Ulica Tadeusza Boya-Żeleńskiego w Katowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
herb Katowic Katowice
ulica Tadeusza Boya-Żeleńskiego
Kostuchna
Długość: 3041 m[1]
ulica Tadeusza Boya-Żeleńskiego
ulica Tadeusza Boya-Żeleńskiego
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg 0m ul. Szarych Szeregów
Ikona ulica z prawej.svg 80m ul. Bazyliowa
Ikona ulica z prawej.svg 160m ul. Szałwiowa
Ikona ulica z prawej.svg 205m ul. Zawilców
Ikona ulica z prawej.svg 315m ul. Sezamkowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 600m ← ul. Migdałowców (skwer Kubisty)
→ ul. Jana Wantuły
Ikona ulica z prawej.svg 700m ul. ks. dra Emila Szramka
Ikona ulica z prawej.svg 775m ul. Pierwiosnków
Ikona ulica z prawej.svg 905m ul. Sołtysia
Ikona ulica z lewej.svg 1080m ul. Porzeczkowa
Ikona ulica z lewej.svg 1115m ul. Lniana
Ikona ulica z lewej.svg 1135m ul. Winorośli
Ikona ulica most.svg 1170m Rów Malownik
Ikona ulica z lewej.svg 1215m ul. Jana Nikodema Jaronia
Ikona przejazd kolejowy niestrzezony.svg 1235m linia kolejowa do Cegielni Murcki
Ikona ulica z prawej.svg 1390m ul. Jacka Koraszewskiego
Ikona ulica z prawej.svg światła 1425m ul. Kazimierza Lepszego
Ikona ulica z lewej.svg 1495m ul. J. Filaka, ul. Jana Chęcińskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 1670m ul. Jana Kściuczyka
Ikona ulica z lewej.svg 2045m KWK Murcki (dawn. KWK Boże Dary)
Ikona ulica z lewej.svg 2845m do przedsiębiorstwa "Remag"
Ikona ulica.svg 3041m Znak d43.svg granica miasta (Tychy)
Ikona ulica.svg ul. Beskidzka 86 (Tychy)
brak współrzędnych
Kopalnia "Boże Dary" (dawna kopalnia "Böer") na fotografii z okresu dwudziestolecia międzywojennego
Kościół Trójcy Przenajświętszej (ul. T. Boya-Żeleńskiego 34)
Budynek Miejskiego Przedszkola nr 42
Budynek przy ul. T. Boya-Żeleńskiego

Ulica Tadeusza Boya-Żeleńskiego w Katowicach − jedna z głównych ulic w katowickiej dzielnicy Kostuchna. Rozpoczyna swój bieg przy skrzyżowaniu z ulicą Szarych Szeregów. Następnie krzyżuje się między innymi z ul. Migdałowców, ul. ks. dra Emila Szramka, ul. Jana Nikodema Jaronia, ul. Jacka Koraszewskiego, ul. Jana Kściuczyka. Kończy swój bieg przy granicy z miastem Tychy. Jej przedłużeniem jest ulica dojazdowa do węzła z drogą krajową nr 86 i tyską ulicą Beskidzką.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Na mapie Hellera z 1776 zaznaczona jest droga, biegnąca przez Kostuchnę szlakiem dzisiejszej ul. T. Boya-Żeleńskiego. Prawdopodobnie droga ta powstała w połowie XVIII wieku[2].

W budynku na rogu ul. Szarych Szeregów 42 i ul. Tadeusza Boya-Żeleńskiego do 1975 znajdował się Urząd Miasta Kostuchna. W latach 1901−1903 przy drodze z Kostuchny, na terenach dworskich, powstała kopalnia "Böer" (od 1937 kopalnia "Boże Dary", następnie KWK "Murcki", dziś KWK Murcki-Staszic)[3]. Przy kopalni wybudowano także osiedle górnicze − kolonię Boże Dary (niem. Böerschächte), składającą się z domków robotniczych i urzędniczych[4].

Droga ma długość 3041 m i powierzchnię 22 582 m2[1], posiada klasę ulicy zbiorczej[5]. Obszar znajdujący się wzdłuż ul. Szarych Szeregów i ul. T. Boya-Żeleńskiego wraz z przyległymi ulicami do linii kolejowej Tychy − Kostuchna − Murcki stanowi tereny zabudowy mieszkaniowej mieszanej oraz wielorodzinnej z usługami − nowe osiedle u zbiegu ul. Szarych Szeregów i ul. Armii Krajowej oraz w pobliżu skrzyżowania ul. Szarych Szeregów z ul. Tadeusza Boya-Żeleńskiego[6]. Przy ulicy znajduje się stacja elektroenergetyczna 110/6 kV KWK Murcki, będąca źródłem zaopatrzenia w energię elektryczną Kopalni Węgla Kamiennego Murcki[5].

Ulicą kursują linie autobusowe Komunikacyjnego Związku Komunalnego Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (KZK GOP).

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

Przy ul. Tadeusza Boya-Żeleńskiego znajdują się następujące obiekty, objęte ochroną konserwatorską[5]:

  • dom mieszkalny (ul. T. Boya-Żeleńskiego 5); wzniesiony po 1901[7];
  • figura przydrożna św. Jana Nepomucena (ul. T. Boya-Żeleńskiego 16); wzniesiona w 1892[7] z fundacji Jana i Marii Skrzydło[8][9];
  • dom mieszkalny (ul. T. Boya-Żeleńskiego 21); wzniesiony w 1908[7];
  • dom mieszkalny z wtórną nadbudową (ul. T. Boya-Żeleńskiego 22); wzniesiony po 1901[7];
  • zabytkowy familok (ul. T. Boya-Żeleńskiego 27/29); wzniesiony po 1901[7];
  • budynek przedszkola (ul. T. Boya-Żeleńskiego 30); wzniesiony w latach 30. XX w. jako przedszkole niemieckie[10];
  • dom mieszkalny (ul. T. Boya-Żeleńskiego 35); wzniesiony po 1901[7];
  • dom mieszkalny (ul. T. Boya-Żeleńskiego 36); wzniesiony około 1900[7];
  • dom wielorodzinny (ul. T. Boya-Żeleńskiego 37, róg z ul. Jana Wantuły); wzniesiony w 1900; objęty ochroną wraz z zabudową gospodarczą (stodoła)[7];
  • zespół leśniczówki − dwa domy (ul. T. Boya-Żeleńskiego 38, 38a); wzniesione w 1914[7];
  • dom mieszkalny (ul. T. Boya-Żeleńskiego 57); wzniesiony po 1901[7];
  • dom mieszkalny (ul. T. Boya-Żeleńskiego 61); wzniesiony po 1901[7];
  • dom mieszkalny (ul. T. Boya-Żeleńskiego 63); wzniesiony około 1930[7];
  • dom mieszkalny (ul. T. Boya-Żeleńskiego 64); wzniesiony w 1902[7];
  • budka dróżnika (ul. T. Boya-Żeleńskiego 73)[11]; wzniesiona po 1901[7];
  • willa mieszkalna (ul. T. Boya-Żeleńskiego 76); wzniesiona w 1904 na osiedlu przy kopalni "Böer"[7];
  • willa mieszkalna (ul. T. Boya-Żeleńskiego 78); wzniesiona w 1904 na osiedlu przy kopalni "Böer"[7];
  • dom mieszkalny z budynkiem gospodarczym (ul. T. Boya-Żeleńskiego 80); wzniesiony w 1914 na osiedlu przy kopalni "Böer";
  • krzyż misyjny (ul. T. Boya-Żeleńskiego 80, róg z ul. Kazimierza Lepszego); wzniesiony w 1926[7][9];
  • figura przydrożna i kapliczka szafkowa na drewnianym słupie (ul. T. Boya-Żeleńskiego 80, róg z ul. Kazimierza Lepszego); wzniesione w 1914[7];
  • dom mieszkalny z budynkami gospodarczymi (ul. T. Boya-Żeleńskiego 82); wzniesiony przed 1914 na osiedlu przy kopalni "Böer"[7];
  • dom noclegowy (ul. T. Boya-Żeleńskiego 83); wzniesiony w 1909 na osiedlu przy kopalni "Böer"; przebudowany w latach 1913−1921[7];
  • dom mieszkalny z budynkiem gospodarczym (ul. T. Boya-Żeleńskiego 84); wzniesiony w 1910 na osiedlu przy kopalni "Böer"[7];
  • kamienica mieszkalna (ul. T. Boya-Żeleńskiego 85a/85b); wzniesiona około 1960[7];
  • dom mieszkalny z budynkiem gospodarczym (ul. T. Boya-Żeleńskiego 86); wzniesiony około 1910 na osiedlu przy kopalni "Böer"[7];
  • dom mieszkalny z budynkiem gospodarczym (ul. T. Boya-Żeleńskiego 88); wzniesiony około 1910 na osiedlu przy kopalni "Böer"[7];
  • zespół dawne fabryki chloru Heydena[11], obejmujący budynki administracyjno-mieszkalne (ul. T. Boya-Żeleńskiego 108, 110); wzniesiony około 1915[7];
  • dom mieszkalny (ul. T. Boya-Żeleńskiego 112); wzniesiony około 1950[7];
  • zespół budynków Kopalni Węgla Kamiennego "Murcki" − rejon "Boże Dary"[11] (dawna kopalnia "Böer"), obejmujący[7]:
    • budynek biurowy i cechowni,
    • budynek rozdzielni,
    • budynek dawnej kotłowni (obecnie warsztatowy),
    • budynek dawnej łaźni,
    • budynek związków zawodowych,
    • dwa budynki warsztatowe,
    • biura i warsztaty szybowe;
  • zespół hal produkcyjnych, wzniesiony w 1916 − obecnie znajdujący się na terenie zakładów "Remag"[7];
  • cztery obiekty (hala, budynki biurowe), znajdujące się na terenie dawnych zakładów "Polam"[7];
  • dom mieszkalny z budynkiem gospodarczym (ul. Kazimierza Lepszego 1, róg z ul. T. Boya-Żeleńskiego); wzniesiony około 1910 na osiedlu przy kopalni "Böer"[7];
  • trójkondygnacyjna kamienica narożna (ul. Szarych Szeregów 42, róg z ul. Tadeusza Boya-Żeleńskiego); wzniesiona po 1901; dawna siedziba Urzędu Miasta Kostuchna[7];
  • dom mieszkalny (ul. Szarych Szeregów 44, róg z ul. Tadeusza Boya-Żeleńskiego) wzniesiony po 1901[7].

Instytucje[edytuj | edytuj kod]

Siedzibę przy ul. Tadeusza Boya-Żeleńskiego mają:

  • Miejskie Przedszkole nr 42 (ul. T. Boya-Żeleńskiego 30);
  • kościół i parafia Trójcy Przenajświętszej (ul. T. Boya-Żeleńskiego 34),
  • boisko sportowe Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Katowicach (ul. T. Boya-Żeleńskiego 96c)[12], posiadające 2500 miejsc na widowni[13],
  • przedsiębiorstwa handlowo-usługowe, niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej,
  • Urząd Pocztowy Katowice 31 (ul. T. Boya-Żeleńskiego 75)[14],
  • Zespół Szkół nr 4 im. Tomasza Klenczara (ul. T. Boya-Żeleńskiego 96), obejmujący: XIII Liceum Ogólnokształcące i Technikum nr 15[15],
  • Zakład Energetyki Cieplnej S.A. − ciepłownia "Murcki" (ul. T. Boya-Żeleńskiego 95)[13], ciepłownia posiada moc cieplną 46,6 MW i moc elektryczną 1,5 MW[13],
  • Miejski Dom Kultury "Południe" (ul. T. Boya-Żeleńskiego 83),
  • Centrum Rehabilitacji, Odnowy Biologicznej i Sportu "Derrata", posiadające pływalnię (ul. T. Boya-Żeleńskiego 100)[13];
  • gazowa stacja redukcyjno-pomiarowa pierwszego stopnia[16] o przepustowości 1500 m3/h i dwustopniowej redukcji[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Urząd Miasta Katowice: Plan zimowego utrzymania dróg na sezon 2009/2010 (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-09-25].
  2. Andrzej Złoty: Ligota, Murcki... i inne szkice historyczne. Katowice: Bractwo Gospodarcze Związku Górnośląskiego, 2008, s. 61, 63. ISBN 978-83-7593-014-6.
  3. Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna "Artur", 1996, s. 133. ISBN 83-905115-0-9.
  4. Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna "Artur", 1996, s. 71. ISBN 83-905115-0-9.
  5. 5,0 5,1 5,2 Urząd Miasta Katowice: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego południowych dzielnic miasta Katowice (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-09-25].
  6. Raport o stanie miasta Katowice 2005. Urząd Miasta Katowice. [dostęp 2011-09-25].
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 7,13 7,14 7,15 7,16 7,17 7,18 7,19 7,20 7,21 7,22 7,23 7,24 7,25 7,26 7,27 7,28 7,29 7,30 7,31 Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-09-25].
  8. Zdjęcie w Wikimedia Commons: http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Katowice_-_Boya-%C5%BBele%C5%84skiego_-_figura.jpg
  9. 9,0 9,1 Stefan Gierlotka: Piotrowice Śląskie. Monografia dzielnicy miasta Katowice. Katowice: Wydawnictwo "Śląsk", 2002, s. 77. ISBN 83-7164-364-0.
  10. Michał Bulsa: Ulice i place Katowic. Katowice: Prasa i Książka, 2012, s. 47. ISBN 978-83-933-665-8-3. (pol.)
  11. 11,0 11,1 11,2 Urząd Miasta Katowice: Protokół nr 47/10 z posiedzenia Komisji Górniczej Rady Miasta Katowice. (pol.) www.bip.um.katowice.pl [dostęp 2011-09-25]
  12. MOSiR Katowice: Boisko Sportowe przy Boya Żeleńskiego (pol.). www.mosir.katowice.pl. [dostęp 2011-09-25].
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 Urząd Miasta Katowice: Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, Cz. 1, Uwarunkowania zagospodarowania przestrzennego (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-09-25].
  14. Poczta FUP Katowice 31, Katowice, Boya-Żeleńskiego Tadeusza 75 (pol.). www.mapa.targeo.pl. [dostęp 2011-09-25].
  15. Zespół Szkół nr 4 im. Tomasza Klenczara w Katowicach (pol.). www.szkolnictwo.pl. [dostęp 2011-09-25].
  16. Monitorowanie podaży i zapotrzebowania energii cieplnej, energii elektrycznej i paliw gazowych w mieście Katowice. Główny Instytut Górnictwa: Zakład Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza, grudzień 2004.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna "Artur", 1996. ISBN 83-905115-0-9.
  • Katowice - Plan miasta, wyd. Demart SA, Warszawa 2009/2010.