Turośl (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Turośl
gmina wiejska
Herb Flaga
Herb gminy Flaga gminy
Województwo podlaskie
Powiat kolneński
Wójt Piotr Niedbała
Powierzchnia 198,43 km²
Ludność (2004)
 • liczba ludności
 • gęstość

4994
25,2 osób/km²
Strefa numeracyjna 86
Tablice rejestracyjne BKL
Położenie gminy na mapie powiatu
POL powiat kolnenski gmina Turosl.svg
Plan gminy
Turośl (gmina) location map.png
TERYT 2006062
Urząd gminy
18-525 Turośl
ul.Jana Pawła II 49 
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa gminy
Biuletyn Informacji Publicznej gminy

Turoślgmina wiejska w województwie podlaskim, w powiecie kolneńskim. W latach 1975-1998 gmina położona była w województwie łomżyńskim.

Siedziba gminy to Turośl.

Wójtem gminy od 2004 r. pozostaje Piotr Niedbała[1], zaś przewodniczącym Rady Gminy 1 grudnia 2014 r. został wybrany Sławomir Milewski[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Osady na obrzeżu Puszczy Kurpiowskiej zaczęto zakładać około połowy XVII wieku. Wieś Turośl powstała w wieku XVIII-tym, pierwotnie jako osada leśniczego zlokalizowana nad rzeką Turoślanką. Przez dłuższy czas tereny dzisiejszej gminy były zastrzeżone do wyłącznej dyspozycji książąt mazowieckich (zagajone) – stąd pierwotna nazwa tej części puszczy brzmiała Zagajnica. Obszar Zagajnicy Królewskiej obfitował w tury i łosie, stąd późniejsza nazwa tej miejscowości – Turośl. Pierwszymi osadami na jej terenie były rudy, czuli kuźnice, gdzie wytapiano żelazo z rudy darniowej, osady smolarzy produkujących smołę, dziegieć i węgiel drzewny oraz osady bartników zajmujących się rozwiniętą na szeroką skalę hodowlą pszczół. Turośl była również osadą leśną, a jej mieszkańcy trudnili się łowiectwem, pszczelarstwem, wytapianiem smoły, rudy darniowej i obróbką drewna.

Z biegiem lat, gdy ubywało lasów, Turośl przekształcała się w osadę rolniczą. Miały miejsce wystąpienia przeciwko najeźdźcy w okresie potopu szwedzkiego i wojny północnej (bohater ludowy Stach Konwa), udział w powstaniach narodowych czy walka z hitlerowskim okupantem. Podczas powstania styczniowego znaczące w historii regionu bitwy stoczono pod Lemanem i pomiędzy Ksebkami a Łączkami.

W okresie międzywojennym Kurpiowszczyzna, spustoszona rabunkową gospodarką zaborcy i znacznie zniszczona w czasie I wojny światowej, stanowiła region ubogi. Krytyczna sytuacja licznej biedoty wiejskiej doprowadziła do podjęcia przez Kurpiów akcji protestacyjnych. W Turośli, Nowej Rudzie, Cieciorach miały miejsce wystąpienia przeciwko władzom i policji. Ich rezultatem był słynny marsz Kurpiów na Kolno w 1924 roku, zakończony pomimo licznych represji częściowym cofnięciem uznwanych za krzywdzące podatków.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[3] gmina Turośl ma obszar ok. 198,43 km², w tym:

  • użytki rolne: 68%
  • użytki leśne: 26%

Gmina stanowi 21,12% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z 30 czerwca 2004[4] gminę zamieszkiwały 4994 osoby.

Dane z 30 czerwca 2004[4]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 4994 100 2338 46,8 2656 53,2
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
25,2 11,8 13,4

Zasoby wodne[edytuj | edytuj kod]

  • Rzeka Pisa wraz z jej dopływem, Turoślanką
  • Jezioro Łacha
  • Graniczące z gminą jezioro Serafin

Kultura[edytuj | edytuj kod]

  • Gminny Ośrodek Kultury znajdujący się w zabytkowym spichlerzu
  • Izba Regionalna zlokalizowana w zabytkowym wiatraku, zgromadziła około 500 eksponatów przedstawiających życie i historię Kurpiów
  • Gminna Biblioteka Publiczna

Instytucje te pełnią wiele funkcji, takich jak:

  • gromadzenie, dokumentowanie, tworzenie , ochrona i udostępnianie dóbr kultury
  • tworzenie warunków do rozwoju amatorskiego ruchu turystycznego ,folkloru i sztuki ludowej
  • rozbudzanie i zaspokajanie potrzeb i zainteresowań kulturalnych społeczeństwa

Miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Adamusy, Charubin, Charubiny, Cieciory, Cieloszka, Dudy Nadrzeczne, Krusza, Ksebki, Leman, Łacha, Nowa Ruda, Popiołki, Potasie, Ptaki, Pudełko, Pupki, Samule, Szablaki, Trzcińskie, Turośl, Wanacja, Zimna.

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Kolno, Łyse, Pisz, Zbójna

Przypisy

  1. Władze Gminy Turośl (pol.). BIP gminy Turośl. [dostęp 2014-12-14].
  2. Nowa Rada Gminy Turośl (pol.). Witryna gminy Turośl. [dostęp 2014-12-14].
  3. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  4. 4,0 4,1 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].