Twardzioszek czosnkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Twardzioszek czosnkowy
Marasmius alliaceus-Knoblauchschwindling.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina Omphalotaceae
Rodzaj Mycetinis
Gatunek twardzioszek czosnkowy
Nazwa systematyczna
Mycetinis alliaceus (Jacq.) Earle ex A.W. Wilson & Desjardin
Mycologia 97(3): 677 (2005)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Trzon jest czarny i oszroniony

Twardzioszek czosnkowy (Mycetinis alliaceus (Jacq.) Earle ex A.W. Wilson & Desjardin) – gatunek grzybów należący do rodziny Omphalotaceae[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Mycetinis, Omphalotaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Gatunek ten po raz pierwszy opisany został w 1773 przez Nicolausa Jacquina jako Agaricus alliaceus, w 1838 przez Eliasa Magnusa Friesa przeniesiony do rodzaju Marasmius (twardzioszek). W 2005 na podstawie najnowszych ustaleń taksonomicznych przeniesiony został do rodzaju Mycetinis[2]. Synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus alliaceus Jacq. 1773
  • Marasmius alliaceus (Jacq.) Fr. 1838
  • Marasmius alliaceus (Jacq.) Fr. 1838 f. alliaceus
  • Marasmius alliaceus f. major Hruby 1930
  • Marasmius alliaceus (Jacq.) Fr. 1838 subsp. alliaceus
  • Marasmius alliaceus subsp. schaenopus Kalchbr.
  • Marasmius alliaceus (Jacq.) Fr. 1838 var. alliaceus
  • Marasmius alliaceus var. subtilis J.E. Lange 1921
  • Mycena alliacea (Jacq.) P. Kumm. 1871

Nazwę polską podał Franciszek Błoński w 1889[3], obecnie jest ona niespójna z nazwą naukową.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 2–4 cm, kształt początkowo dzwonkowaty, później wypukły, w końcu rozpostarty. Barwa dość zmienna; od jasnoochrowej do ciemnobrunatnej. Powierzchnia matowa, sucha, czasami pomarszczona, brzeg gładki lub rowkowany[4][5].

Blaszki

Brudnobiaławe lub szarawe, o regularnej tramie[6].

Trzon

Cienki i długi. Ma wysokość do 10 cm i grubość 1-2 mm. Powierzchnia matowa, czarnobrunatna lub czarna i biało oszroniona (filcowata). Nasada korzeniasta[4]. Jest twardy, włóknisty, o chrząstkowatej konsystencji i tak elastyczny, że nie daje się złamać[5].

Miąższ

Cienki, białawy. Ma łagodny smak i silną woń czosnku[4].

Wysyp zarodników

Biały lub kremowy. Zarodniki o kształcie od szerokoelipsoidalnego do niemal kulistego, gładkie, o rozmiarach 7-11 × 6-8 µm[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Europie[7]. W Polsce jest niezbyt częsty, spotykany w lasach liściastych i w parkach, zawsze w obecności buków. Rośnie na ziemi, na szczątkach drewna, zwłaszcza znajdującego się pod ziemią. Owocniki wytwarza od maja do listopada[3].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Saprotrof. Nie jest trujący, ale z powodu nieprzyjemnego zapachu uważany jest za grzyb niejadalny[5]. Dawniej jednak dzięki czosnkowemu zapachowi był używany do przyprawiania niektórych potraw[4].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • twardzioszek czosnaczek (Mycetinis scorodonius). Również ma zapach czosnku, ale jest mniejszy i rośnie w lasach iglastych. Jego trzon nie jest czarny, lecz purpurowobrązowy[7].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  2. 2,0 2,1 Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  3. 3,0 3,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Atlas grzybów. Twardzioszek czosnaczek. [dostęp 2014-03-23].
  6. Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: 2006, s. 190. ISBN 8374045132.
  7. 7,0 7,1 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.