Tu-134A-3M- wersja VIP lub z innym ustawieniem siedzeń
  • Tu-134B-3- kadłub wydłużony na 96 miejsc
  • Tu-134SH- samolot specjalny
  • Tu-134UBL- samolot wykorzystywany do szkoleń

Wersja Tu-134 wykorzystywana przez PLL LOT cechowała się krótszym kadłubem, przez co liczba miejsc była mniejsza (72), później wykorzystywana była wersja Tu134A (76 miejsc). Był to pierwszy turboodrzutowy samolot w PLL LOT.

Jeden Tu-134 wycofany ze służby w PLL LOT został przekazany Policji i nadal w oryginalnych barwach z zamalowanym logiem PLL LOT na ogonie stoi obecnie na policyjnym poligonie Biura Operacji Antyterrorystycznych KGP przy alejach Jerozolimskich na Szczęśliwicach w Warszawie 52°12′41,670″N 20°56′48,797″E/52,211575 20,946888, gdzie obecnie służy do szkolenia policyjnych oddziałów antyterrorystycznych w odbijaniu zakładników z porwanego samolotu. Na poligonie policyjnym w Warszawie odbijanie zakładników z Tu-134 ćwiczą też inne polskie jednostki specjalne w tym komandosi z Wojskowej Formacji Specjalnej Grom.

Drugi Tu-134 wycofany ze służby w PLL LOT został przekazany Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Znajduje się w pobliżu pasa startowego dawnego Lotniska Kraków-Rakowice-Czyżyny w miejscu o współrzędnych geograficznych 50°04′45,282″N 19°59′23,298″E/50,079245 19,989805. Kolejny samolot tego typu (konkretnie Tu - 134A o numerze rejestracyjnym: SP-LHD), przekazano Lotniczym Zakładom Naukowym we Wrocławiu. Ustawiony na terenie szkoły, stał się atrakcją dla wrocławian i turystów. Miał służyć jako pomoc dydaktyczna dla uczniów miejscowego technikum o specjalizacji: technologia budowy osprzętu lotniczego i urządzeń pokładowych. Wobec kuriozalnej decyzji lokalnych władz oświatowych o likwidacji techników we Wrocławiu, samolot został sprzedany i pocięty na złom. Jego charakterystyczną cechą był oszklony nos z miejscem dla nawigatora. Podobny egzemplarz znajduje się w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie.

Tu-134A w barwach LOTu zobaczyć można w Chłapowie k/Władysławowa.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy