Umowa suwalska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Próby rozgraniczenia Suwalszczyzny i Wileńszczyzny

Umowa suwalskapolsko-litewska umowa wojskowa podpisana 7 października 1920 roku w Suwałkach, dotyczyła porozumienia w sprawie zawieszenia broni i ustalenia linii demarkacyjnej na Suwalszczyźnie.

Konferencja w Suwałkach. Po lewej delegacja polska, po prawej zaś litewska

Umowa[edytuj | edytuj kod]

Umowa suwalska zatytułowana była: "Umowa między Rzeczpospolitą Polską i Rzeczpospolitą Litewską w sprawie ustanowienia tymczasowego modus vivendi aż do ostatecznego uregulowania stosunków między oboma państwami podpisana w Suwałkach, dnia 7 go października 1920"[1]. Posiedzenie zostało zamknięte 8 października 1920 o godz.2:00[2]. Z tytułu umowy wynika, że umowa ta miała charakter tymczasowego kompromisu między stronami. Umowa rozstrzygnęła sprawę przynależności Suwalszczyzny, wytyczona na jej podstawie granica polsko-litewska na odcinku suwalskim nie uległa do chwili obecnej zmianie. Ta mająca charakter tymczasowy umowa nie rozstrzygnęła jednak sprawy Wilna, gdyż ustalona linia demarkacyjna i rozejm dotyczyły tylko Suwalszczyzny, ale nie całego frontu polsko-litewskiego (specyficznie, nie dotyczyły Wileńszczyzny).

Składała się ona z pięciu artykułów. W pierwszym ustalono linię demarkacyjną. Biegła ona przez ziemię sejneńską i suwalską od granicy Prus Wschodnich do ujścia Czarnej Hańczy, a dalej do Niemna wzdłuż linii z 8 grudnia 1919 roku. Dalsze artykuły dotyczyły formalnego zaprzestania działań wojennych i wymiany jeńców. Obie strony miały wycofać swe wojska do 6 km w głąb własnego terytorium. W ten sposób utworzono 12-kilometrowy pas neutralny, czyli strefę zdemilitaryzowaną[2].

Rozejm pomiędzy armią polską a litewską wszedł w życie 10 października, jednak dwa dni wcześniej 1 Dywizja Litewsko-Białoruska gen. Lucjana Żeligowskiego na rozkaz Józefa Piłsudskiego "zbuntowała się", wypierając oddziały litewskie z Wilna. Walki pomiędzy armią litewską a jednostkami Żeligowskiego, działającego bez oficjalnego wsparcia Armii Polskiej trwały do zawieszenia broni narzuconego przez Ligę Narodów w końcu listopada.

W okresie międzywojennym dyplomacja litewska stała na pozycji – odrzucanej przez dyplomację polską – że Polska złamała umowę suwalską.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wiesław B. Łach: „Bunt Żeligowskiego”. Kulisy połączenia Wileńszczyzny do Polski 1920-1922. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2014. ISBN 978-83-11-13198-9.
  • Łossowski, Piotr (1995). Konflikt polsko-litewski 1918–1920. Warsaw: Książka i Wiedza. pp. 166–175. ISBN 83-05-12769-9.
  • Suvalkų sutartis: faktai ir interpretacijos. Umowa Suwalska: Fakty i interpretacje. Redaktor naukowy Česlovas Laurinavičius. Versus ureus. Vilnius, 2012. Str. 447, ISBN 978-9955-34353-0.