Ugoda perejasławska (1659)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Ugoda perejasławska (1659 r.) (znana również jako druga ugoda perejasławska, artykuły perejasławskie, lub później jako Artykuły Bohdana Chmielnickiego) – porozumienie zawarte 27 października 1659 r. w Perejasławiu (od 1943 roku Perejasław Chmielnicki) przez przedstawiciela wojska zaporoskiego hetmana Jurija Chmielnickiego (syna Bohdana Chmielnickiego) oraz wysłannika cara - księcia Aleksego Trubeckiego.

Ugoda drastycznie zmniejszała autonomię kozacką, była reakcją i miała przeciwdziałać zawartej rok wcześniej (16 września 1658 roku) Unii hadziackiej, wojska kozackiego z Rzecząpospolitą Obojga Narodów.

Ugoda ograniczała prawo hetmana do prowadzenia polityki zagranicznej. Zmuszała również do wysyłania wojska na wezwanie cara, jednak sam hetman bez zgody cara nie mógł rozpoczynać działań wojskowych. Wojewodowie rosyjscy i rosyjskie garnizony, oprócz Kijowa miały być wprowadzone do innych kluczowych ośrodków miejskich Ukrainy: Perejasławia, Niżyna, Czernihowa, Bracławia i Humania. Miały być one utrzymywane przez miejscową ludność. Hetman nie mógł wyznaczać ani usuwać pułkowników, a Kozacy nie mogli wybrać innego hetmana. Poza tym prawosławny metropolita kijowski miał uznać zwierzchność patriarchy moskiewskiego. Kozakom zabroniono także wdawania się w konflikty zbrojne bez uprzedniej zgody cara.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • Ugoda perejasławska z 1630 roku - pierwszym dokumentem ugodowym pomiędzy kozakami zaporoskimi a wojskami zewnętrznymi była zawarta 8 czerwca 1630 roku ugoda z Polakami.
  • Ugoda perejasławska z 1654 roku - najważniejsza ugoda podpisana przez Kozaków w Perejasławiu z przedstawicielem Caratu (tzn. Pierwsze przyłączenie Ukrainy do Rosji).

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Natalia Jakowenko - "Historia Ukrainy od czasów najdawniejszych do końca XVIII wieku", Lublin 2000