Uniwersytet Lwowski
| Uniwersytet Lwowski | |
| Universitas Leopoliensis University of Lviv Львівський національний університет імені Івана Франка |
|
Gmach główny uniwersytetu (posejmowy) |
|
| Dewiza | Раtriаe dесоri сіvibus еducаndis |
| Data założenia | 20 stycznia 1661 |
| Państwo | |
| Adres | вул. Університетська 1 (ul. Uniwersytecka 1) 79000 Львів |
| Rektor | Iwan Wakarczuk |
| Członkostwo | EUA |
| Strona internetowa | |
Uniwersytet Lwowski (ukr. Львівський національний університет імені Івана Франка) – uniwersytet we Lwowie, założony przez króla Polski Jana Kazimierza w 1661 jako Akademia Lwowska, do 1940 Uniwersytet Jana Kazimierza; jeden z najstarszych uniwersytetów w Europie Wschodniej i na dawnych ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów, współcześnie jeden z największych ukraińskich uniwersytetów państwowych.
Historia [edytuj]
Kolegium Jezuickie (1608-1661) [edytuj]
- 1608 – założenie kolegium jezuickiego we Lwowie
Akademia Jezuicka (1661-1758) [edytuj]
- 20 stycznia 1661 król Polski Jan Kazimierz ogłosił: Zgodziliśmy się łatwo i chętnie ażeby kolegium ojców jezuitów we Lwowie godność akademii i tytuł uniwersytetu został nadany. I pozwalamy, aby w tymże kolegium generalne studium w każdym dozwolonym fakultecie ustanowione było, tj. teologii scholastycznej i moralnej, filozofii, matematyki, obojga praw, medycyny, sztuk wyzwolonych i nauk zgoła wszystkich, według przyjętego akademii i uniwersytetu zwyczaju i praktyki.
- Ze względu na obowiązujące wówczas w Polsce prawa, oprócz dekretu królewskiego do utworzenia Akademii niezbędna była uchwała sejmowa i aprobata papieża. Mimo wielokrotnych prób Sejm na kolejnych sesjach w latach 1661–1665 nie wyraził zgody na utworzenie we Lwowie Akademii (wobec silnego sprzeciwu ze strony Akademii Krakowskiej i Zamojskiej), zaś papież Aleksander VII zezwolił jedynie na nadawanie stopni doktorskich z teologii i filozofii, do czego kolegium jezuickie miało już prawa nadane w 1552 przez papieża Juliusza III. Do najbardziej znanych absolwentów tej uczelni należy ksiądz Grzegorz Piramowicz, pedagog, działacz oświatowy, pisarz oświeceniowy i filozof.
Akademia Lwowska (1758-1773) [edytuj]
- 18 kwietnia 1758 król polski August III podpisał dyplom potwierdzający całkowicie przywilej Jana Kazimierza z 1661, nadając lwowskiej Akademii prawa takie, jakie posiadała Akademia Krakowska.
- 24 marca 1759 papież Klemens XIII wydał bullę, zatwierdzającą Akademię Lwowską i podnoszącą ją do godności uniwersytetu. Uzyskano prawo do wykładania: gramatyki, retoryki, filozofii, teologii scholastycznej i moralnej, dogmatycznej i pozytywnej, kanonów świętych i prawa kanonicznego, prawa cywilnego, i innych nauk.
- 11 grudnia 1759 odbyło się uroczyste otwarcie Akademii Lwowskiej i pierwsza promocja doktorska. Wśród pierwszych doktorów był znany poeta Franciszek Karpiński, wśród wykładowców – m.in. Grzegorz Piramowicz
- Od 1761 trwały procesy sądowe przeciwko Akademii Lwowskiej, wytoczone przez Akademie: Krakowską i Zamojską, nie przyniosły one jednak ostatecznego rozstrzygnięcia sporu.
- W 1764, na sejmie koronacyjnym, nowo wybrany król Stanisław August Poniatowski, zatwierdził konstytucję, która potwierdziła przywileje Akademii krakowskiej, zamojskiej i wileńskiej, o lwowskiej nie wspominając.
- W 1773, po pierwszym rozbiorze Polski, władze austriackie rozwiązały zakon jezuitów, prowadzący Akademię Lwowską. Akademia została przekształcona w szkołę średnią (kształcącą w zakresie filozofii i prawa). Oprócz niej na bazie Akademii powstały: Kolegium Medyczne (Collegium Medicum) dla "wykształcenia chirurgów i ich pomocników" i Kolegium Teologii Katolickiej (tzw. Akademia Stanowa) dla młodzieży szlacheckiej.
Uniwersytet Józefiński (1784-1805) [edytuj]
- 21 października 1784 cesarz austriacki Józef II podpisał dyplom fundacyjny dla świeckiego uniwersytetu we Lwowie, zwanego józefińskim. Równocześnie sprowadził na uniwersytet profesorów niemieckich rozpoczynając proces germanizacji uczelni. Podstawowym językiem nauczania była łacina, pomocniczymi: język polski i niemiecki. Zadaniem uczelni było kształcenie Austriaków, Niemców, Polaków i Rusinów z różnych stanów (duchowieństwo, szlachta, mieszczanie); głównie do zawodów urzędniczych. Siedzibą uniwersytetu stał się klasztor potrynitarski przy ul. Krakowskiej (obecnie w tym miejscu znajduje się cerkiew Przemienienia Pańskiego). Uniwersytet miał cztery wydziały: teologiczny, filozoficzny, prawny i medyczny. W tej formie Uniwersytet funkcjonował przez 21 lat. Wykłady odbywały się po łacinie, po polsku, niemiecku, a na wydziale filozofii i teologii od 1787 (do 1808) także w języku słowiańsko-ruskim.
- W 1805, z uwagi na włączenie do zaboru austriackiego tzw. Galicji Zachodniej z Krakowem, zarządzono połączenie uniwersytetu lwowskiego i krakowskiego.
Liceum Lwowskie (1805-1817) [edytuj]
- 1805 – Uniwersytet Lwowski przekształcono w liceum – wyższy zakład naukowy z wydziałami: prawa, filozofii, teologii i chirurgii (na miejsce wydziału medycznego powołano Instytut Medyczno-Chirurgiczny). Różnił się on od uniwersytetu mniejszą liczbą katedr, krótszym okresem nauki, brakiem uprawnień (lecz tylko do 1806) do nadawania promocji doktorskich. Liceum lwowskie istniało 12 lat.
- 1808 – zniesienie wykładów w języku słowiańsko-ruskim, na żądanie samych Rusinów[1].
Uniwersytet Franciszkański (1817-1918) [edytuj]
- 7 sierpnia 1817, po kongresie wiedeńskim, który wyłączył Kraków spod jurysdykcji Austrii, cesarz austriacki Franciszek I podpisał powtórny akt fundacji uniwersytetu lwowskiego z niemieckim językiem wykładowym, z trzema fakultetami (bez medycznego – zastępował go nadal Instytut Medyczno-Chirurgiczny, zlikwidowany w 1874).
- w okresie powstania listopadowego młodzież studencka Uniwersytetu Lwowskiego tłumnie uciekała do Królestwa Kongresowego, by walczyć w szeregach powstańców.
- od 1833 rozpoczęła się na uniwersytecie era konspiracyjna. Powstały wówczas organizacje konspiracyjne: Związek Przyjaciół Ludu, Węglarstwo Polskie, Stowarzyszenie Ludu Polskiego itd., w których działali aktywnie studenci: Franciszek Jan Smolka, Kazimierz Grocholski, Albin Dunajewski, Karol Szajnocha i in. Organizacje te były zwalczane przez policję zaborczą, zaś konspiratorzy zamykani w ciężkich więzieniach.
- 6 kwietnia 1848, w okresie Wiosny Ludów uniwersytet uzyskał pełną autonomię i pozwolenie na prowadzenie wykładów po polsku, podpisane przez gubernatora austriackiego Stadiona.
- 2 listopada 1848 generał austriacki Hammerstein rozkazał zbombardować zbuntowane miasto. W wyniku bombardowania spłonęły budynki uniwersyteckie wraz z biblioteką. Z ok. 51 tys. tomów uratowano jedynie ok. 13 tys.
- po półrocznej przerwie na uspokojenie nastrojów uniwersytet wznowił wykłady w 13 salach lwowskiego ratusza.
- 2 stycznia 1851 namiestnik Galicji hr. Agenor Gołuchowski przekazał dla uniwersytetu gmach obok kościoła św. Mikołaja (nazywany po 1920 roku starym uniwersytetem), który był zajmowany do czasu kasaty zakonu jezuitów przez konwikt jezuicki, później zaś przez wojsko
- w dziesięcioleciu 1851–1860 Austriacy w myśl zasady divide et impera przyznali Rusinom uprzywilejowane stanowisko, wprowadzając częściowe wykłady w języku ruskim na wydziałach teologicznym i prawniczym, Polakom zezwalając jedynie na stworzenie katedry języka polskiego (1856, podczas gdy katedra literatury ruskiej powstała już w 1849)[2].
- od 1867, kiedy w Austro-Węgrzech zapanowała era konstytucyjna, rozpoczęła się walka o polski charakter uniwersytetu lwowskiego, która przyniosła stopniowo wzrost liczby wykładów w języku polskim
- w 1870 prowadzono 46 wykładów w języku niemieckim, 13 po łacinie, 13 po polsku i 7 po rusku
- w 1874 prowadzono 59 wykładów w języku polskim, 13 po łacinie, 11 po niemiecku i 7 po rusku
- w 1906 prowadzono 185 wykładów w języku polskim, 19 po łacinie, 5 po niemiecku
- w 1882 kadra nauczycielska Uniwersytetu została w większości obsadzona polskimi naukowcami (po długiej walce społeczności polskiej, która obroniła uczelnię przed likwidacją na rzecz niemieckiego uniwersytetu w Czerniowcach). Wtedy to rozpoczął się okres świetności uniwersytetu, który na przełomie XIX i XX wieku był największą uczelnią Galicji i drugą w Austrii (w 1913 miał blisko 5 tysięcy studentów, w tym kobiety, które dopuszczono na medycynę i filozofię w 1897 roku)
- w 1884, po wieloletnich staraniach, utworzono Katedrę Medycyny Sądowej na Wydziale Prawa pod kierownictwem prof. Longina Feigla
- w 1891 Uniwersytet otrzymał zgodę na Wydział Medyczny (utworzony w 1894), stając się uczelnią czterowydziałową. Większość wykładów prowadzono w języku polskim, ale były także wykłady po rusku i łacinie
- w 1898 utworzono Katedrę Medycyny Sądowej i Zakład Medycyny Sądowej (od 1899 do wybuchu II wojny światowej na ich czele stał prof. Włodzimierz Sieradzki)
- na przełomie 1901/1902 roku miały miejsce bójki studentów ukraińskich i polskich. Starcia między studentami narastały do roku 1908, podczas nich byli ranni i zabici. Wraz z rozwojem polskiego nacjonalizmu narastały spory społeczności polskiej i ukraińskiej o obecność obu języków na uczelni
- w 1907 utworzono katedrę astronomii, a jej pierwszym profesorem został Marcin Ernst.
Uniwersytet Jana Kazimierza (1919-1939) [edytuj]
- 22 listopada 1919 uchwałą Rządu RP uniwersytetowi nadano imię założyciela – króla Jana Kazimierza. Była to jedna z największych i najbardziej zasłużonych placówek naukowych odrodzonej Polski, gdzie wykładali słynni, światowej sławy naukowcy (patrz link zewnętrzny [3]), gdzie powstawały i działały słynne środowiska lwowskich naukowców, takie jak: lwowska szkoła matematyczna, lwowsko-warszawska szkoła filozoficzna, lwowska szkoła antropologiczna, lwowska szkoła zoologiczna, lwowska szkoła geograficzna i in., gdzie dokonywano ważnych odkryć naukowych i publikowano prace naukowe na światowym poziomie.
- 26 lutego 1920 Uniwersytetowi Jana Kazimierza przekazano nowe budynki, w tym okazały gmach Sejmu Krajowego Galicji przy ulicy Marszałkowskiej 1, który stał się gmachem głównym uczelni, zastępując dotychczasowy gmach przy ulicy Św. Mikołaja. W okresie międzywojennym UJK posiadał 12 obiektów dydaktycznych przy ulicach: Kościuszki, Mickiewicza, Św. Mikołaja, Długosza, Piekarskiej, Pijarów, Głowińskiego, Zielonej, dwa ogrody botaniczne – przy ul. Długosza i Cetnerowskiej, bibliotekę przy ul. Mochnackiego i domy profesorskie przy ul. Supińskiego.
- Uniwersytet miał pięć wydziałów:
- Teologiczny (w 1934/35 222 studentów), mieszczący się w gmachu posejmowym przy ul. Marszałkowskiej 1
- Prawa (w 1934/35 2978 studentów), mieszczący się w gmachu przy ul. Mickiewicza 5
- Lekarski (w 1934/35 638 studentów) oraz w jego ramach Oddział Farmaceutyczny (w 1934/35 263 studentów), mieszczący się w kompleksie gmachów przy ul. Piekarskiej i Głowińskiego oraz Pijarów
- Humanistyczny (w 1934/35 892 studentów), mieszczący się w gmachu posejmowym przy ul. Marszałkowskiej 1, a także przy ul. Mickiewicza 5 i Kościuszki 9
- Matematyczno-Przyrodniczy mieszczący się w starym gmachu przy ul. św. Mikołaja (w 1934/35 870 studentów) mieszczący się w gmachu starego uniwersytetu przy ul. Mikołaja 4 a także przy ul. Długosza 6 i 8 oraz Kościuszki 9
- w 1920 roku powołano Katedrę Geofizyki i Meteorologii, którą rok później przekształcono w Instytut Geofizyki i Meteorologii. Przez cały okres dwudziestolecia międzywojennego Instytut swoją siedzibę miał w nowym gmachu przy ul Marszałkowskiej, a wejście do niego znajdowało się z tyłu budynku od ul. Kościuszki. Katedra a później Instytut zajmował kilka pomieszczeń na 3-piętrze i taras na którym urządzono obserwatorium meteorologiczne. Kierownikiem Katedry a następnie Instytutu był przez cały okres jego istnienia do wybuchu II wojny światowej prof. Henryk Arctowski.[4]
- W roku akademickim 1934/1935 studiowało na nim 5900 studentów, z tego:
- 3793 wyznania rzymskokatolickiego
- 1211 wyznania mojżeszowego
- 739 wyznania grecko-katolickiego
- 72 wyznania prawosławnego
- 67 wyznania ewangelickiego.
- W 1936 profesor Tadeusz Bigo powołał przy Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kurs Prawa Lotniczego UJK. Był to jedyny w Polsce i jeden z kilku w Europie ośrodków kształcących w dziedzinie prawa lotniczego.
Od początku XX w. do połowy lat dwudziestych trwały próby utworzenia we Lwowie uniwersytetu ukraińskiego. Do realizacji koncepcji formalnie nie doszło, ale w latach 1921–1925 działał we Lwowie tzw. Tajny Uniwersytet Ukraiński. Jego kadrę naukową stanowili głównie ukraińscy wykładowcy ze Lwowa, oraz ci uczeni ukraińscy, którzy zostali usunięci z Uniwersytetu Lwowskiego z powodu odmowy złożenia ślubowania na lojalność wobec państwa polskiego i odmowy zobowiązania się do zaniechania wrogiej działalności wobec państwa polskiego.
Uniwersytet im. Iwana Franki (1940-1941) [edytuj]
- Po agresji Niemiec i ZSRR na Polskę, okupacji Lwowa przez Armię Czerwoną (tzw. pierwsza okupacja sowiecka: 1939–1941) i aneksji miasta przez ZSRR, uniwersytet nadal funkcjonował. Zajęcia w pierwszym trymestrze (X-XII 1939 r.) odbywały się według polskich przedwojennych programów. 18 października odwołano polskiego rektora prof. Romana Longchamps de Bérier. Na jego miejsce mianowany został przez władze sowieckie Ukrainiec Mychajło Marczenko[3] (zwolennik pełnej ukrainizacji uniwersytetu). Sowietyzacja uniwersytetu następowała stopniowo od końca października 1939[4]. Pierwszym krokiem było zawieszenie wykładów na Wydziale Teologicznym, co oznaczało faktyczną likwidację wydziału. 30 października 1939 Marczenko zarządził, że językiem urzędowym Uniwersytetu jest język ukraiński, a język polski może jedynie pełnić funkcje pomocnicze[5]. Dwa dni później rozporządzeniem Marczenki z Uniwersytetu zostało zwolnionych 16 polskich pracowników naukowych Wydziału Prawa (16 listopada kolejnych dwóch)[6]. Na początku grudnia Wydział Humanistyczny podzielono na Wydział Historyczny i Wydział Filologiczny. 1 grudnia 1939 Wszechzwiązkowy Komitet do Spraw Szkół Wyższych przy Radzie Komisarzy Ludowych ZSRR wydał zarządzenie o zmianie nazwy Uniwersytetu Jana Kazimierza na Lwowski Państwowy Uniwersytet ZSRR[7]. 2 grudnia zatwierdzono nowy statut uniwersytetu, w którym akcentowano, że uniwersytet ma kształcić kadry dla dobra radzieckiej komunistycznej ojczyzny.
- W styczniu 1940 dekretem Prezydium Rady Najwyższej Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej uniwersytetowi nadano nazwę Lwowski Państwowy Uniwersytet im. Iwana Franki, a na uczelnię sprowadzono 45 pracowników naukowych z Kijowa i Charkowa[8][9]. Wprowadzono sowiecki system organizacji, likwidując ostatecznie Wydział Teologiczny i szereg katedr w ramach istniejących wydziałów[10]. Od 3 stycznia 1940 r. uniwersytet składał się z pięciu wydziałów: Wydziału Historycznego, Wydziału Prawa, Wydziału Filologicznego, Wydziału Fizyko-Matematycznego i Wydziału Przyrodniczego, przy czym liczba katedr była niewielka, a Wydział Historyczny prowadził tylko jeden kierunek studiów[9]. Nauka w szkołach wyższych miała być bezpłatna[11] i odbywać się w języku ukraińskim i rosyjskim, z zezwoleniem w niektórych przypadkach na wykładanie w języku polskim[12][4]. Do czerwca 1941 uniwersytet funkcjonował częściowo z przedwojenną polską kadrą naukową, niejednokrotnie pozbawioną katedr i zdegradowaną w ramach struktury Uniwersytetu[13][14]. Na przełomie 1939/1940 na uczelni wprowadzono nowe programy- identyczne z sowieckimi, bądź programy przejściowe[15]. W lutym 1940 r., zgodnie z sowieckim schematem organizacji szkolnictwa wyższego, z uniwersytetu wydzielony został ostatecznie Wydział Lekarski, z którego utworzono odrębną uczelnię – Instytut Medyczny. W czerwcu 1940 na uniwersytecie było 76 katedr[16]. Kontynuatorem polityki ukrainizacji Uniwersytetu po 3 września 1940 r. został Heorhyj Byczenko – nowy rektor uczelni, powołany na to stanowisko po odwołaniu Marczenki[9].
- Sowieckie władze uczelni przeprowadziły pomiędzy 25 listopada a 2 grudnia 1939 egzaminy wstępne przy przyjmowaniu na I rok studiów, wprowadzając kryteria społeczno-polityczne ("klasowe") oraz narodowościowe[17]. Kryteria ograniczały dostęp do studiów Polakom, preferując Ukraińców i Żydów. Jednocześnie rektor wydawał zarządzenia, mocą których na Wydział Prawa przyjmowano osoby powiązane z administracją sowiecką lub NKWD. Jesienią 1939 i na początku 1940 z uczelni usunięto, lub sama zrezygnowała znaczna część polskich studentów[18]. W konsekwencji na Uniwersytecie liczba studentów w roku akademickim 1939/1940 spadła radykalnie: z 3900 po zakończeniu zapisów do 1835 w marcu 1940 roku. Analogicznie było w roku akademickim 1940/1941. Wśród studentów uniwersytetu już na przełomie 1939/40 przeważać zaczęli studenci żydowscy. W marcu 1940 r. na I roku Uniwersytetu studiowało 304 Żydów, 289 Ukraińców i 108 Polaków. Na ogółem 1835 studentów Uniwersytetu Lwowskiego w marcu 1940 studiowało 697 Żydów (37,98%), 617 Polaków (33,62%), 493 Ukraińców (26,87%), 20 Rosjan, 7 Białorusinów i 1 Czech. Na początku 1941 r. na 1617 studentów było 715 Żydów (44,21%), 540 Ukraińców (33,40%) i 362 Polaków (22,39%)[19]. W roku akademickim 1940/41 zajęcia odbywały się już w całości według zasad obowiązujących na innych uniwersytetach sowieckich. Nie wszyscy jednak wykładali w języku ukraińskim, część profesorów prowadziła zajęcia po polsku. W marcu 1941 r. rektor Byczenko poinformował wykładających w języku polskim, że jeśli do września 1941 nie zaczną prowadzić zajęć w języku ukraińskim, stracą pracę[20]. Wbrew groźnym zapowiedziom i naciskom władz uczelni wykłady, seminaria, ćwiczenia prowadzone przez polskich nauczycieli akademickich aż do 1941 r. odbywały się po polsku. Na ogół odmowa wykładania w języku ukraińskim nie powodowała poważniejszych reperkusji. Nawet wykręcanie się od udziału w obowiązkowych kursach języka ukraińskiego nie prowadziło do "groźniejszych konsekwencji"[15].
- W okresie okupacji sowieckiej 1939–1941 zostało aresztowanych przez NKWD kilkudziesięciu pracowników naukowych Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Spośród 68 aresztowanych 31 zostało zamordowanych[21].
Podziemny Uniwersytet Jana Kazimierza (1941-1944) [edytuj]
- Po ataku Niemiec na ZSRR, w okresie okupacji Lwowa przez III Rzeszę (30 czerwca 1941- 23 lipca 1944) uniwersytet został przez okupanta zamknięty. Nad ranem 4 lipca 1941 niemieckie Einsatzkommando zur besonderen Verwendung dokonało mordu dwudziestu pięciu polskich profesorów czterech lwowskich uczelni wyższych, w kilku przypadkach wraz z rodzinami[22]. Zginęli wybitni przedstawiciele polskiej nauki, m.in.: Antoni Cieszyński, Władysław Dobrzaniecki, Jan Grek, Jerzy Grzędzielski, Edward Hamerski, Henryk Hilarowicz, Władysław Komornicki, Włodzimierz Krukowski, Roman Longchamps de Bérier, Antoni Łomnicki, Witold Nowicki, Tadeusz Ostrowski, Stanisław Pilat, Stanisław Progulski, Roman Rencki, Stanisław Ruff, Włodzimierz Sieradzki, Adam Sołowij, Włodzimierz Stożek, Kazimierz Vetulani, Kasper Weigel, Roman Witkiewicz, Tadeusz Boy-Żeleński.
W późniejszym okresie ofiarami niemieckich zbrodniarzy padli kolejni polscy naukowcy związani z Uniwersytetem Lwowskim, byli to m.in.: Marian Auerbach, Stefan Rudniański, Maurycy Allerhand, Helena Polaczkówna, Herman Auerbach, Jan Badian, Kazimierz Kolbuszewski, Jan Piekałkiewicz, Łucja Charewiczowa, Adam Fischer, Juliusz Paweł Schauder, czy Paweł Ostern.
W czasie okupacji niemieckiej funkcjonowały jedynie oficjalnie kursy medyczne, czyli nieoficjalny Wydział Lekarski Uniwersytetu Jana Kazimierza[23]. Działalność uniwersytetu prowadzona była pomimo zakazu okupanta[24] w mieszkaniach prywatnych, w ramach tajnych kompletów. Rektorem podziemnego Uniwersytetu Jana Kazimierza był prof. Edmund Bulanda.
Uniwersytet Iwana Franki (od 1944) [edytuj]
- W sierpniu 1944 r., po ponownym zajęciu Lwowa przez wojska sowieckie, wznowiono działalność naukową uniwersytetu. Pierwsza kadra (w tym 4 na 5 dziekanów) i pierwsi studenci, to przede wszystkim Polacy,
- Polscy naukowcy w wyniku zmiany granic państwowych i przymusowych wysiedleń ludności polskiej z Kresów Wschodnich stopniowo opuszczali Lwów udając się na zachód, zaś nowa kadra naukowa napływała z ZSRR, głównie ze wschodniej części Ukraińskiej SRR. Po 1946 r. we Lwowie pozostali nieliczni polscy uczeni, m.in. Mieczysław Gębarowicz, Przemysław Dąbkowski, Juliusz Makarewicz,
- Szacuje się, że przedwojenna kadra naukowa Uniwersytetu Jana Kazimierza utraciła ze swojego pierwotnego stanu aż 46,5% profesorów, co stanowiło 49 zamordowanych profesorów[25],
- W latach 50 XX-wieku podczas kolejnego etapu zacierania obecności kulturowej Polaków na Kresach i reorganizacji życia miejskiego i kulturalnego Lwowa z Biblioteki dawnego Uniwersytetu Jana Kazimierza ukradziono, wyniesiono, zniszczono około 2 000 cennych eksponatów, głównie starodruków, rękopisów, książek, medali[26],
- W 2001 na Uniwersytecie zatrudniano 3301 osób, w tym 1042 wykładowców prowadzących wykłady w 61 dziedzinach: pedagogicznych, naukowych i inżynieryjnych na 100 katedrach, w centrum obliczeniowym i w ponad 100 laboratoriach oraz w muzeach: geologicznym, mineralogicznym, zoologicznym, numizmatycznym, archeologicznym. Liczba studentów w roku akademickim 1997/1998 wynosiła: dla studiów dziennych 11 649 osób, zaocznych 3 680 osób. Pełne studia uniwersyteckie trwają 5 lat.
Kadra naukowa [edytuj]
Polska kadra naukowa [edytuj]
Pośród naukowców, związanych z tym uniwersytetem byli następujący wykładowcy:
- Władysław Abraham – specjalista z historii prawa kościelnego
- Kazimierz Ajdukiewicz – filozof, reprezentant szkoły lwowsko-warszawskiej, jeden z najważniejszych logików polskich
- Maurycy Allerhand – prawnik
- Jan Amborski – dziennikarz, wydawca, społecznik i działacz tajnych organizacji popowstaniowych, profesor języka francuskiego
- Jan Antoniewicz-Bołoz – historyk i teoretyk sztuki, dziekana Wydziału Filozoficznego ULw
- Henryk Arctowski – geograf, geofizyk, geolog, podróżnik, związany z badaniami krajów polarnych
- Szymon Askenazy – historyk i dyplomata, twórca lwowskiej szkoły historycznej nazywanej też szkołą Askenazego
- Herman Auerbach – matematyk, jeden z czołowych przedstawicieli lwowskiej szkoły matematycznej
- Marian Auerbach – filolog klasyczny
- Oswald Balzer – historyk ustroju i prawa polskiego
- Stefan Banach – matematyk, jeden z wybitnych przedstawicieli lwowskiej szkoły matematycznej
- Stanisław Bądzyński – chemik i fizjolog, jeden z założycieli Polskiego Towarzystwa Chemicznego
- Adolf Beck – neurofizjolog, profesor fizjologii, pierwszy honorowy członek i laureat medalu Polskiego Towarzystwa Fizjologicznego
- Emil Biedrzycki – romanista, znawca literatury rumuńskiej, kierowniki Katedry Literatury i Kultury Rumuńskiej na UJK
- Edmund Biernacki – lekarz, patolog i neurolog, filozof medycyny, autor opracowania tzw. odczytu Biernackiego
- Tadeusz Bigo – prawnik, znawca prawa administracyjnego, Założyciel Kursu Prawa Lotniczego przy Wydziale Prawa UJK (1936–1936)
- Józef Bilczewski – arcybiskup lwowski obrządku łacińskiego, profesor teologii dogmatycznej, rektor Uniwersytetu Lwowskiego
- Leon Biliński – polityk, ekonomista, trzykrotnie pełnił funkcję dziekana Wydziału Prawa Uniwersytetu Lwowskiego
- Stefan Błachowski – psycholog, rektor Uniwersytetu Poznańskiego
- Michał Bobrzyński – historyk i konserwatywny polityk, honorowy profesor historii prawa polskiego i niemieckiego na Uniwersytecie Lwowskim, dyrektor Archiwum Krajowego Aktów Grodzkich i Ziemskich w Krakowie
- Tadeusz Boy-Żeleński – pisarz i tłumacz literatury francuskiej
- Wilhelm Bruchnalski – historyk literatury
- Franciszek Bujak – historyk dziejów gospodarczych i społecznych Polski
- Edmund Bulanda – archeolog, rektor Uniwersytetu Jana Kazimierza, zajmował się grecką rzeźbą antyczną, uzbrojeniem antycznym i dziejami Etrusków
- Józef Buzek – prawnik, znawca statystyki i prawa administracyjnego, założyciel GUS
- Łucja Charewiczowa – historyk, działaczka społeczna, docent historii miast i kultury na UJK
- Marceli Chlamtacz – prawnik, znawca prawa rzymskiego i cywilnego
- Piotr Chmielowski – historyk literatury, ogłosił ponad 2100 prac i artykułów
- Władysław Chodaczek – filolog klasyczny, lektor greki na UJK
- Leon Chwistek – malarz, filozof, matematyk, teoretyk sztuki
- Adolf Chybiński – muzykolog, historyk muzyki, znawca historii polskiej muzyki renesansowej i barokowej oraz etnografii muzycznej
- Konstanty Chyliński – historyk, kierownik resortu wyznań religijnych i oświecenia publicznego
- Teofil Ciesielski – znawca pszczelarstwa, profesor botaniki
- Antoni Cieszyński – światowej sławy stomatolog
- Stanisław Ciszewski – etnograf, kierownik pierwszej polskiej katedry w dziedzinie etnologii – Katedry Etnografii i Etnologii Uniwersytetu Lwowskiego,
- Zygmunt Cybichowski – prawnik, specjalista i pionier "współczesnego" polskiego prawa międzynarodowego publicznego, sędzia Stałego Trybunału Rozjemczego w Hadze
- Jan Czekanowski – światowej sławy antropolog, rektor Uniwersytetu Lwowskiego (w latach 1934–1936)
- Zygmunt Czerny – filolog romanista, prorektor tajnego uniwersytetu w czasie okupacji niemieckiej we Lwowie
- Julian Czyżewski – geograf, założyciel Instytutu Geograficznego Uniwersytetu Wrocławskiego, organizator badań regionalnych na Dolnym Śląsku
- Ludwik Ćwikliński – filolog klasyczny, rektor Uniwersytetu Lwowskiego, znawca historiografii i poezji greckiej oraz literatury polsko-łacińskiej
- Przemysław Dąbkowski – prawnik, znawca historii prawa polskiego
- Bronisław Dembiński – historyk, rektor Uniwersytetu Lwowskiego, działacz państwowy
- Antoni Deryng – prawnik, profesor prawa międzynarodowego, poseł na Sejm RP
- Teofil Długosz – profesor teologii i historyk Kościoła, organizator ruchu teologicznego w Polsce
- Maria Dłuska – wybitna polonistka, językoznawca i teoretyk literatury
- Władysław Dobrzaniecki – lekarz, chirurg, prekursor chirurgii plastycznej w Polsce
- Aleksander Doliński – prawnik, znawca prawa handlowego, jeden ze współautorów projektu kodeksu handlowego z 1934 r.
- Edward Dubanowicz – prawnik, specjalista w dziedzinie prawa konstytucyjnego, polityk, matematyk, fizyk
- Julian Dunajewski – ekonomista, działacz państwowy, jeden z najlepszych mówców parlamentarnych
- Ludwik Dworzak – znawca prawa karnego materialnego, sędzia
- Benedykt Dybowski – zoolog, badacz fauny Bajkału i Kamczatki
- Ludwik Ehrlich – prawnik, znawca prawa narodów. Założyciel i kierownik Studium Dyplomatycznego UJK (1930–1939)
- Jan Ernst – geograf i artysta muzyk, założyciel Chóru Eryana
- Marcin Ernst – astronom, pierwszy i długoletni kierownik Zakładu Astronomii UJK
- Oskar Fabian – matematyk i fizyk
- Jan Nepomucen Fijałek – historyk Kościoła katolickiego, rektor Uniwersytetu Lwowskiego, jeden z najwybitniejszych historyków Kościoła
- Wojciech Filarski (Albert Filarski) – teolog, rektor Uniwersytetu Lwowskiego, kilkakrotny dziekan Wydziału Teologicznego
- Ludwik Finkel – historyk, bibliograf, rektor Uniwersytetu Lwowskiego, do grona jego uczniów należeli m.in. Natalia Gąsiorowska, Kazimierz Hartleb, Stanisław Kot, Henryk Mościcki
- Adam Fischer – etnograf i folklorysta, redaktor pisma "Lud", wydawca serii "Prace Etnograficzne"
- Władysław Floryan – polonista i historyk literatury polskiej
- Marian Franke – wybitny lekarz internista, patolog, dziekan Wydziału Lekarskiego UJK
- Benedykt Fuliński – profesor biologii
- Henryk Karol Gaertner – wybitny językoznawca i filolog,
- Ryszard Gansiniec – historyk kultury, filolog, kierownik Katedry Filologii Klasycznej Uniwersytetu Lwowskiego
- Andrzej Gawroński – indolog i językoznawca, autor pierwszego polskiego podręcznika sanskrytu
- Napoleon Gąsiorowski – lekarz bakteriolog, dziekan Wydziału Lekarskiego UJK
- Adam Gerstmann – ksiądz katolicki, doktor teologii, profesor i rektor Uniwersytetu Jana Kazimierza
- Hipolit Gliwic – ekonomista, inżynier górnik i działacz gospodarczy, znawca problematyki bankowej
- Stanisław Głąbiński – prawnik, ekonomista, polityk i publicysta
- Emil Godlewski – botanik, chemik rolny , twórca polskiej szkoły fizjologii roślin
- Stanisław Grabski – polityk, ekonomista, poseł na Sejm Ustawodawczy oraz I kadencji w II RP, starszy brat dwukrotnego premiera, wybitnego uczonego, reformatora polskiej waluty i twórcy złotego – Władysława
- Jan Grek – lekarz internista, specjalista w zakresie patologii i terapii chorób wewnętrznych
- Franciszek Groër – lekarz pediatra, dyrektor Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie
- Adam Gruca – lekarz ortopeda, jeden z najwybitniejszych lekarzy w swojej specjalności
- Olgierd Górka – historyk, publicysta, działacz polityczny i dyplomata
- Karol Hadaczek – archeolog, znawca prahistorii oraz archeologii starożytnej Grecji
- Wiktor Hahn – historyk literatury, bibliograf, wybitnym znawcą twórczości Słowackiego i Kraszewskiego
- Alfred Halban – znawca historii porównawczej prawa
- Leon Halban – prawnik, znawca prawa kanonicznego i historii prawa
- Kazimierz Hartleb – historyk, kierownik Seminarium Kultury na UJK, dyrektor Biblioteki Sejmu Śląskiego w Katowicach, dyrektor Muzeum Przemysłu Artystycznego we Lwowie
- Henryk Hilarowicz – chirurg, profesor tytularny w Klinice Chirurgii UJK
- Jan Hirschler – biolog, profesor zoologii i anatomii porównawczej.
- Mieczysław Honzatko – prawnik, specjalista z zakresu prawa handlowego
- Roman Ingarden – filozof, członek wielu zagranicznych towarzystw naukowych
- Stefan Inglot – historyk, działacz ruchu spółdzielczego
- Bolesław Jałowy – histolog, dermatolog, kierownik Zakładu Histologii i Embriologii UJK
- Eugeniusz Janota – animator ruchu turystycznego, germanista, taternik, przyrodnik, ksiądz katolicki, kierownikiem katedry języka i literatury niemieckiej Uniwersytetu Lwowskiego
- Jan Janów – językoznawca, historyk literatury religijnej kierownik Katedry Filologii Ruskiej na UJK, sekretarz Polskiego Towarzystwa Orientalistycznego
- Kazimierz Jarecki – romanista, publicysta, wykładowcą filologii starofrancuskiej
- Franciszek Jossé – działacz państwowy; współtwórca polskiego ustawodawstwa skarbowego w II RP
- Maurycy Kabat – prawnik, rektor Uniwersytetu Lwowskiego
- Stefan Kaczmarz – matematyk, jeden z przedstawicieli lwowskiej szkoły matematycznej, twórca podstawy "metody Kaczmarza"
- Henryk Kadyi – profesor anatomii opisowej oraz patologii. Przyczynił się do podniesienia weterynarii do rangi studiów uniwersyteckich
- Antoni Kalina – slawista, etnograf, etnolog, ludoznawca, działacz społeczny, dziekan i rektor Uniwersytetu Lwowskiego
- Józef Kallenbach – profesor historii literatury polskiej, dyrektor Muzeum i Biblioteki Czartoryskich w Krakowie
- Witold Kamieniecki – historyk, dyplomata, senator RP, dyrektor Biblioteki Ordynacji Krasińskich w Warszawie
- Jan Kasprowicz – poeta, dramaturg, krytyk literacki i tłumacz, uważany za jednego z najwybitniejszych poetów w dziejach literatury polskiej, rektor Uniwersytetu Jana Kazimierza 1921-1922
- Wiktor Kemula – chemik, uważany za twórcę polskiej szkoły polarografii
- Aleksy Klawek – biblista, dziekan Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Lwowskiego
- Juliusz Kleiner – znakomity historyk literatury polskiej
- Zygmunt Klemensiewicz – fizyk, taternik
- Ludwik Kolankowski – historyk, działacz polityczny i senator RP, pierwszy rektor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, dyrektor Biblioteki Ordynacji Zamojskich
- Kazimierz Kolbuszewski – historyk literatury, kierownik Katedry Języka i Literatury Niemieckiej na Uniwersytecie Lwowskim
- Karol Koranyi – prawnik, historyk prawa karnego
- Włodzimierz Koskowski – lekarz farmakolog, dziekan Wydziału Lekarskiego UJK
- Mikołaj Kostyniuk – botanik i geolog, specjalista w zakresie paleobotaniki
- Władysław Kotwicz – językoznawca, orientalista, specjalizujący się w językach mongolskich na tle ałtajskim
- Jerzy Kowalski – filolog klasyczny, pisarz, dziekan Wydziału Humanistycznego UJK
- Władysław Kozicki – historyk sztuki, poeta, dramaturg, recenzent teatralny, znawca sztuki włoskiego renesansu oraz sztuki polskiej XIX i XX wieku
- Leon Kozłowski – archeolog i polityk, premier rządu II RP w latach 1934–1935
- Feliks Kreutz – geolog, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego
- Mieczysław Kreutz – filozof i psycholog, kontynuator myśli szkoły lwowsko-warszawskiej
- Adam Kryński – językoznawca
- Seweryn Krzemieniewski – botanik, profesor i rektor Uniwersytetu Lwowskiego
- Eugeniusz Kucharski – historyk, teoretyk literatury, kierownik Katedry Polskiej Literatury Porównawczej na UJK
- Stanisław Kulczyński – botanik, działacz polityczny, wrocławski opiekun zbiorów Ossolineum
- Jerzy Kuryłowicz – językoznawca, jeden z najwybitniejszych w swojej dziedzinie
- Karolina Lanckorońska – historyk i historyk sztuki, działaczka Polonii we Włoszech, córka hrabiego Karola Lanckorońskiego
- Ksawery Liske – historyk, organizator nauki historycznej
- Franciszek Lisowski – biskup pomocniczy lwowski w latach 1928–1933, biskup tarnowski w latach 1933–1939, rektor Seminarium Duchownego we Lwowie, profesor i dziekanem Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Lwowskiego,
- Roman Longchamps de Bérier – prawnik, cywilista, znawca prawa zobowiązaniowego, jeden z autorów projektu Kodeksu Zobowiązań z 1933 r. Ostatni polski rektor Uniwersytetu Jana Kazimierza
- Stanisław Loria – fizyk, po wojnie należał do grupy naukowców, organizujących polski uniwersytet we Wrocławiu
- Stanisław Łempicki – uczony, pisarz, profesor historii oświaty i szkolnictwa, jeden z przedstawicieli filozoficznej szkoły lwowsko-warszawskiej
- Hiacynt Łobarzewski – prawnik i botanik, badacz flory Karpat, założyciel i dyrektor Ogrodu Botanicznego na Uniwersytecie Lwowskim
- Jan Łukasiewicz – logik, matematyk, filozof, rektor Uniwersytetu Warszawskiego, twórca logiki trójwartościowej i notacji polskiej,
- Juliusz Makarewicz – prawnik, znawca prawa karnego i główny autor projektu kodeksu karnego z 1932 r., rektor Uniwersytetu Jana Kazimierza
- Ewa Maleczyńska – historyk, profesor mediewista, wyróżniana kilkakrotnie odznaczeniami państwowymi
- Karol Maleczyński – historyk (mediewista), paleograf i tłumacz
- Antoni Małecki – historyk i filolog
- Józef Antoni Markowski – anatom, antropolog, znawca anatomii prawidłowej i porównawczej układu nerwowego
- Stanisław Mączewski – lekarz, dyrektor Państwowej Szkoły Położnych oraz ordynator Oddziału Ginekologiczno-Położniczego Szpitala Powszechnego we Lwowie
- Kazimierz Michałowski – archeolog, egiptolog, historyk sztuki, twórca polskiej szkoły archeologii śródziemnomorskiej
- Jerzy Modrakowski – lekarz farmakolog, późniejszy rektor Uniwersytetu Warszawskiego (1939)
- Andrzej Mytkowicz – socjolog, etyk społeczny, popularyzator
- Czesław Nanke – historyk, wykładowca i pedagog
- Stanisław Narajewski – prezbiter katolicki, etyk, profesor i rektor Uniwersytetu Lwowskiego, trzykrotny dziekan Wydziału Teologicznego UJK
- Władysław Nikliborc – matematyk, kierownik Katedry Mechaniki Teoretycznej Politechniki Lwowskiej
- Witold Nowicki – lekarz, dziekana Wydziału Lekarskiego ULw
- Józef Nusbaum-Hilarowicz – twórca znakomitej lwowskiej szkoły zoologicznej
- Władysław Ochenkowski – ekonomista, kierownik Katedry Ekonomii Społecznej i rektor Uniwersytetu Lwowskiego
- Julian Ochorowicz – wynalazca, filozof, psycholog i poeta, pioniera psychologii eksperymentalnej i hipnologii
- Władysław Orlicz – matematyk należący do lwowskiej szkoły matematycznej, twórca przestrzeni funkcyjnych zwanych "przestrzeniami Orlicza"
- Kazimierz Orzechowski – lekarz neurolog o światowych dokonaniach badawczych
- Stanisław Ostrowski – lekarz, ostatni polski prezydent Lwowa i trzeci Prezydent RP na Uchodźstwie
- Tadeusz Ostrowski – lekarz, chirurg, kierownik Kliniki Chirurgicznej UJK
- Wacław Osuchowski – znawca prawa rzymskiego
- Marceli Paliwoda – teolog, rektor Uniwersytetu Lwowskiego, dziekana Wydziału Teologicznego, pierwszy w Galicji doktor habilitowany z zakresu austriackiego prawa kościelnego
- Jakub Parnas – pionier polskiej biochemii, twórca lwowskiej szkoły biochemicznej
- Zbigniew Pazdro – znawca prawa administracyjnego
- Zdzisław Pazdro – hydrogeolog, twórca polskiej szkoły hydrogeologicznej
- Emil Petzold – filolog, germanista i polonista, historyk literatury
- Eugeniusz Piasecki – lekarz, teoretyk wychowania fizycznego i higieny szkolnej, Harcmistrz Rzeczypospolitej, współtwórca terminologii harcerskiej
- Jan Piekałkiewicz – ekonomista, polityk, działacz ruchu ludowego, Delegat Rządu na Kraj
- Leonard Piętak – prawnik, profesor prawa handlowego i rzymskiego, polityk
- Roman Pilat – historyk literatury, rektor Uniwersytetu Lwowskiego, trzykrotny dziekana Wydziału Filologicznego tej uczelni, twórca lwowskiej szkoły historycznoliterackiej
- Tadeusz Pilat – prawnik, statystyk, znawca prawa administracyjnego
- Leon Piniński – znawca prawa rzymskiego
- Gustaw Piotrowski – lekarz, profesor fizjologii
- Roman Zbigniew Piotrowski – prawnik, znawca prawa handlowego i wekslowego
- Grzegorz Piramowicz – pisarz oświeceniowy i filozof, sekretarz Komisji Edukacji Narodowej
- Mieczysław Piszczkowski – historyk literatury polskiej, specjalista w zakresie literatury oświeceniowej
- Władysław Podlacha – historyk sztuki, kierownik Zakładu sztuki polskiej i wschodnioeuropejskiej UJK, jeden z pierwszych polskich ikonologów
- Helena Polaczkówna – historyk, archiwista, heraldyk i sfragistyk
- Bolesław Popielski – specjalista medycyny sądowej
- Edward Porębowicz – romanista, poeta, tłumacz, badacz literacki
- Stanisław Progulski – wybitny lekarz pediatra
- Kazimierz Przybyłowski – prawnik, specjalista w dziedzinie prawa cywilnego i prywatnego międzynarodowego. Ostatni dziekan Wydziału Prawa UJK.
- Jan Ptaśnik – historyk, mediewista, badacz historii materialnej i historii kultury
- Józef Puzyna – matematyk, rektor Uniwersytetu Lwowskiego, dziekan Wydziału Filozoficznego
- Aleksander Raczyński – doktor prawa, polityk, minister rolnictwa i dóbr państwowych II RP
- Bronisław Radziszewski – chemik, kierownik Katedry i Studium Farmaceutycznego, dyrektorem Instytutu Chemicznego, rektor Uniwersytetu Lwowskiego, twórca pierwszej nowoczesnej pracowni chemicznej we Lwowie
- Marian Raciborski – botanik, jeden z pierwszych w Polsce paleobotaników, pionier ruchu ochrony przyrody w Polsce
- Marian Rechowicz – biskup rzymskokatolicki, historyk Kościoła, rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego w latach 1956–1965, administrator apostolski archidiecezji lwowskiej z siedzibą w Lubaczowie w latach 1974–1983
- Antoni Rehman – geograf, geomorfolog, geobotanik, podróżnik i odkrywca, dziekana Wydziału Filozoficznego ULw
- Jan Rajewski – matematyk
- Roman Rencki – lekarz, dziekan Wydziału Lekarskiego UJK
- Edward Rittner – prawnik, specjalista prawa kanonicznego i małżeńskiego, rektor Uniwersytetu Lwowskiego, minister dla Galicji
- Wojciech Rogala – geolog, kierownik Zakładu geologicznego Uniwersytetu Jana Kazimierza, badacz geologii Podola i Roztocza
- Antoni Roman – działacz państwowy, dyplomata, minister przemysłu i handlu w rządzie Felicjana Sławoja Składkowskiego, senator V kadencji w II RP
- Eugeniusz Romer – wybitny kartograf, geograf i geopolityk, twórca nowoczesnej kartografii polskiej, współzałożyciel Książnicy-Atlasu; brat Jana, ojciec Witolda
- Bolesław Rosiński – antropolog, kierownik Instytutu Medycznego we Lwowie
- Stanisław Rospond – językoznawca, twórca klasyfikacji strukturalnej antroponimów i toponimów, słowotwórstwa onomastycznego
- Jan Emanuel Rozwadowski – wybitny polityk, działacz niepodległościowy
- Witold Rubczyński – filozof i historyk filozofii
- Wojciech Rubinowicz – fizyk-teoretyk europejskiej sławy
- Stefan Rudniański – filozof i pedagog
- Stanisław Ruziewicz – matematyk, rektor Akademii Handlu Zagranicznego we Lwowie
- Eugeniusz Rybka – astronom, wiceprezydent Międzynarodowej Unii Astronomicznej
- Ludwik Rydygier – chirurg, pionier operacji na otwartym żołądku
- Antoni Rzepka – lekkoatleta, skoczek o tyczce
- Jan Sajdak – filolog klasyczny, bizantynolog
- Jan Samsonowicz – geolog i paleontolog, wieloletni kierownik Katedry Geologii Historycznej Uniwersytetu Warszawskiego, profesor i kierownik Zakładu Paleontologii na UJK
- Juliusz Paweł Schauder – matematyk, laureat międzynarodowej nagrody Malaxa
- Zygmunt Schmierer – filozof
- Hilary Schramm – chirurg, ordynator oddziału chirurgicznego szpitala Świętej Zofii we Lwowie, profesor i rektor Uniwersytetu Lwowskiego
- Kazimierz Sembrat – przedstawiciel nauk przyrodniczych, zoolog, cytolog i embriolog, doktor honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego
- Józef Siemiradzki – geolog i podróżnik, badacz Andów
- Włodzimierz Sieradzki – lekarz, specjalista medycyny sądowej
- Stefania Skwarczyńska – teoretyk i historyk literatury, teatrolog, doktor honoris causa Uniwersytetu Łódzkiego
- Franciszek Smolka – papirolog, bibliotekarz i historyk filozofii, związany ze szkołą lwowsko-warszawską
- Stanisław Smolka – historyk, współtwórca i przedstawiciel krakowskiej szkoły historycznej
- Marian Smoluchowski – światowej sławy fizyk, klasyk fizyki statystycznej
- Łukasz Solecki – duchowny katolicki, biskup przemyski, profesor i rektor Uniwersytetu Lwowskiego
- Kazimierz Sośnicki – pedagog, dydaktyk, filozof, twórca własnej teorii wychowania
- Zdzisław Stahl – ekonom, publicysta, poseł na Sejm III i V kadencji w II RP
- Stanisław Starzyński – znawca prawa państwowego (konstytucyjnego)
- Kamil Stefko – prawnik, specjalista w dziedzinie prawa cywilnego procesowego, pierwszy rektor Wyższej Szkoły Handlowej we Wrocławiu
- Hugo Steinhaus – wybitny polski matematyk, jeden z przedstawicieli lwowskiej szkoły matematycznej
- Jan Stepa – duchowny katolicki, biskup tarnowski, wikariusz generalny
- Zbigniew Stuchly – profesor biologii
- Stanisław Stuchły (właśc. Stuchly) - lekarz, major WP, dyrektor Szpitala Powszechnego w Nowym Sączu
- Wincenty Styś – prawnik, pionier ekonomii we wrocławskim ośrodku nauki po II wojnie światowej, badacz ekonomicznych i społecznych problemów wsi i rolnictwa, oraz działacz społeczny w okresie zagospodarowania ziem zachodnich
- Bogdan Suchodolski – filozof, historyk nauki i kultury oraz pedagog
- Tadeusz Sulimirski – doktor prawa i filozofii, archeolog, historyk, doktor honoris causa Uniwersytetu Jagielońskiego i rektor Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie w Londynie
- Szczepan Szczeniowski – wybitny fizyk, autor znanego wielotomowego podręcznika Fizyka doświadczalna, badacz m.in promieniowania kosmicznego
- Adam Szelągowski – profesor historii
- Dezydery Szymkiewicz – botanik, kierownik Katedry Botaniki Ogólnej i Fizjologii Roślin Politechniki Lwowskiej, dyrektor Instytutu Badawczego Leśnictwa w Krakowie, autorem pierwszego polskiego podręcznika ekologii roślin
- Władysław Szymonowicz – histolog i embriolog, dziekan Wydziału Lekarskiego
- Władysław Tarnawski – filolog anglista, działacz niepodległościowy za czasów PRL na rzecz Kresów Wschodnich
- Witold Taszycki – polonista, współautor wielokrotnie wznawianych "Zasad pisowni polskiej"
- Henryk Teisseyre – geolog, badacz tektoniki Karpat, a po 1946 – Sudetów. Po raz pierwszy zastosował w badaniach Sudetów analizę strukturalną. Odkrył allochtonizm metamorfiku kaczawskiego i synorogeniczność depresji Świebodzic
- Wawrzyniec Teisseyre – geolog, ojciec Henryka, współodkrywca największych ówczesnych europejskich złóż ropy naftowej w Rumunii, odkrywca tzw. strefy Teisseyre'a – Tornquista
- Ernest Till – prawnik, cywilista, autor pierwszego polskiego pełnego systemu prawa prywatnego, współautor projektu kodeksu zobowiązań z 1933 r., Jeden z założycieli i długoletni redaktor "Przeglądu Prawa i Administracji"
- Julian Tokarski – geolog, petrograf i gleboznawca
- Stanisław Tołłoczko – chemik, kierownik I Instytutu Chemicznego UJK
- Włodzimierz Trzebiatowski – chemik, autor szeregu prac monograficznych oraz podręczników, w tym obszernego, wielokrotnie wznawianego i uzupełnianego podręcznika akademickiego do chemii nieorganicznej, zwanego potocznie Chemią Trzebiatowskiego
- Kazimierz Twardowski – słynny filozof, psycholog i pedagog, twórca lwowsko-warszawskiej szkoły filozoficznej, z której wyszły takie znakomitości jak Tadeusz Kotarbiński, Kazimierz Ajdukiewicz i in.
- Leon Wałęga – biskup diecezjalny tarnowski
- Mścisław Wartenberg – filozof metafizyk, specjalista filozofii Kanta i neokantyzmu
- Rudolf Weigl – biolog, wynalazca pierwszej w świecie skutecznej szczepionki przeciw tyfusowi plamistemu
- Zygmunt Węclewski – filolog klasyczny, rektor Uniwersytetu Lwowskiego, tłumacz wszystkich zachowanych tragedii greckich
- Henryk Wielowieyski – biolog,
- Stanisław Witkowski – filolog klasyczny, uważany za twórcę naukowych podstaw papirologii polskiej
- Władysław Witwicki – jeden z ojców polskiej psychologii, filozof i historyk filozofii, tłumacz Platona, teoretyk sztuki i artysta
- Konstanty Wojciechowski – historyk literatury polskiej
- Aleksander Zalewski – botanik
- Stanisław Zakrzewski – historyk, autor wielu prac z historii średniowiecza, do grona jego uczniów należeli m.in. Ewa i Karol Maleczyńscy oraz Ludwik Bazylow
- Wacław Zaleski – folklorysta, poeta, pisarz, krytyk literacki i działacz społeczny
- August Zierhoffer – geograf, geolog, twórca nowych koncepcji metodologicznych w badaniach geograficznych
- Marian Zimmermann – znawca prawa administracyjnego
- Rudolf Zuber – znany geolog i podróżnik, badacz Karpat Wschodnich i Kaukazu
- Wawrzyniec Żmurko – matematyk, uważany za prekursora słynnej lwowskiej szkoły matematycznej
- Eustachy Żyliński – matematyk, dziekan Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego UJK
Polscy asystenci profesorów Uniwersytetu Lwowskiego:[27]
- Jan Adamus – historiograf i historyk państwa i prawa
- Ludwik Fleck – mikrobiolog, specjalista z dziedziny bakteriologii, immunologii i hematologii, prekursor programu socjologii wiedzy
- Daniela Gromska – historyk filozofii i filolog klasyczny
- Artur Hutnikiewicz – wybitny polski historyk literatury, późniejszy profesor literatury na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu
- Alfred Jahn – geograf, geomorfolog i polarnik, rektor Uniwersytetu Wrocławskiego
- Franciszek Longchamps de Bérier – prawnik, znawca prawa administracyjnego
- Stanisław Nahlik – przedstawiciel nauk prawnych, znawca zagadnień ochrony dóbr kultury, prawa dyplomatycznego i prawa traktatów
- Stanisław Nowakowski – nauczyciel, harcmistrz, komendant Rzeszowskiej Chorągwi Harcerzy (1944–1947), Przewodniczący Związku Harcerstwa Polskiego (1945)
- Józef Piotrowski – historyk sztuki, konserwator zabytków sztuki i kultury
- Karol Stojanowski – antropolog i działacz polityczny, harcmistrz, autor szeregu prac z zakresu historii i antropologii, barwna postać polskiego podziemia
- Ignacy Wieniewski – historyk literatury, filolog klasyczny, eseista, tłumacz
Pozostała kadra naukowa [edytuj]
- Stanisław Dnistrianski – prawnik, znawca prawa cywilnego, ukraiński działacz polityczny
- Mychajło Hruszewski – ukraiński historyk i polityk
- Jarosław Hrycak – historyk
- Ignacy Lemoch – czeski matematyk i geodeta, profesor matematyki elementarnej
- Franciszek Masoch – austriacki lekarz, chirurg, rektor Uniwersytetu Lwowskiego,
- Leopold von Sacher-Masoch – austriacki pisarz, nowelista i dramaturg epoki romantyzmu. Prekursor modernizmu. Od jego nazwiska pochodzi termin na określenie zaburzenia seksualnego – masochizm
- Leopold Schulz-Strasznicki – austriacki matematyk
Absolwenci [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Ludwik Finkel, Starzyński S., Historya Uniwersytetu Lwowskiego, Lwów 1894
- Franciszek Jaworski, Uniwersytet Lwowski. Wspomnienie jubileuszowe, Lwów 1912
- Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945, Kraków: Wydawnictwo Znak, 2002, ISBN 83-240-0077-1. Fragment w wersji elektronicznej (Rozdział: 22.09.1939-3.05 1940)
- Adam Redzik, Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1946, Lublin 2006
- Adam Redzik, Prawo prywatne na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, Warszawa 2009
- Józef Wołczański, Wydział Teologiczny Uniwersytetu Jana Kazimierza 1918–1939, Kraków 2000
- Jan Draus, Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1918-1946. Portret kresowej uczelni
- Grzegorz Mazur, Jerzy Skwara, Jerzy Węgierski, Kronika 2350 dni wojny i okupacji Lwowa 1 IX 1939- 5 II 1946, Katowice 2007, Wyd. Unia Katowice, ISBN 978-83-86250-49-3;
Przypisy
- ↑ O. Makowej, Z istoriji naszoji filolohiji. Try hałyćki hramatyky: I. Mohylnyćkyj, J. Łewyćkyj, J. Łozynśkyj, ZNTS 1903, t.51, s.6
- ↑ Franciszek Jaworski,UNIWERSYTET LWOWSKI Wspomnienie jubileuszowe – Uniwersytetowi Lwowskiemu w dwusetną pięćdziesiątą rocznicę założenia Lwów 1912. [1] i Tadeusz Chrzanowski "Kresy, czyli obszar tęsknot", Wydawnictwo Literackie, Kraków 2010
- ↑ Stopień naukowy Marczenki jest w literaturze podawany rozbieżnie. Według biogramu w: Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945, Kraków: Wydawnictwo Znak, 2002, ISBN 83-240-0077-1. s. 353 Marczenko był profesorem Instytutu Pedagogicznego w Kijowie (biogram:Mychajło Marczenko), Adam Redzik stwierdza natomiast, że Marczenko był docentem z Instytutu Historii Ukraińskiej Akademii Nauk w Kijowie (Adam Redzik Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1945, Rocznik Lwowski 2004, Instytut Lwowski, Warszawa ISSN 1230–0829) lub że nie posiadał żadnego stopnia naukowego i był zwykłym działaczem partyjnym z Kijowa (A. Redzik, Uniwersytet Jana Kazimierza ma 350 lat, "Kurier Galicyjski", 4–27 stycznia 2011, s. 26)
- ↑ 4,0 4,1 Sławomir Kalbarczyk, Sowietyzacja wyższych uczelni na kresach wschodnich w latach 1939-1941 w: Sowietyzacja Kresów Wschodnich II Rzeczypospolitej po 17 września 1939. Studia pod red. Adama Sudoła, Bydgoszcz 1998, ISBN 83-7096-281-5, s.200-220.
- ↑ Grzegorz Hryciuk: Polacy we Lwowie 1939-1944. Życie codzienne., Warszawa 2000, Wyd. Książka i Wiedza, ISBN 83-05-13148-3, s. 128
- ↑ Zostali zwolnieni profesorowie Stanisław Grabski i Ludwik Dworzak i dr Tadeusz Kosiński (wszyscy trzej z powodu aresztowania przez NKWD), docenci: Zdzisław Stahl (aresztowany przez NKWD przy próbie przekroczenia granicy polsko-węgierskiej w Karpatach), Jan Piekałkiewicz, Antoni Deryng, Aleksander Raczyński, Piotr Kałwa, Wit Klonowiecki, Władysław Namysłowski; asystenci: Józef Fiema, Franciszek Longchamps de Bérier, Wojciech Bem, Stanisław Serwacki, Franciszek Zbiegień, Jan Loho-Sobolewski — z powodu "niestawienia się do pracy" – nieobecności we Lwowie w konsekwencji kampanii wrześniowej (niewola, emigracja, pobyt w strefie okupacyjnej III Rzeszy). 16 listopada zwolnieni zostali prof. Julian Nowotny i mgr Henryk Gréb. Adam Redzik Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1945, Rocznik Lwowski 2004, Instytut Lwowski, Warszawa ISSN 1230-0829
- ↑ Adam Redzik Uniwersytet Jana Kazimierza ma 350 lat, "Kurier Galicyjski", 4–27 stycznia 2011, s . 26
- ↑ Włodzimierz Bonusiak, Kto zabił profesorów lwowskich?, Rzeszów 1989, s. 16-17
- ↑ 9,0 9,1 9,2 Adam Redzik Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1945, Rocznik Lwowski 2004, Instytut Lwowski, Warszawa 2004, ISSN 1230-0829
- ↑ Na przykładzie organizacji Wydziału Prawa-w zarządzeniu o organizacji wydziału z dnia 3 stycznia 1940 r. przewidziano na nim sześć katedr. Zlikwidowano między innymi katedry: prawa rzymskiego, prawa kościelnego, prawa handlowego, statystyki i prawa prywatnego międzynarodowego. Zmieniono jednocześnie dziekana, powierzając to stanowisko docentowi Petrowi Niedbajło. Prodziekanem został natomiast dotychczasowy dziekan (od 5 grudnia) Wołodymyr Werhanowskyj. Adam Redzik Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1945, Rocznik Lwowski 2004, Instytut Lwowski, Warszawa ISSN 1230-0829
- ↑ Uczelnie lwowskie były w tym zakresie wyjątkiem na terenie ZSRR, gdzie w 1939 wprowadzono wysokie czesne za studia wyższe. Grzegorz Hryciuk: Polacy we Lwowie 1939-1944. Życie codzienne., Warszawa 2000, Wyd. Książka i Wiedza, ISBN 83-05-13148-3, s. 132.
- ↑ Grzegorz Hryciuk: Polacy we Lwowie 1939-1944. Życie codzienne., Warszawa 2000, Wyd. Książka i Wiedza, ISBN 83-05-13148-3, s. 129
- ↑ Zarządzenie z 3 stycznia 1940 o organizacji Wydziału Prawa zawierało spis wszystkich etatowych pracowników naukowych wydziału, których przyjęto do pracy. Jednocześnie wydano dokument, na którym umieszczono nazwiska profesorów, docentów i asystentów Wydziału Prawa, którzy nie zostali zakwalifikowani jako pracownicy etatowi. Na liście tej znaleźli się: Juliusz Makarewicz, Kamil Stefko, Roman Longchamps de Bérier, Ludwik Ehrlich, Mieczysław Honzatko, Wacław Osuchowski, Maurycy Allerhand, Tadeusz Bigo, Wilhelm Rappé, Wojciech Hejnosz, Kazimierz Hoffman, Zdzisław Thullie, Józef Kokoszka, Tadeusz Blumenfeld, Adam Lang, Adam Ostrowski, Władysław Rębisz (już wówczas aresztowany i zamordowany przez NKWD), Bronisław Walaszek, Franciszek Zachariasiewicz, Stanisław Zarzyka, Mieczysław Pojnar, Józef Paszkowski, Henryk Gréb, Józef Giebułtowicz, Eugeniusz Bautro, Zbigniew Rzepka i Roman Demianowski. Adam Redzik Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1945, Rocznik Lwowski 2004, Instytut Lwowski, Warszawa ISSN 1230-0829. Profesorowie: Maurycy Allerhand i Roman Longchamps de Bérier zostali jakiś czas później przywróceni do pracy. Tamże.
- ↑ Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945, Kraków: Wydawnictwo Znak, 2002, ISBN 83-240-0077-1. s. 17–59 wersja elektroniczna rozdziału. Karolina Lanckorońska, wykładowca Uniwersytetu Lwowskiego do wiosny 1940 (zagrożona aresztowaniem przez NKWD przekroczyła następnie sowiecko-niemiecką linię demarkacyjną z fałszywym paszportem) opisuje szczegółowo przebieg i mechanizm sowietyzacji (w tym szczególnie ukrainizacji) Uniwersytetu Lwowskiego
- ↑ 15,0 15,1 Grzegorz Hryciuk: Polacy we Lwowie 1939-1944. Życie codzienne., Warszawa 2000, Wyd. Książka i Wiedza, ISBN 83-05-13148-3,s. 131.
- ↑ Powołano nowe katedry, na Wydziale Prawa: historii państwa i prawa narodów ZSRR, sowieckiego prawa państwowego, prawa kołchozowego i medycyny sądowej. W czerwcu 1940 r. na Wydziale Prawa było dziewięć katedr, z czego trzema kierowali Polacy. Wśród pozostałej kadry nauczającej, Polaków (w tym polskich Żydów) było sześciu, natomiast Ukraińców dziesięciu. Łącznie na Wydziale zatrudnionych było 25 pracowników naukowych, z czego dziewięciu było Polakami. Adam Redzik Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1945, Rocznik Lwowski 2004, Instytut Lwowski, Warszawa ISSN 1230-0829.
- ↑ analogiczne do tzw. punktów za pochodzenie w czasach PRL.
- ↑ "Po styczniowych reformach liczba studiujących na uniwersytecie Polaków znacznie się zmniejszyła. Studenci nie stawiali się na zajęcia, protestując w ten sposób przeciwko ukrainizacji uniwersytetu. Skutkiem tego wykreślano ich z list studentów, co stawało się przyczyną powołania do służby w Armii Czerwonej. Należy tu podkreślić, że legitymacja studencka była przepustką do względnego spokoju, gdyż studenci nie byli powoływani do wojska."; Adam Redzik Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1945, Rocznik Lwowski 2004, Instytut Lwowski, Warszawa ISSN 1230-0829
- ↑ Grzegorz Hryciuk: Polacy we Lwowie 1939-1944. Życie codzienne., Warszawa 2000, Wyd. Książka i Wiedza, ISBN 83-05-13148-3, s. 132-133
- ↑ Jan Draus, Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie 1939—1944 w: Historia – Społeczeństwo – Wychowanie. Księga pamiątkowa dedykowana prof. J. Miąso. red. Kalina Bartnicka, Joanna Schiller de Schildenfeld, Pułtusk -Warszawa 2004, ISBN 83-88067-94-X, s.80.
- ↑ Sławomir Kalbarczyk, Polscy pracownicy nauki-ofiary zbrodni sowieckich w latach II wojny światowej-zamordowani, więzieni, deportowani.. Warszawa 2001, Wyd. Neriton, ISBN 83-86842-89-X, s. 202-205. Szesnastu aresztowanych było pracownikami Wydziału Prawa UJK, z czego ośmiu zostało zamordowanych przez NKWD. Wśród aresztowanych byli profesorowie: Ludwik Dworzak (zamordowany w Bykowni), Stanisław Głąbiński (zmarł w więzieniu), Stanisław Grabski, doc. Zdzisław Stahl. Deportowany do Kazachstanu został Edward Dubanowicz. Adam Redzik Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1945, Rocznik Lwowski 2004, Instytut Lwowski, Warszawa ISSN 1230-0829.
- ↑ Zygmunt Albert Kaźń profesorów lwowskich – lipiec 1941 / studia oraz relacje i dokumenty zebrane i oprac. przez Zygmunta Alberta Wrocław 1989, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, ISBN 83-229-0351-0 wersja elektroniczna artykułu podsumowującego
- ↑ Zygmunt Albert Wydział lekarski UJK podczas okupacji hitlerowskiej 1941-1944 Wrocław 1975, Zakład Narodowy im. Ossolińskich (wersja elektroniczna [2])
- ↑ Adam Redzik, Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939-1945 , Rocznik Lwowski , Warszawa 2004, Wyd. Instytut Lwowski, ISSN 1230–0829,wersja elektroniczna
- ↑ Włodzimierz Bonusiak, Kto zabił profesorów lwowskich?, Rzeszów 1989, s. 112
- ↑ Lucyna Kulińska, Zapomnij o Kresach, "Wiedza i Życie: Inne Oblicza Historii", nr 1/2010, s. 13-17
- ↑ Tutaj wymienione są wyłącznie osoby, które były związane z Uniwersytetem Lwowskim w ten sposób, że jedyną ich funkcją pracowniczą na uczelni była funkcja asystenta. Osoby, które były asystentami, a następnie zostały wykładowcami uniwersytetu wymienione są pośród naukowców akapit wyżej
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Strona oficjalna (ukr. • ang.)
- Uniwersytet Lwowski (1912)
- Skład Uniwersytetu w roku akademickim 1935/36
- Uniwersytet Jana Kazimierza
- Króla Jana Kazimierza dyplom erekcyjny Uniwersytetu Lwowskiego z r. 1661 (z 3 tablicami podobizn dyplomu) tekst oryginalny z tłumaczeniem i komentarzem Ludwika Finkla, wydanie z okazji 250 założenia Uniwersytetu, Lwów (1912)
- Statut Uniwersytetu Jana Kazimierza, wydany ok. 1929 roku (Śląska Biblioteka Cyfrowa)
- Uniwersytet im. Iwana Franki virtual tour