Układ z Schengen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Układ z Schengen
Układ pomiędzy rządami Państw Unii Gospodarczej Beneluksu oraz Republiki Federalnej Niemiec i Republiki Francuskiej dotyczący stopniowego znoszenia kontroli na wspólnych granicach
Podpisanie 14 czerwca 1985
Schengen Luksemburg
Wejście w życie 15 czerwca 1985
Depozytariusz Rząd Wielkiego Księstwa Luksemburga
Język oryginału niderlandzki, francuski, niemiecki
Oficjalna strona internetowa
Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych
Strefa Schengen w pierwszej połowie 2011 roku:

     Członkowie UE będący w strefie Schengen

     Członkowie spoza UE będący w strefie Schengen

     Kandydaci do strefy Schengen

     Członkowie UE, którzy przystąpili do strefy Schengen częściowo

System wizowy przy wjeździe do strefy Schengen

     Państwa członkowskie UE

     Przepisy szczególne ruchu bezwizowego (Układ z Schengen, OCT lub inne)

     Bezwizowy wjazd do strefy Schengen przez okres 90 dni

     Wiza jest wymagana dla wjazdu

     Wiza wymagana do tranzytu przez państwa Schengen

     Status wizy nieznany

Wzór oznakowania polskich granic wewnętrznych strefy Schengen
Członkowie układu z Schengen z datami przystąpienia do układu
Współczesne znaki graniczne oraz widoczny brak kontroli granicznej; porozumienie z Schengen pozwala na przekraczanie granicy w dowolnym miejscu

Układ z Schengen – porozumienie, które znosi kontrolę osób przekraczających granice między państwami członkowskimi układu a w zamian za to wzmacnia współpracę w zakresie bezpieczeństwa i polityki azylowej. Dotyczy również współpracy przygranicznej.

Porozumienie to zostało zawarte w miejscowości Schengen w Luksemburgu 14 czerwca 1985.

Historia[edytuj | edytuj kod]

13 lipca 1984 RFN i Francja zawarły porozumienie w Saarbrücken. Była to dwustronna umowa w sprawie ułatwiania obywatelom obu państw przekraczania wspólnej granicy. Umowa ta dotyczyła jedynie kontroli na drogowych przejściach granicznych. Umową z Saarbrücken zainteresowały się kraje Beneluksu, mające już doświadczenie w funkcjonowaniu unii paszportowej. Wykorzystano więc część rozwiązań z Saarbrücken i zawarto nową umowę. W dniu 14 czerwca 1985 w miejscowości Schengen podpisano porozumienie o stopniowym znoszeniu kontroli na wspólnych granicach (tzw. Schengen I) między krajami Unii Gospodarczej Beneluksu, Francją i RFN. Umowa ta została zawarta poza wspólnotowym porządkiem prawnym.

Od 1986 wprowadzono zwykłą kontrolę wzrokową na granicy dokonywaną w stosunku do pojazdów przekraczających ją ze zmniejszoną prędkością. Natomiast 26 marca 1995 całkowicie zniesiono kontrolę na granicach. W 1995 na mocy układu z 1990 również Hiszpania i Portugalia stały się pełnoprawnymi członkami Grupy. Włochy, Grecja, Austria oraz pięć krajów nordyckich (Dania, Finlandia, Szwecja, Norwegia, Islandia) uzyskały wówczas status obserwatorów.

W Polsce Pełnomocnik Rządu do Spraw Przygotowania Organów Administracji Państwowej do Współpracy z Systemem Informacyjnym Schengen i Systemem Informacji Wizowej został ustanowiony już rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 (Dz. U. z 2004 r. Nr 281, poz. 2788). Rządowy projekt ustawy o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Systemie Informacji Wizowej wpłynął do Sejmu 5 lipca 2007 jako druk sejmowy nr 1934. Projekt dotyczył uporządkowania i uzupełnienia w niezbędnym zakresie podstaw prawnych dotyczących uczestnictwa Polski w Systemie Informacyjnym Schengen (SIS) i Systemie Informacji Wizowej (VIS), ustalenia w odpowiedni sposób kompetencji poszczególnych organów w zakresie wprowadzania i udostępniania danych SIS i VIS. Nad projektem pracowała Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych. Na posiedzeniu nr 46 V kadencji Sejm uchwalił ustawę z dnia 24 sierpnia 2007 r. o udziale Rzeczypospolitej Polskiej w Systemie Informacyjnym Schengen oraz Systemie Informacji Wizowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 165, poz. 1170). 401 posłów było za, 29 przeciw, 8 wstrzymało się. Senat nie wniósł poprawek. 7 września 2007 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej podpisał ustawę. Ustawa realizuje decyzję Rady 2004/512/WE z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie ustanowienia Wizowego Systemu Informacyjnego (VIS) (Dz. Urz. UE L 213 z 15.06.2004, s. 5-7 (CELEX: 32004D0512)) i inne[1]. Zgodnie z art. 46 ustawy i decyzją Rady Rzeczpospolita Polska weszła do układu z Schengen 21 grudnia 2007.

W 2011 r. rozpoczęły się prace nad modyfikacją układu, która dałaby możliwość pozwolenia państwom członkowskim na okresowe przywrócenie kontroli na ich granicach wewnętrznych[2].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Układ jest otwarty dla wszystkich członków Unii Europejskiej. Wynikająca z niego swoboda przepływu osób wewnątrz tzw. strefy Schengen dotyczy nie tylko obywateli państw będących jego sygnatariuszami, ale wszystkich osób wszelkiej narodowości i o dowolnym obywatelstwie, które przekraczają granice wewnętrzne na terenie objętym porozumieniem.

Do układu z Schengen należą obecnie 22 państwa Unii Europejskiej oraz Islandia i Norwegia, wchodzące w skład Związku Paszportowego Krajów Nordyckich, oraz Szwajcaria i Liechtenstein, który jest z grupą z Schengen stowarzyszony.

Przyjęcie przepisów wynikających z układu z Schengen jest jednym z wymogów uzyskania członkostwa w Unii Europejskiej przez kraje kandydujące, tak więc w przyszłości strefa swobodnego, niekontrolowanego przepływu osób może znacznie się powiększyć i być może obejmie prawie całą Europę.

Państwa członkowskie układu z Schengen[edytuj | edytuj kod]

Członkowie układu z Schengen[edytuj | edytuj kod]

Członkowie strefy Schengen
Państwo Data przystąpienia Lotn. i morskie przejścia gran. Uwagi
 Austria 1 grudnia 1997
 Belgia 26 marca 1995
 Czechy 21 grudnia 2007 30 marca 2008
 Dania 25 marca 2001 bez Grenlandii i Wysp Owczych
 Estonia 21 grudnia 2007 30 marca 2008
 Finlandia 25 marca 2001
 Francja 26 marca 1995
 Grecja 26 marca 2000 bez terytorium Athos
 Hiszpania 26 marca 1995
 Holandia 26 marca 1995
 Islandia 25 marca 2001 kraj kandydujący do UE
 Liechtenstein 19 grudnia 2011 Brak lotniska na terytorium państwa nie jest członkiem UE
 Litwa 21 grudnia 2007 30 marca 2008
 Luksemburg 26 marca 1995
 Łotwa 21 grudnia 2007 30 marca 2008
 Malta 21 grudnia 2007 30 marca 2008
 Monako 26 marca 1995 nie jest członkiem UE, formalnie nie należy, otwarta granica z Francją
 Niemcy 26 marca 1995
 Norwegia 25 marca 2001 bez Spitsbergenu i Wyspy Niedźwiedziej, nie jest członkiem UE
 Polska 21 grudnia 2007 30 marca 2008
 Portugalia 26 marca 1995
 San Marino 26 października 1997 nie jest członkiem UE, formalnie nie należy, otwarta granica z Włochami
 Słowacja 21 grudnia 2007 30 marca 2008
 Słowenia 21 grudnia 2007 30 marca 2008
 Szwajcaria 12 grudnia 2008 29 marca 2009 nie jest członkiem UE
 Szwecja 25 marca 2001
 Węgry 21 grudnia 2007 30 marca 2008
 Włochy 26 października 1997
 Watykan 26 października 1997 nie jest członkiem UE, formalnie nie należy, otwarta granica z Włochami

Państwa, które chcą przystąpić do strefy Schengen[edytuj | edytuj kod]

  •  Bułgaria (data nieokreślona[3])
  •  Chorwacja (zapowiedź złożenia wniosku o przyjęcie w lipcu 2015, prawdopodobne wstąpienie 1 stycznia 2016[4])
  •  Cypr (dopiero dwa z pięciu punktów zostały zamknięte na drodze do pełnego członkostwa w strefie, najwcześniej w 2016[5])
  •  Rumunia (data nieokreślona[3])

Tymczasowe przywrócenia kontroli[edytuj | edytuj kod]

Kontrola na granicach wewnętrznych jest tymczasowo przywracana w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa i porządku publicznego.

Od Do Terytorium Powód
czerwiec 1998 lipiec 1998 Francja Mistrzostwa świata w piłce nożnej
czerwiec 2000 lipiec 2000 Holandia
Belgia
Mistrzostwa Europy w piłce nożnej
czerwiec 2004 lipiec 2004 Portugalia Mistrzostwa Europy w piłce nożnej
czerwiec 2006 lipiec 2006 Niemcy Mistrzostwa świata w piłce nożnej
2 czerwca 2008 1 lipca 2008 Austria Mistrzostwa Europy w piłce nożnej
20 marca 2009 5 kwietnia 2009 Niemcy Szczyt NATO
18 czerwca 2009 15 lipca 2009 Włochy Szczyt G8
16 listopada 2010 20 listopada 2010 Portugalia Szczyt NATO
4 czerwca 2012 1 lipca 2012[6] Polska Mistrzostwa Europy w piłce nożnej
8 listopada 2013 23 listopada 2013[7] Polska Konferencja Klimatyczna w Warszawie

W 2011 r. Dania przywróciła częściowe kontrole graniczne by ostatecznie wycofać się z tego pomysłu rok później[8][9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Układ z Schengen

Przypisy

  1. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej: Opis przebiegu procesu legislacyjnego – druk sejmowy nr 1934: projekt wraz z uzasadnieniem.
  2. Aneta Pruszyńska: Bruksela planuje zmiany w układzie z Schengen (pol.). UniaEuropejska.org, 2011-05-04. [dostęp 2011-11-12].
  3. 3,0 3,1 Bułgaria i Rumunia: wejście do Strefy Schengen zablokowane (pol.). Głos Rosji, 2013-03-04. [dostęp 2013-03-05].
  4. PAP: Chorwacja wystąpi w przyszłym roku o przyjęcie do strefy Schengen. Rzeczpospolita. [dostęp 2014-05-15].
  5. area= Ministry of Foreign Affairs of The Republic of Cyprus (ang.). [dostęp 2011-01-10].
  6. tymczasowe przywrócenie kontroli.
  7. tymczasowe przywrócenie kontroli.
  8. Krzysztof Zubilewicz: Dania chce przywrócić kontrole graniczne (pol.). UniaEuropejska.org, 2011-05-12. [dostęp 2011-11-12].
  9. Marta Konopka: Duńczycy, nie kontrolujcie już granic! (pol.). UniaEuropejska.org, 2011-11-12. [dostęp 2011-11-12].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]