Unia horodelska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Unia horodelska – zawarta 2 października 1413 w Horodle pomiędzy Polską a Litwą.

Państwo polsko-litewskie w latach 1386-1434
Kopiec usypany w 1861 roku w Horodle, dla uczczenia 448 rocznicy Unii.

Potwierdzała wspólną politykę obu państw, wprowadziła instytucję odrębnego wielkiego księcia na Litwie wybieranego przez króla Królestwa Polskiego za radą i wiedzą bojarów litewskich oraz panów polskich, wspólne sejmy i zjazdy polsko-litewskie, urzędy wojewodów i kasztelanów na Litwie, a litewską szlachtę katolicką[1] zrównała z polskimi rodami.

Fragmenty preambuły i zakończenie aktu[edytuj | edytuj kod]

Fragmenty preambuły (komparycji) i zakończenie (początek w języku łacińskim i dalej w polskim tłumaczeniu)[2] podpisanego aktu:

In nomine Domini amen. Ad perpetuam rei memoriam. Debitores sumus spiritualis alimoniae salutaria illis pocula ministrare, quibus praesidentes temporalium commodorum praestamus suffragia, ut quos ad corporis necessitatem sustentamus, salutis etiam ipsis, quantum nostra sufficit facultas, ministeria porrigamus, ne, dum temporalibus insistimus profectibus, vitae commoda negligere videamur et, unde dona benedictionis et bravium exspectamus sempiternum, inde vitae detrimenta sentiamus et praemiis destituti adoptatis nulla laboris nostri commoda consequamur. …

W imię Boże amen. Na wieczną pamięć. Jesteśmy powinni duchownego pokarmu i zbawiennego napoju użyczać tym, którym panując pożytków docześnych podajemy podpomożenia, abyśmy tym, które ku cielesnej potrzebie podejmujemy, i zbawienne też nauki im, ile z nas może być, podawali, iżbyśmy się nie zdali tylko o pożytkach docześnych starać a wieczne opuszczać, i skąd darów błogosławieństwa i zapłaty wiecznej czekamy, aby stąd nie poczuliśmy uszkodzenia żywota wiecznego i aby za prace nasze nie stradaliśmy pożytków zapłaty pożądanej. …

i dalej tylko w polskim tłumaczeniu:
Dla tego my Władysław z łaski Bożej król polski i ziem krakowskiej, sandomirskiej, sieradzkiej, lanczyckiej, kujawskiej, litewskiej nawyższe książę, pomorski, ruski pan i dziedzic i Aleksander rzeczony Witowd wielkie książę litewskie i ziem ruskich pan i dziedzic, oznajmujemy przez niniejszy list, którym to wiedzieć przynależy wszystkim teraz i potym będącym, którzy tego wiadomość będą mieć, iż ziemie litewskie i ich obywatele poddani państwu naszemu (którym częstokroć rękę szczodrobliwości naszej rozciągamy i o pożytki ich starając się mieliśmy o tym pieczą, jakobyśmy za częstym staraniem stan i zawołanie ich uczynili zacniejsze), chcąc tedy je z wielkiem pożądaniem w nabożeństwie przyjętej wiary na potomne czasy utwierdzić i ugruntować, aby je nawyższy Pan, za którego łaską a staraniem naszym wzięli oświecenie wiary ku chwale i czci imienia swego i tejże wiary powszechnej oświeceniu, pomazaniem łaski swej utwierdził, iż gdyśmy ich częstokroć dary szczodrobliwości naszej pocieszyli, tedy też, jako nabarziej być może, chcemy je duchownemi dary zachować i przez dobre sprawy i prace zatrzymać. Którzy aby w stałości wiary tym lepiej się ćwiczyli, iżeby z cnoty w cnotę postępowali, jarzmo niewolej, w której do tego czasu byli zamotani i związani, z szyje ich składając i rozwięzując, z wrodzonej nam szczodrobliwości i łaski jem wolności, swobody, łaski, exempcje i przywileje, które zwykły być dawane ludziom powszechnej wiary, wedle zamknienia w sobie niniejszego przywileju dajemy i użyczamy.

fragment zakończenia:
Działo się w miasteczku Hrodle przy rzece Bugu na sejmie walnym w dzień wtóry miesiąca października roku Pańskiego tysiącznego czterzechsetnego trzynastego. Dan przez ręce uczciwego w Panu Chrystusie ojca, księdza biskupa krakowskiego[3], nawyższego kanclerza Królestwa polskiego, nam szczerze miłego, a pisan przez ręce Ciołka[4] kanonika sandomierskiego, sekretarza naszego.

Adopcja litewskich rodów bojarskich do polskich rodów herbowych[edytuj | edytuj kod]

W wyniku unii do polskich rodów herbowych przyjęto 47 rodów bojarskich wyznania rzymskokatolickiego. Na Litwę przeniesione zostały herby:

Herb Ród herbowy Adoptujący ze strony polskich rodów herbowych Adoptowani litewscy bojarzy Kto przytłoczył pieczęć dołączoną do aktu
Herb Abdank.svg Abdank ziemianie sieradzcy Piotr z Widawy i Jakub z Rogoźna Jan Gasztołd Jakub z Rogoźna
POL COA Bogoria.svg Bogoria Marek z Nakola? (wątpliwy) Stanisław Wyssygyn (Wissigin) Niewyraźny napis na pieczęci odczytany jako należący do Marka z Nakola
Nieznany Bychawa Nieznany Monstold Brak pieczęci
POL COA Ciołek.svg Ciołek Stanisław z Brezecza Woydziło Koszyłowicz [5]
POL COA Dębno.svg Dębno Dobiesław z Oleśnicy Wojciech Korejwa (Albertus Corewa, Korewa) z Sowgotska Dobiesław z Oleśnicy
POL COA Doliwa.svg Doliwa kasztelan nakielski Maciej Kot, kasztelan międzyrzecki Janusz Furman, podsędek sandomierski Piotr z Falkowa Naczko (Nacz, Onacz)
POL COA Dołęga.svg Dołęga Nieznany Monstwild (Monstwyld, Monstiwyld, Monstwid)
POL COA Dryja.svg Drya Janusz z Toliszkowa Tawtygerd (Tawtigerd, Teutigerd) Janusz z Toliszkowa
POL COA Działosza.svg Działosza Nieznany Wołczko Rokutowicz Brak pieczęci
140px-Herb Gieralt.PNG Gierałt biskup wileński Mikołaj Gorzkowski Surgut z Reszynek
POL COA Godziemba.svg Godziemba Stanisław Butowtowicz [6]
POL COA Gryf.svg Gryf Nieznany Butowt Montygajłowicz
POL COA Grzymała.svg Grzymała kasztelan biecki Domarat z Kobylan Jan Rymwidowicz
POL COA Janina.svg Janina biskup przemyski Maciej, sędzia łęczycki Piotra Tur, sędzia lubelski Mikołaja z Suchodołu Woysym (Woysim, Woyschin) Daneykowicz sędzia lubelski Mikołaj z Suchodołu
Jastrzębiec herb.svg Jastrzębiec biskup krakowski Wojciech Jastrzębiec, Marcin z Lubienicy Jan Niemir (Niemira)
Jelita herb.svg Jelita kasztelan radomski Klemens z Mokrska i kasztelan wiślicki Florian z Korytnicy Gerdut
POL COA Korczak.svg Korczak Czupa [7]
POL COA Kot Morski.svg Kot Morski Nieznany Wojsznar Wilkolewicz
POL COA Leliwa.svg Leliwa wojewoda krakowski Jan Tarnowski, Jadwiga z Leżenic starosta wileński Moniwid Jadwiga z Leżenic
POL COA Lis.svg Lis Nieznany kasztelan trocki Sunigajło
Herb Łabędź 1.svg Łabędź prawdopodobnie Dersław ze Skrzynna Andrzej Goligunt niewyraźny napis otokowy na pieczęci sigillum Derslai, prawdopodobnie chodzi o Dersława ze Skrzynna
POL COA Łodzia.svg Łodzia Miczucha [8]
POL COA Nałęcz.svg Nałęcz wojewoda poznański Sędziwój Ostroróg, sędzia poznański Mikołaj z Czarnkowa (piszący się później też ze Człopy) Koczan (Koczanus, Coczanus, Koczan)
POL COA Nowina.svg Nowina Mikołaj z Sępna Mikołaj Bejnar
POL COA Odrowąż.svg Odrowąż kasztelan lubelski Jan ze Szczekocin Wyszegerd
POL COA Ogończyk.svg Ogończyk kasztelan brzeski Wojciech z Kościoła, Mikołaj z Taczowa Jerzy Sangaw
POL COA Oksza.svg Oksza sędzia sandomierski Mikołaj ze Strzelc, Klemens Wątróbka ze Strzelc Minimund Seśnikowicz (Sessnicouicz, Sessnykouicz) Klemens Wątróbka ze Strzelc
POL COA Ossorya.svg Ossoria Mikołaj z Korabiewic Twerbud (Twerbuth, Twiributh) Mikołaj z Korabiewic
POL COA Pierzchała.svg Pierzchała kasztelan dobrzyński Piotr z Włoszczowa, Henryk z Radomina Dauksza Henryk z Radomina
Herb Pobog barokowy.svg Pobóg wojewoda sieradzki Jakub Koniecpolski, Piotr z Popowa Rało Piotr z Popowa
Herb Pomian.svg Pomian biskup włocławski Jan Pella Stanisław Sak
POL COA Poraj.svg Poraj Michał z Michałowa Mikołaj Bylimin(Bylymyn)
POL COA Półkozic.svg Półkozic biskup lwowski Jan z Rzeszowa, wojewoda łęczycki Jan Ligęza z Bobrku, kasztelan sandomierski Micha z Bogumiłowic, kasztelan czchowski Jan z Bogumiłowic, sędzia krakowski Paweł z Bogumiłowic, chorąży krakowski Marcin z Wrocimowic Wołczko Kulwa
POL COA Rawicz.svg Rawicz Bracia Minigayło i Giedygołd [9]
POL COA Rola.svg Rola Dangel [10]
Sulima herb.svg Sulima Stanisław Gamrat z Klimontowa Rodywił Stanisław Gamrat z Klimontowa
POL COA Syrokomla.svg Syrokomla Jakub Mingiel [11]
POL COA Szreniawa.svg Szreniawa Iadald albo Ladald [12]
POL COA Świnka.svg Świnka Nieznany Andrzej Dewknotowicz (Dewknethowycz) Napis na pieczęci niemożliwy do odczytania
POL COA Kopacz.svg Topacz Giedorwoch [13]
POL COA Topór.svg Topór wojewoda kaliski Maciej z Wąsosza Jan Butrym z Żyrmunów wojewoda kaliski Maciej z Wąsosza
POL COA Trąby.svg Trąby arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Trąba Krystyn Ościk z Kiernowa arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Trąba
POL COA Trzaska.svg Trzaska
POL COA Wadwicz.svg Wadwicz Jan Mężyk z Dąbrowy Piotr Montygerd (Mondygerd, Mondiger)
POL COA Wąż.svg Wąż Nieznany Koczan Sukowicz
POL COA Zadora.svg Zadora Marszałek Wielki Koronny Zbigniew z Brzezia Maciej Szedybor Wolimuntowicz
POL COA Zaremba.svg Zaremba Ginet Konczewicz [14]

Przypisy

  1. Julian Bukowski, Dzieje reformacyi w Polsce od wejścia jej do Polski aż do jej upadku. T. 1, Początki i terytoryalne rozprzestrzenienie się reformacyi, [1883]], s. 333.
  2. Akta unii Polski i Litwy, nakładem S. Kutrzeba, W. Semkowicz, Kraków 1932, ss 56 – 58
  3. Wojciech Jastrzębiec
  4. Stanisław Ciołek
  5. Ks. Wojciech Kojałowicz S. J. herbarz W. X. Litewskiego – Kraków 1897
  6. Ks. Wojciech Kojałowicz S. J. herbarz W. X. Litewskiego – Kraków 1897
  7. Ks. Wojciech Kojałowicz S. J. herbarz W. X. Litewskiego – Kraków 1897
  8. Ks. Wojciech Kojałowicz S. J. herbarz W. X. Litewskiego – Kraków 1897
  9. Ks. Wojciech Kojałowicz S. J. herbarz W. X. Litewskiego – Kraków 1897
  10. Ks. Wojciech Kojałowicz S. J. herbarz W. X. Litewskiego – Kraków 1897
  11. Ks. Wojciech Kojałowicz S. J. herbarz W. X. Litewskiego – Kraków 1897
  12. Ks. Wojciech Kojałowicz S. J. herbarz W. X. Litewskiego – Kraków 1897
  13. Ks. Wojciech Kojałowicz S. J. herbarz W. X. Litewskiego – Kraków 1897
  14. Rocznik Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. 1924-1925 T.5-9

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]