USS Keokuk (1863)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
USS Keokuk
USS Keokuk
Historia
Stocznia J. S. Underhill, Nowy Jork
Położenie stępki 1862
Wodowanie 6 grudnia 1862
 US Navy
Wejście do służby 24 lutego 1863
Los okrętu zatonął 8 kwietnia 1863
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 677 t
Długość 49 m
Szerokość 11 m
Zanurzenie 2,6 m
Prędkość 10 węzłów[1]
Załoga 92
Napęd
4-cylindrowa maszyna parowa pojedynczego rozprężania, 3 kotły parowe, 2 śruby (ø 213 cm)
Uzbrojenie
2 działa 279 mm (11 cali)
Wcześniejsza nazwa Moodna

USS Keokukokręt pancerny marynarki amerykańskiej (Unii), z okresu wojny secesyjnej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu wojny secesyjnej siły Konfederatów postanowiły zniwelować niekorzystny dla nich stosunek sił morskich poprzez budowę jednostek opancerzonych. Odpowiedzią na te działania ze strony Unii był program budowy nowych jednostek pancernych. W sierpniu 1861 Departament Marynarki Wojennej Unii zwrócił się do przedstawicieli stoczni o opracowanie w ciągu 25 dni projektu takich okrętów. Wśród wybranych projektów znalazł się m.in. USS „Monitor”. Do odrzuconych projektów należał okręt pancerny opracowany przez Charlesa W. Whitneya. Whitney nie zaprzestał jednak prac nad swoim projektem, czego efektem było w końcu przyznanie mu przez Departament Marynarki kontraktu na budowę jednostki 18 marca 1862. Koszt okrętu wyniósł 227.507 USD, lecz z powodu opóźnienia w budowie Whitney poniósł wysoką karę umowną.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Okręt miał nietypową konstrukcję, zbliżoną do monitorów przez kadłub o niskich burtach, mało wystających nad wodę, lecz nie miał wieży obrotowej. Część nadwodna miała kształt skorupy żółwia, opadającej do wody. Zamiast wieży, okręt posiadał dwie zaokrąglone, nieruchome pancerne kazamaty, podobne do wież, wewnątrz których znajdowały się dwa odprzodowe gładkolufowe działa Dahlgrena kalibru 279 mm (11 cali). Działa były ruchome i można było z nich strzelać przez trzy strzelnice w każdej kazamacie, w kierunku do przodu lub na boki z przedniej kazamaty i do tyłu lub na boki z tylnej (kąt ostrzału ze strzelnic wynosił 8° w poziomie i 10° w pionie). Nietypowe, ale nie zdające egzaminu w praktyce, było również warstwowe opancerzenie okrętu. Jego główna warstwa miała grubość 4 cali (102 mm) i była złożona z ustawionych prostopadle do powierzchni pasów żelaznych grubości 1 cala (25 mm) przekładanych deskami dębowymi grubości 1¼ cala (32 mm). Warstwa ta była przykryta z zewnątrz dwiema warstwami cienkiej żelaznej blachy kotłowej, a od wewnątrz jedną warstwą blachy kotłowej[1]. Ogółem pancerz miał grubość 5¾ cala (146 mm), lecz jego odporność była słaba. Pancerz pokrywał część nadwodną i rozciągał się 90 cm poniżej linii wodnej. Dodatkowo, okręt na dziobie miał podwodny taran. Sterówka znajdowała się z tyłu pierwszej kazamaty, nadto między kazamatami znajdował się pojedynczy komin. Unikatowy w okręcie był również silnik – 4-cylindrowa maszyna parowa, napędzająca dwa wały (po 2 cylindry na wał).

Budowa i służba[edytuj | edytuj kod]

Budowa okrętu rozpoczęła się 14 kwietnia 1862, wodowanie nastąpiło 6 grudnia 1862. Okręt został dostarczony zamawiającemu 24 lutego 1863 i wszedł do służby w marcu 1863. Pierwszą i ostatnią akcją bojową okrętu był atak na forty broniące portu Charleston 7 kwietnia 1863, razem z monitorami. Atak zakończył się niepowodzeniem z powodu celnego ognia prowadzonego z fortów. Wszystkie atakujące okręty zostały uszkodzone, a sam „Keokuk” otrzymał 90 trafień. Jego pancerz okazał się nieudany i niewystarczający, został wielokrotnie przebity i okręt zaczął nabierać wody. Mimo to, nikt nie zginął na pokładzie. Około 17.30 eskadra Unii wycofała się spod Charleston, a z najbardziej uszkodzonego „Keokuka” zdjął załogę okręt USS „New Ironsides”. Opuszczony „Keokuk” zatonął o 8.30 następnego dnia na płyciźnie koło wyspy Morris.

USS „Keokuk” w budowie (obraz)

Działa Dahlgrena z wraku „Keokuka” zostały następnie wydobyte przez Konfederatów i użyte w systemie obrony Charleston[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 D.L. Canney, op. cit, s. 70-73.
  2. D.L. Canney, op. cit oraz http://www.thehunley.com/KEOKUK/Keokuk.htm.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Czesław Greszkiewicz, USS Keokuk – zapomniany okręt Unii, „Morza, Statki i Okręty” nr 4/1998, ISSN 1426-529X
  • Donald L. Canney, The Old Steam Navy. Volume two. The ironclads 1842-1885, Annapolis 1993, ISBN 0-87021-586-8.
  • Angus Konstam, Union Monitor 1861-65, New Vanguard no. 45, Osprey Publishing 2002, ISBN 1-84176-306-3.