Twardocice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Twardocice
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat złotoryjski
Gmina Pielgrzymka
Strefa numeracyjna 76
Kod pocztowy 59-516
Tablice rejestracyjne DZL
SIMC 0366445
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Twardocice
Twardocice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Twardocice
Twardocice
Ziemia 51°06′N 15°46′E/51,100000 15,766667Na mapach: 51°06′N 15°46′E/51,100000 15,766667

Twardocice (niem. Harpersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie złotoryjskim, w gminie Pielgrzymka, na Pogórzu Kaczawskim w Sudetach.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości pochodzi od polskiego określenia stopnia spoistości - twardości[1]. Śląski pisarz Konstanty Damrot w swojej pracy o nazewnictwie na Śląsku wydanej w 1896 roku w Bytomiu wymienia dwie nazwy polską "Twardoszyce" oraz niemiecką "Harpersdorf" cytując również staropolską nazwę pod jaką miejscowość została zanotowana w łacińskim dokumencie z 1206 Twardoczicze. Wywodzi ją od polskiego określenia twardości - "Name durch eine Ubersetzung des polnischen Twardosz (Twardy) (...)"[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Twardocice należą do starych osad przedhistorycznych. Na terenie wsi znaleziono ułamki ceramiczne i przęślik neolityczny. Wieś, wymieniona w 1206 jako Twardoczice, w 1223 jako Artbrahtsdorf, w 1224 jako Hartprehstdorf, położona nad rzeką Gajową na Pogórzu Bolesławieckim. Własność cystersek trzebnickich. W XV w. husyci zniszczyli miejscową kaplicę odpustową, w 1524 protestanci przejęli kościół. W 1633 wojska A. Wallensteina spustoszyły wieś. Twardocice trzykrotnie niszczył pożar: w 1657, 1709 i 1726, spłonęło wiele domów, szkoła, owczarnia i zbór ewangelicki, zbudowany w 1701. Od 1554 do 1725 r. wieś i okolice były zamieszkane przez protestancką grupę religijną szwenkfeldystów, skąd wygnały ich prześladowania. Obecnie mieszkają w USA. Wieś stanowiła dobra rycerskie.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[2]:

  • kościół parafialny pw. śś. Piotra i Pawła, z 1732 r., XIX w., pojezuicki
  • plebania, z 1732 r., XIX w., obecnie znajduje się tu szkoła podstawowa
  • wieża kościoła ewangelickiego granicznego, ucieczkowego, kościół zbudowany w latach 1701-1727[potrzebne źródło] – XVII-XVIII w., z kaplicą grobową Holzbergów, z 1726 r.; kościół służył protestantom z sąsiedniego księstwa jaworskiego, gdzie nie mogli mieć miejsc kultu; jeden z największych na Śląsku, miał 2400 miejsc siedzących, obecnie w stanie ruiny
  • dawny cmentarz ewangelicki przy ruinie kościoła
  • teren pocmentarny z obeliskiem – pomnikiem Kaspara Schwenkfelda, wzniesionym w 1863 r. w miejscu zwanym „Viehweg”; pomnik odnowiono w 2003 r.
  • zespół pałacowy I, nr 44:
    • pałac, z pocz. XVIII w., pierwszej poł. XIX w.;
    • stajnia, z trzeciej ćw. XIX w.
    • spichrz, z czwartej ćw. XIX w.
    • dwie stodoły z bramą, z pocz. XX w.
    • obora, z czwartej ćw. XIX w.
  • park pałacowy II, XVIII-XIX w.
  • aleja dojazdowa, lipowa

inne zabytki:

  • podpiwniczenia zabytkowego pałacu póznobarokowego z 1780 r. zachowały się do dnia dzisiejszego, otoczone parkiem z groblami i stawem.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Konstanty Damrot: Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung: mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen: Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde. Beuthen: Verlag von Felix Kasprzyk, 1896, s. 61.
  2. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 14.11.2012]. s. 263.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pogórze Kaczawskie, Słownik geografii turystycznej Sudetów, tom 7, pod red. M. Staffy, Wydawnictwo I-BiS, Wrocław 2002, ss. 592-8, ISBN 83-85773-47-9
  • Góry i Pogórze Kaczawskie. Skala 1:40.000. Jelenia Góra: Wydawnictwo Turystyczne Plan, 2004. wyd. II. ISBN 83-88049-02-x.