Twór siatkowaty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Twór siatkowaty albo układ siatkowaty (łac. formatio reticularis), inaczej: siatkowaty, retikularny, "kora pnia mózgu" - rozciąga się w pniu mózgu od międzymózgowia do rdzenia przedłużonego, a następnie przechodzi w twór siatkowaty rdzenia kręgowego.

Neurony tworu siatkowatego mają następujące cechy charakterystyczne:

  • ich dendryty słabo się rozgałęziają,
  • neuryty dzielą się na gałęzie wstępujące i zstępujące,
  • perykariony ich są w niektórych miejscach rozproszone.

W rdzeniu kręgowym twór siatkowaty znajduje się w warstwie pośredniej pomiędzy istotą szarą tworzącą rogi (słupy) przednie i tylne, w pobliżu kanału środkowego.

Udało się wyodrębnić 96 jąder tworu, z których najważniejsze to:

Układ siatkowaty[edytuj | edytuj kod]

Układ siatkowaty jest pojęciem czynnościowym. Neurony tego układu przewodzą impulsy nerwowe drogami nieswoistymi. W skład tego układu wchodzą neurony przekazujące lub hamujące impulsacje za pośrednictwem niemalże wszystkich rodzajów neurotransmiterów. Odpowiada za regulację wielu czynności wegetatywnych, mając możliwość wpływania na jądra nerwów czaszkowych i ośrodki wegetatywne, które są wręcz "wtopione" pomiędzy struktury układu siatkowatego. Twór siatkowaty wpływa na czuwanie, sen i świadomość. Uszkodzenie jego struktur wprowadza pacjenta w stan wegetatywny. Fizjologicznie dzieli się ten układ na:

  • część zstępującą - kontroluje czynność odruchową rdzenia kręgowego, wpływa na czynność ośrodków oddechowych, krążeniowych oraz na napięcie mięśniowe. Część zstępująca dzieli się na:
    • część pobudzająca - toruje lub przyspiesza przewodnictwo innych neuronów
    • część hamująca - blokuje lub zwalnia przewodnictwo innych neuronów
  • część wstępującą - przewodzi impulsy aferentne jako droga nieswoista oraz kontroluje czynność neuronów jąder ruchowych mostu, jąder ruchowych nerwów kontrolujących ruch gałek ocznych. Dzieli się na:
    • układ siatkowy wstępujący pobudzający (RAS) - prowadzi impulsację do wszystkich pól kory, ośrodków autonomicznych oraz ośrodków podkorowych motywacyjnych
    • układ wstępujący hamujący czyli układ rekrutujący wzgórza - działa antagonistycznie do RAS, synchronizuje czynność bioelektryczną mózgu (wygasza jego aktywność)

Drogi tworu siatkowatego[edytuj | edytuj kod]

Drogi doprowadzające[edytuj | edytuj kod]

  • droga rdzeniowo-siatkowa - biegnie w sznurze przednim oraz bocznym rdzenia kręgowego. Przewodzą impulsację czuciową eksteroreceptywną, proprioreceptywną oraz interoreceptywną do tworu siatkowatego, duża część impulsacji biegnie do jądra olbrzymiokomórkowego. Połączenie to stanowi podstawę ośrodkowego hamowania bólu.
  • droga móżdżkowo-siatkowa górna, dolna oraz środkowa - biegną przez konary móżdżku. Móżdżek za pośrednictwem tworu siatkowatego oddziałuje na rdzeń kręgowy, korygując ruchy wykonywane w danej chwili.
  • drogi rozpoczynające się w międzymózgowiu - przewodzą impulsację od wzgórza, podwzgórza oraz układu limbicznego.
  • droga korowo-siatkowa - włókna tej drogi biegna razem z włóknami drogi korowo-rdzeniowej i korowo-jądrowej do poszczególnych jąder tworu siatkowatego.

Drogi odprowadzające[edytuj | edytuj kod]

  • drogi wstępujące - układ siatkowaty wstępujący pobudzający i hamujący (układ rekrutujący).
  • drogo siatkowo-rdzeniowa przednia (przyśrodkowa) - rozpoczyna się od jąder śródmózgowiowych i mostu, jest drogą nieskrzyżowaną. Działa pobudzająco na komórki rogów przednich - droga torująca.
  • droga siatkowo-rdzeniowa boczna - rozpoczyna się od jąder rdzenia przedłużonego i jest drogą skrzyżowaną. Działa hamująco na komórki rogów przednich.
  • droga siatkowo-móżdżkowa - rozpoczyna się głównie w jądrach mostu.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.