Tulkarm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tulkarm
طولكرم
Panorama Tulkarm
Panorama Tulkarm
Państwo  Palestyna
 Izrael
Gubernatorstwo Gubernatorstwo Tulkarm
Burmistrz Mahmoud al-Jallad
Powierzchnia 28,8 km²
Wysokość 127 m n.p.m.
Populacja (2007)
• liczba ludności

46 288
Położenie na mapie Palestyny
Mapa lokalizacyjna Palestyny
Tulkarm
Tulkarm
Ziemia 32°18′42″N 35°01′37″E/32,311667 35,026944Na mapach: 32°18′42″N 35°01′37″E/32,311667 35,026944
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Tulkarm (arab. طولكرم, Ṭūlkarm; hebr. טול כרם; oficjalna pisownia w ang. Tulkarem) - miasto położone w Gubernatorstwie Tulkarm w Autonomii Palestyńskiej.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest położone w zachodniej części Samarii, w otoczeniu miast Kafr al-Labad, Anabta, Bala i Dajr al-Ghusun, wiosek Farun, Izbat Szufa i Iktaba, oraz osiedla żydowskiego Avnei Hefez. Na północ, zachód i południe od miasta przebiega mur bezpieczeństwa oddzielający Izrael od Autonomii Palestyńskiej. Po stronie izraelskiej znajduje się miasto Tayibe, miasteczko Zemer, moszawy Sha'ar Efraim, Nitsanei Oz i Be'erotaiym, kibuce Yad Hana i Bahan, oraz wioska Bat Hefer.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych Palestyńskiego Centrum Danych Statystycznych, w 2007 w mieście żyło 46 288 mieszkańców[1][2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Starożytny szlak handlowy Via Maris, prowadzący z Afryki Północnej przez Tulkarm do krajów Lewantu na północy

Początki miasta sięgają co najmniej III wieku p.n.e.. Początkowo nazywało się ono Berat Soreqa, ale kilka wieków później zmieniono je na Tur Karma. Miasto znajdowało się na skrzyżowaniu trzech ważnych szlaków handlowych wchodzących w skład historycznego szlaku Via Maris łączącym Afrykę Północną z krajami Lewantu na północy. Jedna droga biegła z rejonu dzisiejszego Latrun na północ w kierunku Galilei. Druga droga wiła się dolinami Samarii w kierunku Doliny Jezreel. Trzecia droga prowadziła z równiny nadmorskiej na wschód do miasta Nablus.

W czasach panowania arabskiego miasto nazwano Tulkarm. Przez długie wieki Tulkarm pozostawało jednak zapomniane i zacofane gospodarczo.

Pewne ożywienie nastąpiło dopiero po 1900, kiedy to wybudowano tutaj odnogę linii kolejowej Hejaz, która łączyła Damaszek z Medyną. Odnoga przebiegająca przez Tulkarm łączyła główną linię kolejową z miastem Hajfą. Powstanie stacji kolejowej spowodowało niewielkie ożywienie gospodarcze okolicy, w której uprawiano wówczas oliwki, winogrona, figi, migdały, morele i jabłka.

29 listopada 1947 roku Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęło Rezolucję nr 181 w sprawie podziału Palestyny na dwa państwa: żydowskie i arabskie. Tutejsze tereny miały znajdować się w państwie arabskie i w wyniku Wojny o Niepodległość w 1948 znalazły się pod okupacją Jordanii.

W 1950 w mieście utworzono obóz uchodźców palestyńskich Tulkarm, a w 1952 drugi obóz uchodźców Nur Szams[3].

Podczas Wojny sześciodniowej w 1967 ziemie te zajęły wojska izraelskie. Po zawarciu w 1994 porozumień z Oslo Tulkarm znalazło się w Autonomii Palestyńskiej w obszarze o statusie "A" (są to tereny pozostające pod kontrolą palestyńską). Całkowite przekazanie tych ziem administracji palestyńskiej odbyło się w 22 marca 2005[4].

W styczniu 2002 Izraelczycy rozpoczęli budowę muru bezpieczeństwa, którego budowę ukończono w 2003[5][6].

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miasta wywodzi się od arabskiego słowa "Kerem", oznaczającego "Winnicę". Nazwa Tulkarm oznacza "Góra Winnic".

Słowo "Kerem" występuje zarówno w języku arabskim i hebrajskim - wywodzi się z Księgi Jeremiasza 31:5

Jeszcze będziesz sadziła winnice na górach Samaryjskich; a szczepiący szczepić będą i jeść będą.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Tulkarm posiada trzy prywatne stacje telewizyjne Al-Salam, Al-Fajir i Al-Bilad[7].

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się dwu letni college Khodori Institute oraz cztery szkoły średnie.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Gospodarka miasta opiera się na rolnictwie, sadownictwie i hodowli owiec. Tutejsi rolnicy uprawiają owoce cytrusowe, melony, oliwki, olej z oliwek, pomidory, ziemniaki, sezam, orzeszki ziemne i inne.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Na zachód od miasta przebiega autostrada nr 6 (Beit Kama-Eliakim), brak jednak możliwości bezpośredniego wjazdu na nią. Przez miasto przebiega droga nr 574, którą jadąc na południe dojeżdża się do wioski Izbat Szufa, lub jadąc na północny wschód dojeżdża się do wioski Al-Dżaruszija. Lokalna droga prowadzi na wschód do wioski Iktaba.

Przypisy

  1. Welcome To Tulkarm (ang.). W: Palestine Remembered [on-line]. [dostęp 12 kwietnia 2009].
  2. Projected Mid -Year Population for Tulkarm Governorate by Locality 2004-2006 (ang.). W: Palestinian Central Bureau of Statistisc [on-line]. [dostęp 12 kwietnia 2009].
  3. Tulkarm Refugee Camp (ang.). W: UNRWA [on-line]. [dostęp 13 kwietnia 2009].
  4. Israel hands over Tulkarm to Palestinians (ang.). W: The Sydney Morning Herald [on-line]. 23 marca 2005. [dostęp 13 kwietnia 2009].
  5. Tulkarm (ang.). W: UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA) [on-line]. [dostęp 13 kwietnia 2009].
  6. West Bank Closures - Tulkarm (ang.). W: UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA) [on-line]. [dostęp 13 kwietnia 2009].
  7. Welcome to Tulkarm (ang.). W: Waleed Kazem Jayyousi [on-line]. [dostęp 13 kwietnia 2009].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]