Ulica Próżna w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Flag of Warsaw.svg Warszawa
ulica
Próżna
Śródmieście Północne
Długość: 160 m
Wylot ulicy Próżnej na plac Grzybowski. Po lewej kamienica nr 14, po prawej odnowiona kamienica nr 9.
Wylot ulicy Próżnej na plac Grzybowski. Po lewej kamienica nr 14, po prawej odnowiona kamienica nr 9.
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. Zielna
Ikona ulica plac.svg Plac Grzybowski
brak współrzędnych
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Fotografie polskich Żydów na kamienicy nr 14
Instalacja HIM Maurizio Cattelana przedstawiająca modlącego się Adolfa Hitlera w bramie kamienicy przy Próżnej 14

Ulica Próżna – jedna z ulic warszawskiego Śródmieścia.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na początku XVIII w. droga, a od 1757 ulica jurydyki Bielino, prowadzącą od jej rynku (dzisiejszy plac Jana Henryka Dąbrowskiego) do ulicy Zielnej. Ponieważ przebiegała wśród ogrodów, jej pierwotna nazwa to Ogrodowa. Obecną nazwę, która wynikała z braku zabudowy, Próżna uzyskała w 1770[1].

W 1857 ulica została poszerzona, a w latach 1880−81 przedłużona do placu Grzybowskiego.

We wrześniu 1939 zabudowa Próżnej częściowo spłonęła.

W listopadzie 1940 zachodnia część ulicy na odcinku pomiędzy Zielną a placem Grzybowskim znalazła się w granicach warszawskiego getta. Została z niego wyłączona kilka miesięcy później, w marcu 1941, po przesunięciu przez Niemców granicy getta w tym rejonie na plac Grzybowski oraz linię ulic Bagno i Wielkiej[2].

Podczas powstania warszawskiego była terenem walk, m.in. pomiędzy kamienicami nr 9 i 14 wzniesiono barykadę zamykającą wylot Próżnej na plac Grzybowski. W 1944 zniszczeniu uległa większość zabudowy środkowej i wschodniej części ulicy.

Próżna jest jedyną z nielicznych warszawskich ulic, której fragment obustronnej zabudowy (kamienice nr 7, 9, 12 i 14) przetrwał zagładę getta[3]. W 1987 wszystkie cztery budynki zostały wpisane do rejestru zabytków[4].

Od 2004 roku na ulicy odbywa się Festiwal Kultury Żydowskiej Warszawa Singera.

W latach 2011−2013 kamienice pod numerami 7 i 9 zostały odrestaurowane i przekształcone w kameralny kompleks biurowy Le Palais Office[5][6].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W 2008 w oknach i na elewacji kamienicy nr 14 umieszczono fotografie polskich Żydów pochodzące ze zbiorów Fundacji Shalom[7]. Stanowią one fragment liczącego ok. 8000 fotografii zbioru zgromadzonego po ogłoszonym w 1994 apelu Fundacji o przekazywanie zdjęć przedstawiających żydowskich mieszkańców Polski. Zostały wykorzystane m.in. do stworzenia wystawy I ciągle widzę ich twarze, która została pokazana w 29 muzeach na całym świecie[8].
  • W 2012 w bramie kamienicy przy Próżnej 14 została umieszczona rzeźba HIM Maurizio Cattelana przedstawiająca modlącego się na klęczkach Adolfa Hitlera[9].
  • W 2011 w czasie prac budowlanych prowadzonych przy ulicy (nr 7 i 9) natrafiono na 40-tonowy głaz narzutowy, jeden z największych jakie odnaleziono w ostatnich latach na Mazowszu. Średnioziarnisty jasnoszary granitoid został tu przyniesiony przez lodowiec najprawdopodobniej z okolic Uppsali w Szwecji[10].

Przypisy

  1. Kwiryna Handke: Dzieje Warszawy nazwami pisane. Warszawa: Muzeum Historyczne m.st. Warszawy, 2011, s. 174. ISBN 978-83-62189-08-3.
  2. Mapa Getto warszawskie. Granice przed wielką akcją likwidacyjną (oprac. Paweł E. Weszpiński) [w:] Barbara Engelking, Jacek Leociak, Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2001.
  3. Paweł E. Weszpiński, Mapa 9. Getto warszawskie. Współczesny układ ulic i ostańce zabudowy według stanu na rok 2013 na tle dawnego planu miasta, [w:] Barbara Engelking, Jacek Leociak: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2013. ISBN 978-83-63444-27-3.
  4. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - Warszawa (pol.). 2013-12-31. [dostęp 2011-12-22]. s. 39-40.
  5. Tomasz Urzykowski: Próżna w połowie wypiękniała. Co z resztą kamienic?. warszawa.gazeta.pl, 16.11.2012. [dostęp 2012-11-18].
  6. Biuro w kamienicy. sztuka-architektury.pl. [dostęp 2013-07-09].
  7. Program obchodów 65. rocznicy Powstania w Getcie Warszawskim. W: Fundacja Shalom [on-line]. shalom.org.pl. [dostęp 2014-01-09].
  8. I ciągle widzę ich twarze. Fotografia Żydów polskich. Warszawa: Fundacja Shalom, 2007, s. 5, 3. strona okładki. ISBN 83-901016-03.
  9. Wojciech Karpieszuk, Agnieszka Kowalska: Hitler modli się w bramie na Próżnej. "To przerażające". gazeta.pl, 19.11.2012. [dostęp 2013-03-23].
  10. Pocięli wielki głaz na kawałki. Dokąd teraz trafią?. warszawa.gazeta.pl, 17.12.2011. [dostęp 2012-11-21].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 702. ISBN 83-01-08836-2.