Tytus Czyżewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tytus Czyżewski
Imiona i nazwisko Tytus Czyżewski
Data i miejsce urodzenia 28 grudnia 1880 Przyszowa
Data i miejsce śmierci 5 maja 1945 Kraków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki malarstwo, poezja
Styl formizm, futuryzm, prymitywizm
Wikicytaty Tytus Czyżewski w Wikicytatach

Tytus Czyżewski (ur. 28 grudnia 1880 w Przyszowej, zm. 5 maja 1945 w Krakowie) – polski malarz, poeta, krytyk sztuki, jeden z teoretyków formizmu.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z rodziny ziemiańskiej. Ukończył szkołę średnią w Nowym Sączu. W latach 1902-1907 studiował na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, m.in. pod kierunkiem Józefa Mehoffera i Stanisława Wyspiańskiego. W latach 1907-1909 i 1910-1912 kontynuował studia malarskie w Paryżu. Od 1911 jego prace uczestniczyły w Wystawach Niezależnych. W roku 1917 był współzałożycielem ugrupowania Ekspresjonistów Polskich, w roku 1919 przekształconego w grupę Formiści. Redagował pismo grupy zatytułowane „Formiści”. Był jednym z organizatorów klubów futurystycznych: Katarynka (1919) i Gałka Muszkatołowa (1921). Publikował wiersze w Jednodńuwce futurystuw.

W latach 1922-1925 pracował w ambasadzie polskiej w Paryżu. W tym czasie publikował m.in. w pismach „Zwrotnica” (korespondencje), „Epoka” (recenzje wystaw malarskich), „Almanach Nowej Sztuki”. W 1930 zamieszkał w Warszawie. Publikował w czasopismach „Głos Plastyków”, „L'Art Contemporain – Sztuka Współczesna”, „Kultura”, „Wiadomości Literackie”, „Kurier Polski”, „Prosto z Mostu”. W czasie okupacji przebywał w Warszawie. Pracował wtedy nad tomem poezji Antidotum, który został zniszczony podczas powstania warszawskiego. Po powstaniu mieszkał w Krakowie, gdzie zmarł.

Tworzył kompozycje wielopłaszczyznowe o dynamicznych i zgeometryzowanych formach, nawiązujące do sztuki podhalańskiej, także portrety, martwe natury i pejzaże. W dorobku ma również wiersze początkowo pisane w stylu futuryzmu, potem stylizowane na ludowy prymitywizm (zbiór Pastorałki).

Dorobek pisarski[edytuj | edytuj kod]

Poezje[edytuj | edytuj kod]

  • 1920 - Zielone Oko. Poezje formistyczne. Elektryczne wizje
  • 1922 - Noc — dzień. Mechaniczny instynkt elektryczny
  • 1925 - Pastorałki
  • 1927 - Robespierre. Rapsod. Cinema. Od romantyzmu do cynizmu
  • 1936 - Lajkonik w chmurach

Próby dramatyczne[edytuj | edytuj kod]

  • 1907 - Śmierć Fauna. Obrazek
  • 1922 - Osioł i słońce w metamorfozie
  • 1922 - Włamywacz z lepszego towarzystwa
  • 1922 - Wąż, Orfeusz i Euridika

Inne[edytuj | edytuj kod]

  • 1928 - Władysław Ślewiński, Gebethner i Wolf, Warszawa (seria Monografje Artystyczne, t. 18)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Kwiatkowski: Dwudziestolecie międzywojenne. Wyd. III - 5 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 86, 106, 128, 382-384, 501-502, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13851-6.
  • Grzegorz Gazda: Dwudziestolecie międzywojenne. Słownik literatury polskiej. Gdańsk: słowo / obraz terytoria; Gdańskie Wydawnictwo Oświatowe, 2008, s. 9, 114, 45-46. ISBN 978-83-7420-110-0.
  • Czyżewski, Tytus (1880-1945) - wynik wyszukiwania. Katalog Biblioteki Narodowej. [dostęp 2013-02-28].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]