Ulica Francuska w Katowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
herb Katowic Katowice
ulica Francuska
Śródmieście, Muchowiec
Długość: około 3500 m
Katowice - Francuska Street (1).jpg
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg światła 0m Znak A-21.svg ul. Warszawska
Ikona ulica z prawej.svg 70m ul. Starowiejska
Ikona ulica deptak.svg światła 115m ul. Mariacka
Ikona ulica z prawej.svg światła 185m ul. Mariacka Tylna
Ikona wiad kolejowy.svg 200m linia kol. KatowiceWarszawa 1
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 290m ul. Wojewódzka
Ikona ulica z prawej.svg światła 405m ul. Henryka Dąbrowskiego
Ikona ulica z prawej.svg światła 505m ul. Jagiellońska
Ikona ulica z prawej.svg światła 625m ul. Juliusza Ligonia
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 745m ul. Powstańców
Ikona ulica z lewej.svg światła 1170m ul. Polna, ul. K. Damrota
Ikona ulica pod wiaduktem.svg 1375m autostrada A4 (węzeł "Francuska")
Ikona ulica z prawej.svg 1690m ul. Ceglana
Ikona ulica z lewej.svg 2055m ul. Lotnisko
Ikona ulica z prawej.svg 2475m ul. Muchowiec
Ikona ulica deptak.svg 2755m ul. Gawronów, ul. Trzech Stawów
Ikona ulica ślepy koniec.svg 3500m Stacja towarowa Muchowiec
Położenie na mapie Katowic
Mapa lokalizacyjna Katowic
ulica Francuska
ulica Francuska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Francuska
ulica Francuska
Ziemia 50°14′39,4800″N 19°01′28,7170″E/50,244300 19,024644Na mapach: 50°14′39,4800″N 19°01′28,7170″E/50,244300 19,024644
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ulica Francuska w Katowicach − jedna z najważniejszych ulic w katowickiej dzielnicy Śródmieście. Łączy centrum Katowic z lotniskiem w Muchowcu i Katowickim Parkiem Leśnym.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Rozpoczyna swój bieg przy skrzyżowaniu z ulicą Warszawską. Następnie przecina ją skrzyżowanie z deptakiem (ul. Mariacka), skąd widoczny jest katowicki kościół Mariacki. Za skrzyżowaniem znajduje się most kolejowy (trasa KatowiceWarszawalinia kolejowa nr 1 oraz trasa Wrocław - KrakówPrzemyśl), z dopuszczalną wysokością pojazdów samochodowych do 3,1 m. Za skrzyżowaniem z ul. Powstańców znajduje się drogowy "Węzeł Francuska" (z autostradą A4). Następnie ulica przebiega wzdłuż ogródków działkowych (POD Rymera, POD Kombatant) i lotniska w Muchowcu. Kończy swój bieg przy Stacji Towarowej Muchowiec.

Historia[edytuj | edytuj kod]

ul. Warszawska i początek ul. Francuskiej (w prawo) na starej pocztówce
Zabytkowa kamienica z 1906 przy ul. Wojewódzkiej 48 (róg z ul. Francuską)
Kamienica narożna (ul. Francuska 13)
Nowy gmach Sądu Okręgowego
Centrum Biurowe Francuska

Ulica Francuska została zabudowana w drugiej połowie XIX wieku według planu Nepilly'ego z 1875 (blok zamknięty ulic na wschód od Rynku). Posiada przebieg południkowy. W 1895 przy ulicy oddano do użytku Szpital Spółki Brackiej (niem. Knappschaftslazarett[1]), dzisiaj Szpital Kliniczny im. Andrzeja Mielęckiego[2][3]. Na jego dziedzińcu znjaduje się obelisk, upamiętniający Andrzeja Mielęckiego[4]. W okresie Rzeszy Niemieckiej (do 1922) ulica nosiła nazwę Emmastraße[5]. Taka też nazwa obowiązywała w okresie niemieckiej okupacji Polski w latach 1939−1945. Nazwa pochodziła od działającej tu od 1842 huty cynku "Emma". W 1922 ulica otrzymała nazwę Francuska na pamiątkę stacjonujących pod numerem 20 i 24 sztabu francuskiego 91. Brygady Strzelców, zabezpieczającego Międzysojuszniczą Komisję Rządzącą i Plebiscytową w czasie plebiscytu na Górnym Śląsku[6]. W latach międzywojennych przy ul. Francuskiej swoją siedzibę miały[7]: kaplica metodystów, w której modlili się także starokatolicy (pod numerem 27)[8], skład trumien Franciszka Solka (pod numerem 22), Apteka Administracji Spółki Brackiej (pod numerem 34)[9], Zarząd Związku Zawodowego Robotników Przemysłu Górniczego (w 1936 należało do niego 22266 osób, posiadał siedzibę pod numerem 4), Katowickie Biuro Zaopatrzenia Sprzętu Samochodowego Motozbyt (ul. Francuska 32), skład wódek i koniaków spółki Szustow i Synowie (ul. Francuska 27), przedszkole prywatne Towarzystwa Polskich Ewangelików (ul. Francuska 40)[10], towarzystwo ubezpieczeniowe Port (pod numerem 1), Bank Ziemiański (pod numerem 22), Wojskowy Sąd Rejonowy (ul. Francuska 49[11]), dowództwo 23 Dywizji Piechoty i Pluton Żandarmerii (pod numerem 49)[11]. W miejscu obecnego skrzyżowania ul. Francuskiej i Al. Górnoślaskiej w 1828 roku założono hutę cynku Emma. Od 1945 pod numerem 20 funkcjonowała firma Capello, oferująca rowery, radia i artykuły elektroniczne[7].

Dnia 3 sierpnia 2010 ulicą prowadziła trasa trzeciego etapu wyścigu kolarskiego Tour de Pologne 2010, a 2 sierpnia 2011 − trasa trzeciego etapu Tour de Pologne 2011[12].

Obiekty i instytucje[edytuj | edytuj kod]

Przy ulicy Francuskiej znajdują się następujące historyczne obiekty:

  • budynek Biblioteki Śląskiej (ul. Francuska 12)[13]; został wpisany do rejestru zabytków (nr rej.: A/1437/91 z 31 października 1991); wzniesiony w 1934 według projektu J. Rybickiego i S. Tabeńskiego[14] w stylu funkcjonalizmu[15][16]; wartość budynku na dzień 1 września 1939 wynosiła 2 500 000 złotych[17];
  • zespół cmentarny (ul. Francuska 26)[18], który tworzą: cmentarz ewangelicki – pomiędzy ulicami Francuską, Powstańców i Damrota oraz cmentarz rzymskokatolicki – pomiędzy ulicami Francuską, Powstańców, Damrota i terenem zabudowanym na północy, wpisano do rejestru zabytków (nr rej.: 1516/93 z 26 lutego 1993). Cmentarz katolicki założono w 1860, a cmentarz ewangelicki w 1882[16][19];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 1, ul. Warszawska 29)[20];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 4)[20];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Francuska 5, ul. Mariacka 27)[20];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 6)[20];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Francuska 8, ul. Mariacka 29)[20];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 9)[20];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 11)[20];
  • kamienica narożna (ul. ks. J. Szafranka 1, róg z ul. Francuską), objęta ochroną konserwatorską[20];
  • kamienica narożna (ul. Francuska 13, róg z ul. Wojewódzką)[20];
  • kamienica narożna (ul. Francuska 14, róg z ul. Wojewódzką), objęta ochroną konserwatorską[21][20];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 15)[20];
  • kamienica z oficyną (ul. Francuska 16), objęta ochroną konserwatorską[21];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 17)[20];
  • kamienica (ul. Francuska 18), objęta ochroną konserwatorską[21];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 19)[20];
  • zespół szpitala (ul. Francuska 20, 22, 24)[20], objęty ochroną konserwatorską; ochrona obowiązuje w obrębie działek[21];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 21)[20];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Francuska 23, ul. H. Dąbrowskiego)[20];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 27)[20];
  • narożna kamienica mieszkalna (ul. Francuska 31, róg z ul. Jagiellońską)[20];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 33)[20];
  • budynek biurowy (ul. Francuska 35), wzniesiony na początku XX wieku w stylu modernizmu/neobaroku[20];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 39)[20];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 41)[20];
  • kamienica mieszkalna (ul. Francuska 43)[20];
  • willa z ogrodem (ul. Francuska 45), wzniesiona w stylu modernistycznym, z ogrodzeniem[20];
  • dom mieszkalny (ul. Powstańców 35, 37, ul. Francuska 49, 51)[20];
  • willa z ogrodem (ul. Francuska 53)[20];
  • willa z ogrodem (ul. Francuska 55)[20];
  • willa z ogrodem (ul. Francuska 57)[20];
  • leśniczówka (ul. Gawronów, ul. Francuska 181)[20].

Przy ul. Francuskiej znajdują się: Galeria Na Francuskiej (ul. Francuska 13), Wojewódzki Sztab Wojskowy w Katowicach (ul. Francuska 30), Wojskowa Komenda Uzupełnień w Katowicach (ul. Francuska 30), Wojskowe Biuro Emerytalne w Katowicach (ul. Francuska 30), Śląski Związek Piłki Nożnej (ul. Francuska 32), Biurowiec Francuska 70 (powstał w latach 70. XX wieku jako siedziba Przedsiębiorstwa Budownictwa Węglowego), Katowicki Klub Jeździecki. W 2009 przy ulicy Francuskiej oddano do użytku nowy gmach katowickiego Sądu Okręgowego (uroczyście otwarty 29 września 2009[22]). W sąsiedztwie sądu powstało Centrum Biurowe Francuska, którego inwestorem była firma Globe Trade Centre.

Przy ul. Francuskiej 180a i 182 znajduje się ośrodek jazdy konnej[23].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Pod ulicą zlokalizowany jest wodociąg ∅315 mm PE[21]. Ulicą Francuską kursują linie autobusowe KZK GOP[24] oraz MZK Tychy[25].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 33. ISBN 83-85831-35-5.
  2. Katowice 1865–1945. Zarys rozwoju miasta. Red. J. Szaflarski, Śląski Instytut Naukowy w Katowicach, Wydawnictwo "Śląsk", Katowice 1978, s. 113.
  3. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 75. ISBN 978-83-7729-021-7.
  4. Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach: Ewidencja miejsc pamięci województwa śląskiego: miasto Katowice (pol.). www.katowice.uw.gov.pl. [dostęp 2011-08-14].
  5. J. Lipońska-Sajdak, Katowice wczoraj. Kattowiz gestern, Gliwice 1995, s. 5.
  6. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 122. ISBN 83-913341-0-4.
  7. 7,0 7,1 Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 136. ISBN 83-913341-0-4.
  8. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 28. ISBN 978-83-7729-021-7.
  9. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 73. ISBN 978-83-7729-021-7.
  10. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 117. ISBN 978-83-7729-021-7.
  11. 11,0 11,1 Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 66. ISBN 978-83-7729-021-7.
  12. Tour de Pologne w Katowicach 2011. Zobacz, gdzie pojadą kolarze (pol.) www.katowice.naszemiasto.pl [dostęp 2011-08-14]
  13. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 114. ISBN 978-83-7729-021-7.
  14. Wojciech Janota: Katowice między wojnami. Miasto i jego sprawy 1922-1939. Łódź: Księży Młyn, 2010, s. 32. ISBN 978-83-7729-021-7.
  15. Wojewódzki Program Opieki nad Zabytkami w województwie śląskim na lata 2010−2013 (pol.) www.slaskie.pl [dostęp 2011-08-14]
  16. 16,0 16,1 Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). www.wkz.katowice.pl. [dostęp 2011-08-14].
  17. Jerzy Abramski: Ulice Katowic. Zawiercie: Graf−Mar, 2000, s. 182. ISBN 83-913341-0-4.
  18. Urząd Miasta Katowice: Wykaz obiektów chronionych poprzez wpis do rejestru zabytków (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-08-14].
  19. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo śląskie (pol.). 30 czerwca 2014. [dostęp 2011-08-14].
  20. 20,00 20,01 20,02 20,03 20,04 20,05 20,06 20,07 20,08 20,09 20,10 20,11 20,12 20,13 20,14 20,15 20,16 20,17 20,18 20,19 20,20 20,21 20,22 20,23 20,24 20,25 20,26 20,27 20,28 Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-08-14].
  21. 21,0 21,1 21,2 21,3 21,4 Urząd Miasta Katowice: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obszaru położonego w rejonie Al. Górnośląska - ul. Graniczna - ul. Francuska w Katowicach (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-08-14].
  22. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 66. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  23. Urząd Miasta Katowice: Katowice - Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-08-14].
  24. KZK GOP: Kursy dla przystanku Katowice Francuska (pol.). www.rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2011-08-14].
  25. MZK Tychy: MZK Tychy (pol.). www.mzk.pl. [dostęp 2011-08-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • E. Wieczorek; Spacery po Katowicach, Urząd Miasta Katowice: Wydział Promocji i Współpracy z Zagranicą, Katowice Grudzień 2003, ISBN 83-918152-5-0, ss. 3, 4.
  • Katowice - Informator, red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 11.
  • K. Szaraniec, L. Szaraniec, K. Szarowski, Katowice i Górnośląski Okręg Przemysłowy, Katowickie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Katowice 1980, ss. 46, 54.
  • Katowice - Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010.