Ultraintensywne źródło rentgenowskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Ultraintensywne źródło rentgenowskie (ULX od ang. ultraluminous X-ray source) – obiekt astronomiczny emitujący znacznie większe ilości promieniowania rentgenowskiego od jakiegokolwiek źródła pochodzenia gwiazdowego przy równocześnie mniejszej emisji od jasnych źródeł rentgenowskich powiązanych z supermasywnymi czarnymi dziurami znajdującymi się w jądrach galaktyk.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Natura ultraintensywnych źródeł rentgenowskich nie została jeszcze poznana[1]. Według jednej z teorii mogą być one czarnymi dziurami o masie pośredniej, ale znane jest także jeden obiekt, M82 X-2,który napędzany jest pulsarem[2].

Według teorii opracowanej przez polskich astrofizyków Bohdana Paczyńskiego, Michała Jaroszyńskiego, Marka Sikorę, Macieja Kozłowskiego i Marka Abramowicza mogą być to bardziej konwencjonalne czarne dziury o masie gwiazdowej otoczone bardzo gęstym obłokiem materii. Materia wpadająca do czarnej dziury emituje promieniowanie rentgenowskie, z powodu znacznej gęstości obłoku może się ono wydostać na zewnątrz tylko w dwóch, skoncentrowanych strumieniach wzdłuż osi obrotu czarnej dziury. Jeżeli taki strumień skierowany jest dokładnie w kierunku Ziemi to może on wyglądać jak promieniowanie ze znacznie większej czarnej dziury. Obiekt tego typu został nazwany przez Martina Reesa „polskim pączkiem” (polish doughnut)[3][4]. Jednym z ze znanych takich obiektów jest P13.

Obiekty ULX znajdują się zarówno w bliskim, jak i w odległym Wszechświecie. Te odległe zajmują zewnętrzne rejony galaktyk. Są one dość rzadką klasą obiektów astronomicznych, więc o ile w ogóle są obecne to w jednej galaktyce zwykle obserwuje się nie więcej niż dwa takie źródła.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Nearby Galaxy Holds First Ultraluminous X-Ray Source that is a Pulsar (ang.). universetoday.com, 2004-04-16. [dostęp 2014-10-11].
  2. First ultraluminous pulsar: NuSTAR discovers impossibly bright dead star (ang.). phys.org, 2004-04-16. [dostęp 2014-10-11].
  3. Nowy gatunek czarnych dziur? (pol.). 2004-04-16. [dostęp 2012-02-17].
  4. Marek A. Abramowicz i inni: The importance of discovering a 3:2 twin-peak QPO in a ULX or how to solve the puzzle of intermediate mass black holes (ang.). arXiv, 2003. [dostęp 2012-02-17].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]