Turkuć podjadek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Turkuć podjadek
Gryllotalpa gryllotalpa[1]
(Linnaeus, 1758)
Turkuć podjadek
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada uskrzydlone
Rząd prostoskrzydłe
Rodzina turkuciowate
Rodzaj Gryllotalpa
Gatunek turkuć podjadek
Synonimy
  • Gryllus (Acheta) gryllotalpa Linnaeus, 1758
  • Gryllotalpa vulgaris Latreille, 1804
  • Gryllus talpa Olivier, 1791
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Turkuć podjadek, turkuć pospolity (Gryllotalpa gryllotalpa) – gatunek owada prostoskrzydłego z rodziny turkuciowatych (Gryllotalpidae), jeden z największych owadów w Polsce. Dobrze przystosowany do życia w ziemi, gdzie spędza większość czasu. Larwy identyczne jak imago, ale początkowo bezskrzydłe, a później z krótszymi skrzydłami. Samica opiekuje się jajami, a następnie przez pewien czas młodymi. Owad wszystkożerny, dożywający dwóch do czterech lat.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Europa, zachodnia Azja i północna Afryka[2]. W Europie południowej i środkowej występuje licznie. W Polsce spotykany jest od nizin po rejony górzyste. Nie był wykazany jedynie ze Wzgórz Trzebnickich, Sudetów Zachodnich, Kotliny Nowotarskiej i Tatr[3]. Dawniej w Polsce był gatunkiem pospolitym. Został zawleczony do Ameryki Północnej, gdzie spotykany jest we wschodnich Stanach Zjednoczonych.

Środowisko 
Głównie środowiska wilgotne: torfowiska, bagna, podmokłe łąki[3], a także rowy, zagony, ogrody, pola uprawne i sady; uważany za szkodnika[4] upraw rolnych, ogrodniczych i leśnych[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Ciało o ciemnobrązowym lub brunatnorudawym ubarwieniu, masywne, wydłużone, z silnie rozwiniętym przedpleczem, długimi przysadkami odwłokowymi i stosunkowo krótkimi tylnymi nogami. Przednie odnóża silne, grzebiące, łopatowate, zaopatrzone w kolce – służą do poruszania się pod ziemią, rozgrzebywania piasku i budowy korytarzy. U osobników obu płci obecny jest aparat strydulacyjny.

Wielkość 
do 6,2 cm długości oraz rozpiętości 4 cm.
Skrzydła 
proste, długie, ostro zakończone, sięgają poza odwłok, używane w okresie godowym.

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Dojrzała samica, po intensywnym żerowaniu i stosunkach w maju i czerwcu, w podziemnych gniazdach składa do 300 jaj, którymi się następnie opiekuje. Dla zapewnienia ciepła podgryza korzenie roślin rosnących nad gniazdem, aby uschły i odsłoniły drogę promieniom słonecznym. Larwy wylęgają się po około 3 tygodniach. Początkowo żerują gromadnie tylko pod ziemią, pod opieką samicy. W ciągu roku samica wydaje jedno pokolenie. Dojrzałość płciową osiągają po 2 latach. Na terenie Polski imagines pojawiają się od maja do października. Samica turkucia podjadka opiekuje się larwami do jesieni, wtedy młode samodzielnie już kopią kanaliki do głębokości 0,5-1metra, gdzie zimują.[5]

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Młody osobnik

Gatunek wszystkożerny, zjada korzenie roślin (stąd nazwa), ale również bezkręgowce, głównie larwy innych owadów. Nie gardzi dżdżownicami, ślimakami, pędrakami i drutowcami. Większość życia spędza pod ziemią, kopie rozgałęziające się i krzyżujące ze sobą wąskie korytarze, w których nie może się odwrócić – porusza się do przodu lub do tyłu.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Dawniej, jako gatunek pospolity, był uważany za szkodnika, ponieważ może wyrządzać szkody w ogrodach, inspektach, uprawach roślin okopowych i szkółkach. Jego liczebność spadła prawdopodobnie na skutek zatrucia gleb. Obecnie nie ma większego znaczenia w uprawach.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Gryllotalpa gryllotalpa w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Eades, D.C.; D. Otte; M.M. Cigliano & H. Braun: Orthoptera Species File Online: species Gryllotalpa gryllotalpa (Linnaeus, 1758) (ang.). [dostęp 27 września 2010].
  3. 3,0 3,1 3,2 Władysław Bazyluk, Anna Liana: Prostoskrzydłe - Orthoptera. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2000, seria: Katalog Fauny Polski cz. 17, z. 2. ISBN 83-85192-94-8.
  4. Fauna Polski - charakterystyka i wykaz gatunków. Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.). T. II. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2007. ISBN 978-83-881470-7-4.
  5. Stanisław Ignatowicz: Szkodniki roślin: turkuć podjadek. Co warto wiedzieć o turkuciu podjadku? (pol.). 2013. [dostęp 2013-19-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]