Ulica Krupnicza w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
POL Kraków COA.svg Kraków
ulica
Krupnicza
Stare Miasto
Dom Weissów, Krupnicza 31
Dom Weissów, Krupnicza 31
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg al. A.Mickiewicza
Ikona ulica z prawej.svg ul. Wenecja
Ikona ulica z lewej.svg ul. Skarbowa
Ikona ulica z prawej.svg ul. Garncarska
Ikona ulica z lewej.svg ul. Dolnych Młynów
Ikona ulica z lewej.svg ul. J.Szujskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Loretańska
Ikona ulica ślepy koniec.svg
brak współrzędnych
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Dom Józefa Mehoffera, Krupnicza 26
siedziba Austriackiego Forum Kultury w Krakowie w willi Marii Lewalskiej przy ul. Krupniczej

Ulica Krupnicza w Krakowie – ulica położona w Krakowie, w administracyjnej dzielnicy Stare Miasto, na terenie dawnej jurydyki Garbary.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze informacje o ulicy pochodzą z XV wieku. W miejscu aktualnego północnego odcinka mieścił się do końca XVI wieku cmentarz żydowski. Do końca XIX wieku sięgała do obecnej ulicy Dolnych Młynów. W 1911 została wydłużona, aż do al. Mickiewicza, zaś w dwudziestoleciu międzywojennym za linię alei (obecnie ul. Ingardena).

Otrzymała wówczas nazwę Garncarska. Obecna nazwa obowiązuje od 1836. Obie wywodzą się od zamieszkujących ulicę: garncarzy i krupników.

Zabudowa[edytuj | edytuj kod]

Do godnych uwagi budynków należą:

  • kamienica nr 3 z 1906 o cechach historyzmu i modernizmu - Wyższa Szkoła Bezpieczeństwa Publicznego i Indywidualnego "Apeiron".
  • kamienica nr 5 - Pod Matką Boską z 1899 o cechach historyzmu.
  • dom nr 7 w stylu neorenesansowym z 1871, stanowi siedzibę Kościoła Ewangelicznego Misja Łaski i Chrześcijańskiego Instytutu Biblijnego i Misyjnego.
  • budynek nr 8 z lat 1873-74, w stylu neorenesansowym.
  • dom nr 9 w stylu neorenesansowym, z 1871.
  • budynek nr 10 w stylu neorenesansowym, z lat 1873-74.
  • budynek nr 11 - Dom Ordynacji Mieroszewskich o cechach neorenesansowych, z 1864. Pałacyk Mieroszewskich został wzniesiony według projektu architekta Filipa Romana Pokutyńskiego dla hr. Jana Stanisława Mieroszewskiego. Jednopiętrowy budynek pałacu założony jest na planie wydłużonego prostokąta. Od strony dziedzińca wyraźnie występuje wysunięty ryzalit szybu kuchennej klatki schodowej. Wykonana w cegle fasada domu u swojej podstawy posiada cokół ułożony z płyt piaskowcowych i składa się z trzech podstawowych części: Pięcioosiowej części środkowej z balkonikiem na wysokości pierwszego piętra oraz dwóch płytkich, jednoosiowych ryzalitów. Na osi prawego ryzalitu umieszczona jest prostokątna brama wjazdowa. Dodatkowym elementem dekoracyjnym są zdobiące nadproża bramy i okien parteru kamienne kartusze herbowe z herbami Mieroszewskich i rodzin z nimi spokrewnionych. Ułożenie wszystkich pomieszczeń w amfiladzie powoduje, że kubatura budynku wykorzystana jest niezwykle funkcjonalnie. Na szczególną uwagę zasługuje dawny salon na parterze, będący największym pomieszczeniem pałacu. Jest on ozdobiony boazerią oraz dekoracją stiukową. W narożach plafonu umieszczone są kryształowe lustra ujęte w stiukowe ramy ornamentowane wolutami i stylizowanymi liśćmi oraz kwiatami. Na tyłach budowli znajduje się niewielki ogród. W swojej rezydencji Mieroszewski zgromadził bogaty i wartościowy księgozbiór, obszerne archiwum i cenną kolekcję dzieł sztuki. W latach 1939 – 1945 zniszczeniu uległ strop nad pomieszczeniami parteru oraz usunięto tarczę herbową Mieroszewskich, która znajdowała się na klatce schodowej między kondygnacjami. Po II wojnie światowej pałac został adaptowany dla potrzeb Okręgowego Urzędu Jakości i Miar w Krakowie. Przebudowano wówczas obszerne wnętrza piętra na mniejsze i liczniejsze pokoje biurowe. Pomimo tych zmian, pałacyk Mieroszewskich jest ciągle wartościowym przykładem architektury rezydencjalnej w Krakowie drugiej połowy XIX wieku[1].
  • kamienica o numerze 12 na rogu z ul. Loretańską 2, w stylu neobarokowym, z 1895.
  • kamienica nr 14 na rogu z ul. Loretańską 1, o cechach modernistycznych, z lat 1910-11.
  • budynek nr 15 na rogu z ul. Szujskiego 2, o cechach historyzmu, z 1867, dawna Powszechna Szkoła Żeńska im. Józefa Szujskiego, obecnie Zasadnicza Szkoła Zawodowa.
  • willa nr 16 posiadająca cechy eklektyczne, z lat 1860-70, Pałacyk Pod Orłem.
  • budynek nr 18 o formach historyzujących, pochodzący z 1880, z nadbudówką w stylu funkcjonalistycznym z 1931.
  • budynek nr 21 na rogu z ul. Dolnych Młynów 1, o skromnych formach historyzujących, pochodzący z 1871.
  • dom nr 22 - Dom Literatów.
  • dom nr 26 - Dom Józefa Mehoffera.
  • dom nr 28 z lat 1906-08, w stylu modernistycznym, z bogatymi malowidłami na klatce schodowej.
  • dom nr 30 z lat 1906-08, w stylu modernistycznym, z dekoracjami w tynku na fasadzie.
  • dom nr 31 - Dom Weissów.
  • budynek nr 33 - Auditorium Maximum Uniwersytetu Jagiellońskiego.
  • dom nr 38 w stylu modernistycznym, z 1912, dawny zakład św. Jadwigi, obecnie Dom Dziecka nr 1.
  • budynek nr 42 z lat 1923-25, w stylu neobarokowym z elementami modernistycznymi; Willa Marii Lewalskiej, b. siedziba konsulatu generalnego Austrii, obecnie siedziba Austriackiego Forum Kultury w Krakowie.
  • budynek nr 44 - Zespół Szkół Chemicznych i XXVI Liceum Ogólnokształcące.

Przypisy

  1. Marek Żukow-Karczewski, Pałace Krakowa. Pałac Mieroszewskich, "Echo Krakowa", 72 (13133) 1990.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krupnicza, ulica. W: Encyklopedia Krakowa. Warszawa – Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2000, s. 513. ISBN 83-01-13325-2.