Tupamaros (Urugwaj)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Urugwaj
Herb Urugwaju
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Urugwaju
Flaga Tupamaros

Tupamaros znane także jako MLN (Movimiento de Liberación Nacional - Ruch Wyzwolenia Narodowego) było organizacją o charakterze lewicowej partyzantki działającej w Urugwaju w latach 60. i 70 XX wieku. MLN było zorganizowane wokół jej najważniejszego lidera Raúla Sendica i jego filozofii polityki socjalnej.

Ruch Tupamaros został tak nazwany od inkaskiego bohatera Tupaca Amaru II. Organizacja powstała w wyniku unii którą zawiązał Sendic, a składającą się z członków związków zawodowych oraz Ruchu Poparcia Wsi (Movimiento de Apoyo al Campesino) dotkniętych ubóstwem panującym na terenach rolniczych. Liczebność Tupamaros rosła proporcjonalnie do coraz większego udziału w rządach armii urugwajskiej, osiągając swój szczyt w latach 1973-1984, a więc czasach uciążliwej wojskowej dyktatury.

Tupamaros zaczynało od rabowania banków, klubów strzeleckich oraz innych grup biznesu we wczesnych latach 60., a uzyskane w ten sposób pieniądze i żywność rozdawało wśród biedaków Montevideo. Pod koniec tej samej dekady MLN zaangażowało się w polityczne porwania i zabójstwa oraz zbrojną propagandę. Szczególnie głośne stało się uprowadzenie potężnego dyrektora banku Pereyra Rebervel oraz ambasadora Wielkiej Brytanii w Urugwaju, jak również zabójstwo Dana Mitrione, agenta FBI.

Szczyt działalności Tupamaros przypadł na lata 1970 i 1971. W tym okresie stali się bardziej liberalni wobec tych których porywali. W 1971 ponad 100 osadzonych Tupamaros uciekło z więzienia Punta Carretas. Mimo to MLN dotykało coraz więcej trudności wynikających z serii strategicznych porażek, a w szczególności zdrada wysoko postawionego członka Tupamaros Héctora Amodio Péreza oraz kontrofensywa armii z jej Szwadronami śmierci (Escuadrón de la Muerte).

Urugwajskie wojsko rozpętało wkrótce krwawą kampanię aresztowań i zniknięć, która doprowadziła do rozproszenia pozostałych na wolności Tupamaros. Efektywna taktyka tortur doprowadziła w 1972 do bardzo poważnego osłabienia struktur MLN, a jej głównych przywódców do więzienia w okropnych warunkach.

Pomimo tego, że Tupamaros nie stanowili już poważnego zagrożenia, cywilny prezydent Juan María Bordaberry przekazał znaczną część stanowisk w rządzie wojskowym, którzy przeprowadzili następnie zamachu stanu w 1973 r. Doprowadziło to w efekcie do niespotykanych represji ludności cywilnej oraz wzystkich sił politycznych w kraju.

Po nastaniu rządów demokratycznych w 1985 r. Tupamaros powrócili do publicznego życia Urugwaju jako legalna partia polityczna (Movimiento de Participación Popular), która jest obecnie częścią rządzącej koalicji Szeroki Front – Nowa Większość.