Gadara
Gadara (arab. أم قيس, Umm Qais, hebr. גדרה, gad´a-ra, gr. Γάδαρα, Gádara bądź Αντιόχεια της Σεμίραμης, Antiochia Semiramis; niekiedy też Seleucja) – stanowisko archeologiczne w północnej Jordanii. Na części terenu starożytnego miasta znajduje się dzisiaj arabska osada Umm Qais. W czasie rzymskiego panowania Gadara była jednym z miast Dekapolu.
Istnieją dwie teorie dotyczące pochodzenia nazwy miasta. Pierwsza doszukuje się jej pochodzenia semickiego. W języku hebrajskim גדר to nic innego jak ogrodzenie lub granica. Owo semickie gadara stale pobrzmiewa w okolicy, gdyż mieszkańcy Umm Qais nazywają tak starożytne kamienne grobowce z sarkofagami, które znajdują się na wschód od ruin miasta (arab. Jedūr). Według drugiej, nazwa miasta jest nawiązaniem do Gadeiry w Macedonii, ojczyźnie Aleksandra Wielkiego[1].
Spis treści |
[edytuj] Czasy starożytne
Gadarę podbił Antioch III Wielki, gdy w 218 p.n.e. najechał Palestynę. Wtedy zmieniono nazwę na Antiochia Semiramis i Seleucja. Jak inne zhellenizowane miasta w Zajordaniu Gadara została zdobyta przez Aleksandra Janneusza (83-80 p.n.e.). Przyczyniło się to do emigracji wielu mieszkańców. Janneusz przymuszał ludność do przechodzenia na judaizm. W roku 63 p.n.e. cały region podbił Pompejusz. Gadara weszła do wspólnoty dziesięciu wolnych miast zwanej Dekapolis. Miasto zostało odbudowane, do czego w znacznym stopniu przyczynił się jeden z jej mieszkańców – Demetriusz.
W roku 30 p.n.e. Oktawian August dał miasto Herodowi Wielkiemu. Po jego śmierci w 4 p.n.e. stało się częścią prowincji syryjskiej rzymskiego imperium. Na początku Wojny żydowskiej (66-73) w okolicach Gadary nie odczuwało się skutków konfliktu zbrojnego. Gadareńczycy uwięzili buntowniczo nastawionych Żydów. Niektórych zabito, innych osadzono w więzieniu. Wespazjan posiadał w Gadarze garnizon. Po klęsce powstańców miasto nie straciło na znaczeniu.
W roku 303 miało miejsce w Gadarze męczeństwo diakona o imieniu Zacheusz. Po edykcie mediolańskim bardzo szybko zaszczepiono w mieście chrześcijaństwo. W soborze nicejskim w roku 325 uczestniczył biskup Gadary Sabin. Miasto musiało być w tym okresie jednym z chrześcijańskich centrów w Zajordaniu, o nie mniejszym znaczeniu jak Bosra, Zora, Dżarasz czy Madaba. W Gadarze odkryto pozostałości bizantyjskiego kościoła [2].
W VII w. Gadara dostała się pod panowanie arabskie. Olbrzymie szkody w mieście spowodowało trzęsienie ziemi 18 stycznia 748.
[edytuj] Ziemia Gadareńczyków
Miasto nie zostało wymienione w Nowym Testamencie. Ewangeliści mówią jednak o kraju Gadareńczyków: χώρα τῶν Γαδαρηνῶν (Mt 8,28 oraz w paralelnych tekstach o krainie Gerazeńczyków: χώρα τῶν Γερασηνῶν Mk 5,1, Łk 8,26.37). Bibliści wskazują różne lokalizacje Jezusowych cudów uwolnienia opętanych i opętanego. W najstarszych greckich kodeksach znajdujemy zarówno Mateuszowe kraj Gadareńczyków, jak i Markową i Łukaszową krainę Gerazeńczyków. Nawet jeśli Gadara była miastem w regionie Gerazy, to musiała posiadać szczególną autonomię [3].
Przypisy
- ↑ Origin of the name Gadara-Gader, w: www.research.haifa.ac.il, dn. 7 maja 2007
- ↑ Ute Wagner-Lux, Gadarenes, w: The Anchor Bible Dictionary, tom 2, New York 1992, str. 867
- ↑ Thomas Weber, Umm Qais – Gadara of the Decapolis, Economic Press Co, Amman 1989, str. 100
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
||||||||||
