Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa
Skrót KDU-ČSL
Lider Pavel Bělobrádek
Data założenia 1992
Adres siedziby Palác Charitas, Karlovo nám. 5, 128 01 Praga 2
Deklarowana
ideologia polityczna
chrześcijańska demokracja
Deklarowane
poglądy gospodarcze
społeczna gospodarka rynkowa
Członkostwo
międzynarodowe
Europejska Partia Ludowa
Europejska Grupa
Parlamentarna
Europejska Partia Ludowa (Chrześcijańscy Demokraci)
Młodzieżówka Młodzi Chrześcijańscy Demokraci (Mladí křesťanští demokraté)
strona oficjalna

Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa (cz. Křesťanská a demokratická unie – Československá strana lidová, KDU-ČSL) – czeska chrześcijańsko-demokratyczna partia polityczna, skrótowo określana jako „ludowcy” (cz. lidovci).

Historia[edytuj | edytuj kod]

KDU-ČSL swoje korzenie wiąże z powstałą w 1894 Partią Chrześcijańsko-Socjalistyczną. Sama ČSL została natomiast założona w styczniu 1919, jednocząc inne katolickie partie. Jej przewodniczącym został Jan Šrámek, późniejszy premier rządu na uchodźstwie (1940–1945). Ugrupowanie wchodziło w skład tzw. piątki – partii politycznych, które rezerwowały sobie prawo do odgrywania głównej roli w życiu politycznym Pierwszej Republiki[1]. Partia funkcjonowała również po II wojnie światowej, zarówno na emigracji, jak i w kraju. W 1948 liczyła 500 tys. członków, jednak w następnym roku liczba ta została ograniczona do 20 tys.[2] w związku ze stopniową likwidacją pluralizmu politycznego w okresie stalinizacji kraju. Jako Czechosłowacka Partia Ludowa istniała do 1990, uczestnicząc we Froncie Narodowym, delegując swych przedstawicieli do parlamentu, rządu i komitetów (rad) narodowych. Pozostawała jednocześnie bez wpływu na politykę państwa, dzieląc los ugrupowań satelickich w krajach tzw. demokracji ludowej.

Ugrupowanie pod nazwą Unia Chrześcijańska i Demokratyczna – Czechosłowacka Partia Ludowa odrodziło się na początku transformacji ustrojowej. W 1989 ČSL zerwała związki z komunistami, a w 1992 przyjęła nową nazwę po połączeniu ze środowiskami chrześcijańskimi i agrarnymi[3]. KDU-ČSL, będące ugrupowaniem o profilu konserwatywnym i chrześcijańsko-demokratycznym, opowiedziała się za gospodarką rynkową, w sferze wartości pozostając ugrupowaniem prawicowym, będąc zwolenniczką dialogu państwa z Kościołem katolickim, zakazu przerywania ciąży, przeciwniczką legalizacji małżeństw jednopłciowych oraz eutanazji. W 2010 określała się jako jedyna opoka dla prawicowych wyborców[4]. Do 2010 uzyskiwała stabilne poparcie (6–10%), największe w tradycyjnie katolickich obszarach Moraw. Według własnych informacji posiada około 38 tys. członków[5] (będąc drugim pod tym względem w Czechach ugrupowaniem po KSČM).

Do 2006 KDU-ČSL wielokrotnie wchodziła w skład różnych rządów, zarówno centroprawicowych, jak i centrolewicowych[6], w kolejnych rządach reprezentowali ją m.in. Cyril Svoboda i Miroslav Kalousek. Posiadała ministrów w prawicowych gabinetach, na czele których stał Václav Klaus (1992–1998), a także w rządzie technicznym, którym w 1998 kierował Josef Tošovský. Istotną rolę w powołaniu tego gabinetu odegrał przywódca ludowców Josef Lux[7]. W okresie pobytu w opozycji chadecy wraz z innymi centrowymi i centroprawicowymi partiami przez kilka lat tworzyli tzw. Czwórkoalicję[8]. W 1999 szeregi ugrupowania zasilił Petr Pithart, rok później wybrany na marszałka czeskiego Senatu[9].

Po wyborach w 2002 KDU-ČSL ponownie weszła do koalicji wraz z ČSSD i liberałami z US-DEU, współtworząc rządy premierów Vladimíra Špidli (2002–2004), Stanislava Grossa (2004–2005) i Jiříego Paroubka (2005–2006). W wyborach parlamentarnych w 2006 partia zajęła czwarte miejsce z poparciem 7,2%, co dało jej 13 z 200 mandatów w Izbie Poselskiej. W latach 2007–2009 była częścią centroprawicowej koalicji tworzącej drugi rząd Mirka Topolánka. W 2009 część jej członków (w tym były przewodniczący Miroslav Kalousek) odeszło z partii i znalazło się wśród założycieli nowego ugrupowania TOP 09.

W wyborach w 2010 partia nie przekroczyła wynoszącego 5% progu wyborczego, po raz pierwszy znajdując się poza niższą izbą czeskiego parlamentu[10]. Konsekwencją wyborczej porażki była natychmiastowa dymisja Cyrila Svobody. Po kilku miesiącach nowym przewodniczącym partii został lokalny samorządowiec Pavel Bělobrádek[11]. Pod jego przywództwem w wyborach w 2013 chadecy powrócili do parlamentu, a następnie dołączyli do trójpartyjnego rządu Bohuslava Sobotki, współtworzonego także przez socjaldemokratów i centrystów z ANO 2011[12].

Ugrupowanie współpracuje z powiązanymi ze sobą organizacjami: Młodymi Ludowcami, Młodymi Chrześcijańskimi Demokratami, Stowarzyszeniem Kobiet KDU-ČSL, Instytutem Studiów Politycznych i Gospodarczych oraz Europejską Akademią Demokracji[13]. Na forum europejskim od 1996 związane jest z Europejską Partią Ludową, w której uzyskało status członkowski[14]. Partia wydaje własne czasopismo „Nový hlas”[15].

Przewodniczący ČSL i KDU-ČSL[edytuj | edytuj kod]

ČSL
KDU-ČSL

Wyniki wyborów[edytuj | edytuj kod]

Wybory do Izby Poselskiej
  • 1992: 6,3% głosów i 15 mandatów
  • 1996: 8,1% głosów i 18 mandatów
  • 1998: 9,0% głosów i 20 mandatów
  • 2002: 14,3% głosów i 22 mandaty (w koalicji z US-DEU)
  • 2006: 7,2% głosów i 13 mandatów
  • 2010: 4,4% głosów i 0 mandatów
  • 2013: 6,8% głosów i 14 mandatów[16][17]
Wybory do Parlamentu Europejskiego

Przypisy

  1. Oprócz ČSL były to Czechosłowacka Partia Socjaldemokratyczna, Republikańska Partia Ludu Wiejskiego i Małorolnego (tzw. Partia Agrarna), Czechosłowacka Partia Narodowo-Socjalistyczna i Czechosłowacka Narodowa Demokracja (zob. Jerzy Tomaszewski, Czechy i Słowacja, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2008, s. 38).
  2. Marek Migalski, Koncepcja „mostu między Wschodem a Zachodem” Edwarda Benesza, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Zarządzania i Marketingu, Sosnowiec 2004, s. 166
  3. 3,0 3,1 Leaders of the Czech Republic (ang.). zarate.eu. [dostęp 2014-07-06].
  4. KDU-ČSL je šancí pro pravicové voliče (cz.). kdu.cz, 25 marca 2010. [dostęp 2014-07-06].
  5. Stát se členem (cz.). kdu.cz. [dostęp 2014-07-06].
  6. Přehled vlád ČR (cz.). vlada.cz. [dostęp 2014-07-06].
  7. 10 let od smrti Josefa Luxe: Kdo byl? (cz.). bles.cz, 20 listopada 2009. [dostęp 2014-07-06].
  8. Vznik a zánik čtyřkoalice (cz.). bbc.co.uk. [dostęp 2014-07-06].
  9. Petr Pithart (cz.). nasipolitici.cz. [dostęp 2014-07-06].
  10. Paroubek končí, neustál propad ČSSD ve volbách (cz.). lidovky.cz, 29 maja 2010. [dostęp 2014-07-06].
  11. Nový šéf lidovců: dobytků a sviní v politice se nebojím (cz.). novinky.cz, 20 listopada 2010. [dostęp 2014-07-06].
  12. Bohuslav Sobotka, the leader of the Czech Social Democratic Party, named prime minister today (ang.). vlada.cz, 17 stycznia 2014. [dostęp 2014-07-06].
  13. Partnerské organizace (cz.). kdu.cz. [dostęp 2014-07-06].
  14. Member Parties (ang.). epp.eu. [dostęp 2014-07-06].
  15. „Nový hlas” (cz.). kdu.cz. [dostęp 2014-07-06].
  16. Parties and Elections in Europe – Czechy (ang.). [dostęp 2014-07-06].
  17. Parties and Elections in Europe – Czechy 2 (ang.). [dostęp 2014-07-06].
  18. Volby do Evropského parlamentu konané na území České republiky ve dnech 11.06. – 12.06.2004 (cz.). volby.cz. [dostęp 2014-07-06].
  19. Volby do Evropského parlamentu konané na území České republiky ve dnech 05.06. – 06.06.2009 (cz.). volby.cz. [dostęp 2014-07-06].
  20. Volby do Evropského parlamentu konané na území České republiky ve dnech 23.05. – 24.05.2014 (cz.). volby.cz. [dostęp 2014-07-06].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]