Ulica Świętokrzyska w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Flag of Warsaw.svg Warszawa
ulica
Świętokrzyska
Śródmieście Północne
Długość: 1,5 km
Gmach Narodowego Banku Polskiego (nr 11/21)
Gmach Narodowego Banku Polskiego (nr 11/21)
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. M. Kopernika
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 160m ul. Nowy Świat
Ikona ulica z lewej.svg 260m ul. Kubusia Puchatka
Ikona ulica z prawej.svg 345m ul. Czackiego
Ikona ulica z prawej.svg światła 485m ul. Mazowiecka
Ikona ulica plac.svg pl. Powstańców Warszawy
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 660m ul. Jasna
Ikona ulica z prawej.svg 750m ul. Szkolna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 840m ul. Marszałkowska
Ikona ulica z prawej.svg 1120m ul. Bagno
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1280m ul. Emilii Plater
Ikona ulica z lewej.svg 1390m ul. Mariańska
Ikona ulica rondo.svg światła 1560m Rondo ONZ
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica Świętokrzyska
ulica Świętokrzyska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Świętokrzyska
ulica Świętokrzyska
Ziemia 52°14′07,4″N 21°00′34,0″E/52,235389 21,009444Na mapach: 52°14′07,4″N 21°00′34,0″E/52,235389 21,009444
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Ulica Świętokrzyska w listopadzie 1939, w oddali widoczny gmach Prudentialu
Park Świętokrzyski i wschodni odcinek ulicy widziane z Pałacu Kultury i Nauki

Ulica Świętokrzyska – ulica w Śródmieściu Warszawy.

Ulica ma początek przy ulicy Mikołaja Kopernika, skąd biegnie na zachód kończąc bieg na rondzie ONZ.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jedna z najstarszych dróg narolnych w Warszawie. Rozdzielała grunty książęce od włók Kałęczyna[1].

Nazwa ulicy, potwierdzona urzędowo w 1770, pochodzi pośrednio od kościoła św. Krzyża. W XVIII w. działający tam księża misjonarze założyli w pobliżu obecnej ulicy Czackiego folwark zwany Świętokrzyskim, przez który biegła dzisiejsza ulica Świętokrzyska[2].

Drewniana zabudowa ulicy została zniszczona w 1656 podczas potopu szwedzkiego[1].

W połowie XVIII wieku ulica została wybrukowana, a w czasach Królestwa Polskiego – została zabudowana dwupiętrowymi kamienicami. W 1828 w rejonie Świętokrzyskiej i ówczesnego placu Dzieciątka Jezus postała duża fabryka metalurgiczna Karola Mintera wraz z pałacykiem właściciela. W 1868 w zabudowaniach dawnej fabryki uruchomiono pocztę[3].

Od końca XIX wieku do wybuchu II wojny światowej ulica na odcinku pomiędzy Nowym Światem a ulicą Jasną była znana w Warszawie jako miejsce handlu starymi książkami i drukami. Działało tutaj kilkanaście antykwariatów[4]. Właścicielami większości z nich byli warszawscy Żydzi[3].

W latach 1922–1923 na rogu Świętokrzyskiej i Jasnej wzniesiono gmach Pocztowej Kasy Oszczędności zaprojektowany przez Józefa Handzlewicza. Był to jeden z nielicznych budynków wzniesionych w Warszawie bezpośrednio po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918. Gmach został rozbudowany w latach 30. w kierunku ulicy Marszałkowskiej. W latach 1938–1939 przy skrzyżowaniu z ulicą Marszałkowską wzniesiono kolejny gmach banku zaprojektowany przez B. Szmidta[5].

Duża część zabudowy Świętokrzyskiej została zburzona lub spłonęła we wrześniu 1939, kolejne zniszczenia przyniósł rok 1944. W czasie powstania warszawskiego od 4 sierpnia do 5 września w gmachu PKO mieścił się m.in. Sztab Komendy Okręgu Warszawa Armii Krajowej[6].

Podczas odbudowy Warszawy zadecydowano się poszerzyć jezdnię ulicy w kierunku północnym i przebić ją przez Nowy Świat do ul. Kopernika, w stronę Powiśla. Ze strony zachodniej w 1955 przedłużono ulicę od ulicy Bagno – gdzie od połowy XVIII wieku kończyła się Świętokrzyska – do ówczesnej ulicy Juliana Marchlewskiego (obecnie Aleja Jana Pawła II). To sprawiło, że Świętokrzyska stała się jedną z ważniejszych arterii komunikacyjnych w Śródmieściu[3].

W 1948 w rejonie ulic Świętokrzyskiej, Wareckiej i placu Powstańców Warszawy rozpoczęto, prowadzoną etapami, budowę kompleksu budynków Narodowego Banku Polskiego. W latach 50. po południowej stronie ulicy w rejonie placu Defilad urządzono tereny zielone – obecnie Park Świętokrzyski.

W latach 1961–1967 w rejonie ulic Świętokrzyskiej, Marchlewskiego, Twardej i Emilii Plater zbudowano osiedle mieszkaniowe „Mariańska” zaprojektowane przez Hannę Lewicką i Wojciecha Piotrowskiego. Najbardziej znanym z bloków osiedla jest znajdujący się na rogu Świętokrzyskiej i Emilii Plater jedenastopiętrowy budynek o charakterystycznym trójkątnym kształcie, nazywany „Igrekiem” lub „Wiatrakiem” (adres Emilii Plater 55). Przeznaczony dla 920 osób, był to ówcześnie największy budynek mieszkalny w Warszawie[7].

W czerwcu 2011 rozpoczęto pod ulicą budowę II linii warszawskiego metra (odcinek ze stacjami Rondo ONZ, Świętokrzyska i Nowy Świat-Uniwersytet). Na czas budowy ulica na odcinku od Nowego Światu do ronda ONZ została zamknięta dla ruchu kołowego.

Information icon.svg Osobny artykuł: Rozbudowa metra w Warszawie.

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Otoczenie[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 215.
  2. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 184. ISBN 978-83-62189-08-3.
  3. 3,0 3,1 3,2 Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 216.
  4. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 861. ISBN 83-01-08836-2.
  5. Marta Leśniewska: Architektura w Warszawie 1918-1939. Warszawa: Arkada Pracownia Sztuki, 2006, s. 19. ISBN 83-908950-4-8.
  6. Jerzy Majewski, Tomasz Urzykowski: Przewodnik po powstańczej Warszawie. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2012, s. 57. ISBN 978-83-273-0091-1.
  7. Lech Chmielewski: Przewodnik warszawski. Gawęda o nowej Warszawie. Warszawa: Agencja Omnipress i Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnicze "Rzeczpospolita", 1987, s. 16. ISBN 83-85028-56-0.
  8. Grzegorz Sołtysiak: Filmowy przewodnik po Warszawie. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2007, s. 48. ISBN 978-83-60142-70-7.
  9. Grzegorz Szymanik. Nie rusz naszego Kazika. „Gazeta Stołeczna”, s. 6-7, 2013-02-22. [dostęp 2013-03-03].