Tyrs (mitologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Powrót Hefajstosa na Olimp, Dionizos z tyrsem (w centrum), greckie malowidło na attyckiej wazie (pelike) w stylu czerwonofigurowym, V wiek p.n.e., Staatliche Antikensammlungen, Monachium
tyrs

Tyrs (także laska Dionizosa, laska Bachusa; gr. θύρσος thýrsos, łac. thyrsus) – symboliczna laska.

Uchodzi za symbol płodności[1]. W sztuce przedstawiana jest zwykle w formie prostego, dość długiego kija (z drewna sosnowego lub jodłowego) zakończonego szyszką[2][3][4], na przykład sosny pinii (symbolizuje urodzaj, płodność, nieśmiertelność życia roślinnego, odrodzenie, trwałość)[1][5][6] lub jodły greckiej[7]. Niekiedy bywa opleciona bluszczem (symbolizuje wegetację, życie, nieśmiertelność; utożsamia siły wegetatywne i zmysłowość)[1][3][5][8] albo winoroślą (symbolizuje życie, płodność, odrodzenie, zmartwychwstanie, urodzaj)[1][3][5], ozdobiona wstążką[3][9].

Według mitologii greckiej i rzymskiej należała do atrybutów boga Dionizosa (Bachusa; była to jego różdżka albo berło)[3][6] oraz niektórych członków jego orszaku, między innymi menad (bachantek)[3][5][8], satyrów[2][3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Władysław Kopaliński: Słownik symboli. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1990. ISBN 83-214-0746-3.
  2. 2,0 2,1 Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 772. ISBN 83-01-03529-3.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Młodsi bogowie. W: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian. Warszawa: Świat Książki, 2003, s. 338. ISBN 83-7391-077-8.
  4. Bogowie ziemscy. W: Jan Parandowski: Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, s. 86. ISBN 83-210-0677-9. Cytat: „Nad głowami wywijały zielonymi prętami z zatkniętą u góry szyszką (tyrsami)”.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 81. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
  6. 6,0 6,1 Aaron J. Atsma: Dionysos (ang.). theoi.com. [dostęp 2010-10-08].
  7. Aaron J. Atsma: Plants of Greek myth (FIR, GRECIAN and FIR, SILVER) (ang.). theoi.com. [dostęp 2010-10-12].
  8. 8,0 8,1 Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 75. ISBN 83-04-04673-3.
  9. Mity o bogach. W: Michał Pietrzykowski: Mitologia starożytnej Grecji. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1979, s. 143. ISBN 83-221-0111-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Władysław Kopaliński: Słownik mitów i tradycji kultury. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003, s. 1355. ISBN 83-7399-022-4.
  2. Henry George Liddell, Robert Scott: A Greek-English Lexicon: θύρσος (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2011-08-06].
  3. Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 636: Thyrsus (ang.). ancientlibrary.com. [dostęp 2012-04-25].
  4. William Smith: A Dictionary of Greek and Roman Antiquities: Thyrsus (ang.). perseus.tufts.edu, 1890. [dostęp 2012-03-31].
  5. Harry Thurston Peck: Harpers Dictionary of Classical Antiquities, 1898: Thyrsus (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-03-31].