Uniwersalium

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Uniwersalium (powszechnik) w metafizyce to, co jest (lub jest logicznie możliwe by było) egzemplifikowane przez wiele różnych jednostkowych rzeczy[1]. Uniwersalia podzielić można na rodzaje/gatunki (np. ssak, człowiek), cechy (np. czerwony, krótki) i relacje (np. znajdowanie się obok, bycie dłuższym).

Spór o uniwersalia[edytuj | edytuj kod]

 Główny artykuł: Spór o uniwersalia.

Spór o charakter uniwersaliów toczył się już od starożytności. Szczególne znaczenie osiągnął jednak w filozofii średniowiecznej.

Platon sądził, że uniwersalia są substancjami (w sensie Kartezjusza-Hume'a), rzeczami logicznie zdolnymi do samodzielnego istnienia, stąd pogląd ten nazywany jest platonizmem. Stanowisko filozoficzne głoszące, że uniwersalia nie istnieją zyskał miano nominalizmu. Oprócz tego istnieją stanowiska pośrednie, np. uznające, że uniwersalia istnieją jedynie w rzeczach, które je egzemplifikują, a nie w sposób samodzielny, oddzielny do tych rzeczy[2]. Spór o istnienie i naturę uniwersaliów toczy się do dziś. Znanym współczesnym obrońcą tezy o (autonomicznym) istnieniu uniwersaliów jest Peter van Inwagen, a jej krytykami np. W. V. O. Quine czy David Lewis.


Przypisy

  1. Istnieje niezliczona ilość definicji pojęcia "uniwersalium", ta jest parafrazą z: R. Swinburne, The Christian God, 1994, s. 35
  2. Taki pogląd, który nazywany jest realizmem naturalistycznym reprezentuje np. David Malet Armstrong w artykule Can a Naturalist Believe in Universals