Twierdza Zegrze

Z Wikipedii

Schemat umocnień twierdzy.

Twierdza Zegrze – wzniesiona w latach 1892-95 rosyjska twierdza, broniąca przeprawy przez Narew na północ od Warszawy.

[edytuj] Historia

Wzniesione przez Rosjan w latach 1892-95 umocnienia na wysokim, północnym brzegu Narwi składały się z dwóch fortów połączonych wałem - tzw. Umocnienia Dużego i Umocnienia Małego. Forty, zmodernizowane w latach 1902-1907, były jednymi z najnowocześniejszych i najbardziej nowatorskich umocnień, wzniesionych przez inżynierów rosyjskich. Podczas budowy zastosowano wiele rozwiązań typowych dla fortyfikacji górskiej. Na potrzeby twierdzy powstały zespoły koszarowe w Zegrzu i w Zagrobach oraz siedem magazynów amunicji.

Fort Umocnienie Duże, kaponiera czołowa

Twierdza w Zegrzu stanowiła jeden z kluczowych elementów tzw. polskiego trójkąta Warszawskiego Rejonu Fortecznego, składającego się - oprócz niej - z Twierdzy Nowogeorgijewsk (Twierdzy Modlin) i Twierdzy Warszawa. Trójkąt uzupełniały m.in. forty w Dębem i Beniaminowie, podporządkowane administracyjnie Twierdzy Zegrze.

Obecnie Umocnienie Duże jest własnością Narodowego Banku Polskiego, który planuje wzniesienie tam składnicy środków płatniczych oraz centrum rozliczeniowego. Odbędzie się to kosztem zniszczenia dużej części umocnień, posiadających wysoką wartość historyczną, zabytkową i turystyczną. Umocnienie Małe należy do wojskowego Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w Zegrzu. Obydwa forty są w dobrym stanie zachowania. Brakuje jednak pomysłu i woli władz samorządowych, by wykorzystać je turystycznie w podobny sposób, jak to ma miejsce we Francji czy w Niemczech.

[edytuj] Kontrowersje

Według niektórych specjalistów z dziedziny zabytków architektury militarnej, przejęcie fortu przez NBP odbyło się z naruszeniem prawa. Obecnie następuje dewastacja obiektu, już w tej chwili pozbawionego wielu do niedawna zachowanych elementów (rosyjskich - sprzed I wojny światowej - składane zasieki z drutu kolczastego, pancerne drzwi, wyposażenie wnętrz). O niebezpieczeństwie zniszczenia unikalnego obiektu zostały poinformowane władze wojskowe, wojewódzki konserwator zabytków, Kancelaria Prezydenta, a także Centralne Biuro Antykorupcyjne. Nie zostały podjęte żadne działania, mogące uchronić zabytek.^[1]

[edytuj] Bibliografia

• Boguszewski Przemysław,„Twierdza Zegrze”, [w:] „Twierdze i działania wojenne na ziemiach polskich w czasie I wojny światowej. Materiały z międzynarodowej konferencji naukowej, zorganizowanej przez Osowieckie Towarzystwo Fortyfikacyjne i Towarzystwo Przyjaciół Fortyfikacji w ramach Krajowego Programu Ministerstwa Kultury i Sztuki «Ochrona i Konserwacja Architektury Obronnej». Osowiec-Twierdza, 16-18.10.1998”, Wydawnictwo «Forteca», Białystok – Przasnysz 2000, s. 57-80. (ISBN 83-910647-1-9, ISSN 1428-5649)
• Boguszewski Przemysław, „Zegrzyńskie forty”, [w:] „Poligon”, nr 1 (5), wydawca: «Magnum-X» Sp. z o.o., Warszawa 2007, s. 19-25. (ISSN 1895-3344)

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Zdjęcie satelitarne twierdzy na Google Maps. W zachodniej części zdjęcia widoczny zarys Umocnienia Dużego, zaś we wschodniej znacznie mniejszego - Umocnienia Małego. Obydwa umocnienia łączy widoczny wał.

• Twierdza Zegrze. Historia, plany i zdjęcia twierdzy na www.forty.waw.pl

Przypisy