Ucieczka od wolności

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ucieczka od wolności
Escape from freedom
Autor Erich Fromm
Miejsce wydania Wielka Brytania
Język angielski
Data I wyd. 1941
Tematyka socjologia, psychologia
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Ucieczka od wolności – dzieło żyjącego w latach 1900-1980 psychologa, psychiatry, myśliciela i działacza społecznego Ericha Fromma, wydane w roku 1941, uznawane za najważniejsze z dzieł powstałych spod pióra tego pisarza.

Fromm analizował nazizm posługując się podobnymi metodami, jakie stosował badając współczesne mu społeczeństwo kapitalistyczne, szczególnie amerykańskie.

Tematyka[edytuj | edytuj kod]

Główną tematyką książki jest dogłębna analiza nazizmu, przy wyraźnej inspiracji dziedzictwem myśli Zygmunta Freuda i Karola Marksa. Fromm dostrzega źródło nazizmu w ludzkim lęku przed wolnością, która znalazła się w zasięgu ręki nawet przeciętnego człowieka w czasach, gdy dzięki kapitalizmowi feudalne bariery zostały obalone. Mimo to autor argumentuje, że kapitalizm nie oferuje nawet najsłabszych wzorców osobowych, wtrącając człowieka w poczucie braku bezpieczeństwa i uczucie samotności - jednych z najsilniejszych lęków, od których ludzie pragną uwolnić się bez względu na cenę.

Najsilniejszym lękiem tego typu mieli cechować się członkowie niższych klas średnich, gdyż w związku z I wojną światową zachwiana została ich pozycja społeczna. Fromm twierdzi, że u przedstawicieli tej licznej klasy przeważa charakter autorytarny, na co wskazywać ma dominujący konserwatyzm i wyraźna niechęć do emancypacji klas niższych.

Przejawy preferencji autorytarnych dostrzega Fromm np. w luterańskiej i kalwińskiej teorii predestynacji, w świetle której niektórzy ludzie jeszcze przed urodzeniem skazani są na wieczne potępienie. Osoby odczuwające lęk przed wolnością chętnie podkreślają nierówność istot ludzkich, potrzebę hierarchii, ślepą wiarę w autorytet. Jakiekolwiek różnice między ludźmi stanowią dla nich powód posiadania władzy, w efekcie czego mizoginizm i rasizm stanowią nieodłączne elementy ich postawy.

Autorytarny charakter przejawia cechy sado-masochistyczne, widać to w gotowości do podporządkowania się osobom uznawanym za silniejsze, z jednoczesną chęcią do sprawowania bezwzględnej władzy nad słabszymi, nawet jeżeli wiązać by się to miało z wielkim okrucieństwem.

Współczesne eksperymenty psychologiczne, np. eksperyment Milgrama, potwierdzają hipotezy Fromma o autorytarnym charakterze kapitalistycznych społeczeństw.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]