Ulica Pędzichów w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
POL Kraków COA.svg Kraków
ulica
Pędzichów
Stare Miasto
Długość: 350 m
widok od strony ul. Szlak w stronę ul. Długiej
widok od strony ul. Szlak w stronę ul. Długiej
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Długa, ul. Słowiańska
Ikona ulica z lewej.svg ul. Z. Wróblewskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Szlak
Ikona ulica koniec T.svg ul. Helclów
brak współrzędnych
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Dom Turecki na rogu ulic Długiej i Pędzichów.

Ulica Pędzichów – ulica w Krakowie w Dzielnicy I Stare Miasto.

Ulica ta była najprawdopodobniej drogą główną graniczącej z Kleparzem wsi Pędzichów, czego pamiątką jest zachowany do dziś kamień graniczny, wmurowany u wylotu ulicy. Nazwa pochodzi najprawdopodobniej od pędzenia tędy bydła do miasta, nazwy własnej Pędzich lub prowadzenia skazańców na szubienice.

Od 1441 roku istniał tu Kościół św. Walentego. Po pożarze w 1528 świątynia została odbudowana. Znany jest jej opis pochodzący z 1599 r. Była to wówczas budowla drewniana, posiadająca jednak 5 ołtarzy murowanych. Ponownemu zniszczeniu uległa podczas potopu szwedzkiego. W 1661 roku Tomasz Olszowski, mieszczanin z Pędzichowa, ufundował nowy kościół, zniszczony następnie podczas konfederacji barskiej. Odbudowany w 1661 r. kościół był już budowlą murowaną, krytą gontem. Na szczycie dachu znajdowała się wieżyczka z sygnaturką i krzyż.

W XVIII w. świątynia zaczęła chylić się ku upadkowi. Mówią o tym wyraźnie sprawozdania z wizytacji budynku w 1711 i 1748 r. Po raz kolejny odbudowany, ostatecznie został rozebrany w 1818 po zniszczeniach dokonanych w 1790 r. Następnie, 12 maja 1819 r. w biurze Wydziału Spraw Wewnętrznych Senatu Rządzącego odbyła się licytacja całkowicie już wtedy zrujnowanego i opustoszałego "kościółka Św. Walentego w Kleparzu położonego z placem 175 sążni kwadr. wiedeńskich, stopę i cali 6 powierzchni trzymającym, którego szacunek urzędowy wynosi 1926 złp. 25 gr (...)". Tak zakończyły się wielowiekowe dzieje tej budowli. Obecnie na jej miejscu wznoszą się budynki nr 1 i 3 przy ul. Pędzichów.

Świątynia ta sąsiadowała z kościołem Świętego Krzyża, zwanym też słowiańskim oraz Męki Pańskiej – obecnie nieistniejącym, który znajdował się w miejscu dzisiejszego placu Słowiańskiego.

U wylotu ulicy, przy ul. Długiej 31 (róg ul. Pędzichów 2) znajduje się tzw. Dom Turecki. Został zbudowany w latach 1883–1885 jako dwupiętrowa kamienica. Został przebudowany w 1910 roku na 3-piętrowy, 4-skrzydłowy dom z wewnętrznym podwórzem. Szczyt zdobi nadwieszona wieżyczka-minaret, otoczona galeryjką, i nakryta hełmem stożkowym z półksiężycem. W narożnikach znajdują się dwa skromniejsze minarety. Według legendy minarety zostały zbudowane dla żony Rayskiego, muzułmanki, aby przypominały jej ojczysty Egipt. W rzeczywistości żoną Rayskiego była Józefa z Seroczyńskich, katoliczka, której podpis widnieje na planach kamienicy. To właśnie ona pozwoliła na budowę minaretu[1].

Na frontowej elewacji znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona generałowi brygady pilotowi Ludomiłowi Rayskiemu, twórcy polskiego lotnictwa, który mieszkał w tym domu.

Przed kamienicą, na niewielkim skwerku, znajduje się kolumna z figurą Matki Bożej. Postawiono ją we wrześniu 1865 roku, na miejscu zniszczonej przez burzę w lipcu tegoż roku, starszej figury. Odnowiona została w 1897 r.

W kamienicy nr 5 mieści się III Komisariat Policji w Krakowie. Niebawem zostanie on przeniesiony na ul. Strzelecką, gdzie trwa właśnie budowa nowej siedziby[2].

W budynkach pod numerem 13 znajdują się Katolickie Szkoły im. Świętej Rodziny z Nazaretu w Krakowie[3] wchodzące w skład Katolickiego Centrum Edukacyjnego Caritas Archidiecezji Krakowskiej. Mieszczą się tu: szkoła podstawowa, gimnazjum i liceum ogólnokształcące.

W kamienicy numer 16 znajduje się Dom Prowincjonalny zgromadzenia Córek Bożej Miłości[4] – nazwany „Instytutem Maryi”. Został on wybudowany w 1899 roku i poświęcony rok później. Obecnie mieści się tam również Przedszkole nr 40 im bł. Jana Pawła II[5].

Pod numerem 27 mieści się siedziba ZUS. W tym miejscu od XV wieku znajdowały się miejskie szubienice.

Przypisy

  1. Dom Turecki – ul. Długa 31 (pol.). Kraków według Świętoszka, 22 listopada 2009. [dostęp 2013-02-28].
  2. Z budynków przy ul. Radzikowskiego i Pędzichów zniknie komisariat (pol.). krakow.naszemiasto.pl, 14 lutego 2006. [dostęp 28 lutego 2013].
  3. Kontakt (pol.). Katolickie Centrum Edukacyjne Caritas Archidiecezji Krakowskiej. [dostęp 28 lutego 2013].
  4. Dom Prowincjalny (pol.). Zgromadzenie Córek Bożej Miłości. [dostęp 28 lutego 2013].
  5. Przedszkola (pol.). Zgromadzenie Córek Bożej Miłości. [dostęp 28 lutego 2013].