ULAS J1120+0641

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Współrzędne: Astronomia 11h19m59,488s; +06°36'41,25"

ULAS J1120+0641
Kwazar ULAS J1120+0641
Kwazar ULAS J1120+0641
Gwiazdozbiór Lew
Rektascensja 11h 19m 59,488s
Deklinacja +06° 36' 41,25"
Odległość 28,85 mld (χ)[1] ly
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy kwazar
Wiek ok. 13 miliardów lat
Alternatywne oznaczenia

ULAS J1120+0641kwazar położony w gwiazdozbiorze Lwa o przesunięciu ku czerwieni wynoszącym 7,085[2][3]. W momencie jego odkrycia w czerwcu 2011 roku był to najbardziej odległy od Ziemi znany kwazar i pierwszy kwazar z przesunięciem ku czerwieni większym niż 7[3].

Obiekt został odkryty w ramach programu UKIRT Infrared Deep Sky Survey[4] przy użyciu teleskopu United Kingdom Infrared Telescope[4][5]. Kwazar odległy jest o 28,85 miliardów lat świetlnych od Ziemi[1]. Światło kwazara, które dociera obecnie do Ziemi, zostało wyemitowane 770 milionów lat po Wielkim Wybuchu[5], czyli ok. 13 miliardów lat temu; 100 milionów lat wcześniej niż z najstarszego poprzednio znanego kwazaru[6].

Świetlność kwazara wynosi 6,3 × 1013 L (63 biliony razy większa niż świetlność Słońca), a w jego wnętrzu znajduje się supermasywna czarna dziura o masie wynoszącej około 2 +1,5−0,7×109 M (2 miliardy mas Słońca)[2]. Czarna dziura wewnątrz kwazara jest bardziej masywna niż można było tego oczekiwać po obiekcie sformowanym tak szybko po Wielkim Wybuchu. Proces rośnięcia czarnych dziur przez akrecję materii jest ograniczony ciśnieniem promieniowania. Podwojenie masy czarnej dziury trwa około 50 milionów lat. Biorąc pod uwagę, że czarna dziura wewnątrz kwazara osiągnęła obecnie obserwowaną masę zaledwie 770 milionów lat po Wielkim Wybuchu, jej początkowa masa musiałaby wynosić przynajmniej pół miliona mas Słońca[7]. Najbardziej prawdopodobne jest, że powstała w wyniku łączenia się mniejszych czarnych dziur[2][7].

Światło kwazara, które dotarło do Ziemi, obejmuje pasmo podczerwieni, ale większość została wyemitowana jako wysokoenergetyczne promieniowanie ultrafioletowe. Zmiana zakresu promieniowania, a przy tym i jego energii związana jest z rozszerzaniem się Wszechświata[1].

Jest to pierwszy znany kwazar, który powstał w teoretycznie przewidzianym etapie ewolucji Wszechświata, kiedy wypełniająca go materia uległa ponownej jonizacji. Jego badania pozwolą lepiej poznać ten okres, szczególnie że niektórzy kosmologowie uważają, iż kwazary odgrywały ważną rolę w końcowym okresie wieków ciemnych, w fazie jonizacji materii Wszechświata[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Jonathan Amos: 'Monster' driving cosmic beacon (ang.). BBC News, 2011-06-30. [dostęp 2011-07-01].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Daniel J. Mortlock, Stephen J. Warren, Bram P. Venemans, Mitesh Patel, Paul C. Hewett, Richard G. McMahon, Chris Simpson, Tom Theuns, Eduardo A. Gonzáles-Solares, Andy Adamson, Simon Dye, Nigel C. Hambly, Paul Hirst, Mike J. Irwin, Ernst Kuiper, Andy Lawrence & Huub J. A. Röttgering. A luminous quasar at a redshift of z = 7.085. „Nature”. 474, s. 616–619, 2011-06-30. doi:10.1038/nature10159 (ang.). [dostęp 2014-07-02]. 
  3. 3,0 3,1 Steve Warren, Daniel Mortlock, Bram Venemans, Chris Simpson, Paul Hewett, Richard McMahon: Photometry of the z=7.08 quasar ULAS J1120+0641 (ang.). adsabs.harvard.edu, 2011-05. [dostęp 2011-07-01].
  4. 4,0 4,1 Most distant quasar found (ang.). astronomy.com, 2011-06-29. [dostęp 2011-07-01].
  5. 5,0 5,1 Weronika Śliwa. Z pamiętnika Wszechświata. „Świat Nauki”. nr. 8 (240), s. 13, sierpień 2011. Prószyński Media. ISSN 0867-6380. 
  6. Alicia Chang: Scientists discover brightest, earliest quasar (ang.). Associated Press, 2011-06-30. [dostęp 2014-04-09].
  7. 7,0 7,1 Chris J. Willott: A Monster in the early Universe (ang.). arXiv, 2011-06-30. [dostęp 2011-07-04].
  8. John Matson: Brilliant, but Distant: Most Far-Flung Known Quasar Offers Glimpse into Early Universe (ang.). Scientific American, 2011-06-29. [dostęp 2014-04-09].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]