Ulica Piwna w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Flag of Warsaw.svg Warszawa
ulica
Piwna
Stare Miasto
Długość: 250m
Piwna widziana w kierunku kościoła św. Marcina
Piwna widziana w kierunku kościoła św. Marcina
Przebieg
Ikona ulica plac.svg pl. Zamkowy
Ikona ulica z lewej.svg ul. Piekarska/ul. Zapiecek
Ikona ulica koniec T.svg ul. Wąski Dunaj
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica Piwna
ulica Piwna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Piwna
ulica Piwna
Ziemia 52°14′55,6″N 21°00′43,4″E/52,248778 21,012056Na mapach: 52°14′55,6″N 21°00′43,4″E/52,248778 21,012056
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ulica Piwna w Warszawie – najdłuższa ulica Starego Miasta w Warszawie, biegnąca od Placu Zamkowego do ul. Wąski Dunaj.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica Piwna została wytyczona na przełomie XIII/XIV wieku; wtedy nazywano ją już Pywna, o czym świadczy wzmianka z roku 1493. Nazwa najprawdopodobniej wiązała się z mieszczącymi się przy ulicy piwiarniami lub browarami[1]. Jednak dotyczyła ona jedynie odcinka między ul. Wąski Dunaj a ul. Piekarską, pozostały fragment – do Placu Zamkowego nazywano platea S. Martini, Mnichów lub Św. Marcina, Marcinkańską. Wspólna nazwa – Piwna – ustaliła się dla całej ulicy dopiero w roku 1743.

Najdawniejszym obiektem murowanym przy ulicy jest kościół św. Marcina, wybudowany pierwotnie jako drewniany w latach 1353–54. W XV wieku zastąpił go gotycki kościół murowany o absydzie od strony ulicy Piwnej. Przy kościele funkcjonował klasztor i cmentarz; w roku 1442 księżna Anna ufundowała obok kościoła przytułek[2].

Sam kościół został zupełnie przebudowany w XVII wieku; jego bryłę obrócono o 180 stopni, projektując główne wejście od strony ul. Piwnej.

Po raz kolejny kościół przebudowano przed rokiem 1752, otrzymał wtedy nową fasadę i wystrój wnętrz.

Zachodnia pierzeja ulicy wcześnie otrzymała murowaną zabudowę, w roku 1705 nie odnotowano już przy niej ani jednego domu z drewna; było to spowodowane częstymi pożarami, które pustoszyły tę stronę ulicy w latach 1478, 1580 i 1669.

Zabudowa za każdym razem odbudowywana była ze zmianami, toteż jej ostateczny wygląd ukształtował się dopiero w XVII wieku.

Wschodnią pierzeję stworzyły wznoszone w XV–XVII wieku tylne zabudowania kamienic przy ul. Świętojańskiej i bloku zabudowy Rynku Starego Miasta.

Od końca XVII wieku na miejscu oficyn powstawały zazwyczaj trzypiętrowe kamienice, tworzące dwufrontową zabudowę posesji położonych przy ul. Świętojańskiej.

Dla utrzymania komunikacji pieszej ul. Piwnej z równoległą ul. Świętojańską wytyczono dwie wąskie uliczki bez nazw.

Pierwsza z nich, położona pomiędzy domami 10 i 12 została zabudowana już przed rokiem 1656 i odtworzona po roku 1945; drugą, istniejącą jeszcze w roku 1743 odtworzono tylko od strony ul. Piwnej. W roku 1831 rozebrano kamienicę narożną u zbiegu z ul. Zapiecek, celem jej poszerzenia.

W roku 1869 w dawnym klasztorze augustianów urządzono przytułek dla ociemniałych, od roku 1907 na jego miejscu działała bursa i szwalnia Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności.

W roku 1949 prymas Stefan Wyszyński przekazał kościół i klasztor Zgromadzeniu Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, które odbudowały zespół w latach 1950–59. Pozostałą zabudowę ulicy zniszczoną w roku 1944 odbudowano dość swobodnie z wprowadzeniem licznych zmian w latach 1952–54.

Jan Grudziński, pracując nad projektem rekonstrukcji kościoła św. Marcina, odtworzył jego szczyt na podstawie ryciny Johanna Matthiasa Steudlina z roku 1730. Artysta plastyk uwiecznił na nim własną, fantastyczną kreację, odbiegającą od ówczesnego wyglądu kościoła.

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W latach 1952–2000 w narożnej kamienicy nr 25 (początkowo na pierwszym, a następnie na drugim piętrze od strony ul. Piekarskiej) mieszkał Bronisław Geremek, co upamiętnia odsłonięta 13 lipca 2009 tablica pamiątkowa[3].
  • W kamienicy nr 21/13 w latach 1966–1992 mieszkał Tadeusz Łomnicki (przy wejściu tablica pamiątkowa).

Przypisy

  1. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 172. ISBN 978-83-62189-08-3.
  2. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 640. ISBN 83-01-08836-2.
  3. Piotr Szymaniak: Profesor to był dżentelmen. W: "Życie Warszawy" [on-line]. zw.com.pl, 13.07.2009. [dostęp 2013-03-24].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Praca Zbiorowa: Katalog Zabytków Sztuki tom XI część 1: Stare Miasto. Instytut Sztuki PAN, 1993, s. 344. ISBN 83-221-0375-1.
  • Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Wydawnictwo Naukowe PWN, 1963, s. 166.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]