Upper East Side

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Widok z 96. ulicy na południe; Lexington Avenue widziana w dolnym prawym roku

Upper East Side – jedna z dzielnic nowojorskiego Manhattanu, zlokalizowana pomiędzy Central Parkiem a East River. Upper East Side leży na obszarze od 59. do 96. ulicy i od East River do Piątej Alei-Central Parku[1]. Wśród obowiązujących tutaj kodów pocztowych są: 10021, 10022, 10028, 10075, 10128, 10029 i 10065.

Znana w przeszłości jako „dzielnica jedwabnych pończoch”, obecnie Upper East Side utrzymuje status jednej z najbardziej zamożnych i wpływowych sekcji Nowego Jorku[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jeden z wielu historycznych budynków w Upper East Side (45 East 66th Street widziana z Madison Avenue)

Podejrzewa się, że przed przybyciem Europejczyków, Upper East Side stanowił przede wszystkim miejsce, w którym swoje obozy rybackie rozbijało indiańskie plemię Delawarów[3]. W XIX wieku Upper East Side wykorzystywany był przez miejscową ludność w celach rolniczych; rozwój i uprzemysłowienie dotarło do tych obszarów za sprawą New York and Harlem Railroad, która w 1837 roku utworzyła przy 86. ulicy swoją stację kolejową. Punkt ten stanowił wówczas centrum zasiedlonej przez ludność niemiecką dzielnicy Yorkville. Mniej więcej w połowie XIX wieku rozpoczął się podział gruntów rolnych, które dotychczas pokrywały Upper East Side; procesów tych uniknęły niewielkie skrawki ziemi, zajmujące w sumie niespełna pół kilometra kwadratowego[4][5].

Jeszcze przed skompletowaniem połączeń kolejowych przy Park Avenue (ukończonych w 1910 roku), „modni” Nowojorczycy, unikając zadymionych okolic powyżej 4. alei (czyli obecnej Park Avenue), budowali stylowe wille i kamienice wzdłuż Piątej Alei oraz okolicznych ulic, które sąsiadowały z Central Parkiem. Obecność tegoż parku, a także rozwój rynku komercyjnego (w postaci mnożenia ekskluzywnych jak na owe czasy sklepów oraz restauracji) pociągnęła za sobą wzrost cen nieruchomości i samej ziemi[6]. Wiek pozłacany w erze Piątej Alei (jako siedziby prywatnych obiektów mieszkalnych) nie był długotrwały; pierwszym blokiem/kamienicą mieszkalną, która zastąpiła indywidualną willę była 907 Fifth Avenue w 1916 roku, przy 72. ulicy[7].

W Upper East Side zaczęła osiedlać się większość przedstawicieli wyższej klasy społecznej Nowego Jorku, włączając w to magnacką rodzinę Rockefellerów[6], rody polityczne Rooseveltów i Kennedych[8][9][10], potentatów na rynku tytoniowym i w branży energii elektrycznej, Duke’ów[11], a także Whitneyów, którzy dorobili się fortuny na wyścigach koni pełnej krwi angielskiej[12][13].

W połowie XX wieku nadziemna kolej miejska, która funkcjonowała od lat 80. XIX wieku przy 2. i 3. alei została wyburzona. Ziemie te wykorzystano następnie pod budowę apartamentowców mieszkalnych – pierwszych na tym obszarze.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Upper East Side rozciąga się od 59. do 96. ulicy, korzystając z kodów pocztowych: 10021, 10022, 10065, 10075, 10028, 10029 i 10128[14].

Wielu pośredników w handlu nieruchomościami używa terminu „Upper East Side” w zastępstwie „East Harlem”, definiując obszary, które leżą na północ od 96. ulicy, by uniknąć negatywnych skojarzeń wśród kupców; wielu z nich uznaje bowiem East Harlem za mniej prestiżową dzielnicę niż Upper East Side[15]. Jednakże zgodnie z pocztowym i wyborczym podziałem miasta, East Harlem nie przekracza 96. ulicy i nie jest uznawany za część Upper East Side. Z drugiej strony, mieszkańcy obszarów pomiędzy Piątą Aleją, Central Parkiem i Madison Avenue (czyli ulic od 97. do 110.), są według New York Department of Buildings rezydentami Upper East Side[16].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Spis powszechny z 2000 roku wykazał, że Upper East Side zamieszkiwało 207 543 osób, zaś gęstość zaludnienia wynosiła 45 649/km²[17]. Wedle kryterium rasy, 88.25% mieszkańców Upper East Side reprezentowało rasę białą, 6.14% miało pochodzenie azjatyckie, 5.62% latynoskie, 2.34% było Afroamerykanami, 0.09% miało pochodzenie indiańskie, 0.04% było przybyszami z wysp Pacyfiku; 1.39% mieszkańców dzielnicy reprezentowało inną rasę, zaś 1.74% reprezentowało co najmniej dwie rasy. W 2000 roku 21% populacji Upper East Side urodziło się za granicą Stanów Zjednoczonych; 45.6% z nich pochodziło z Europy, 29.5% z Azji, 16.2% z Ameryki Łacińskiej, zaś 8.7% z innych kontynentów. Na 100 mężczyzn przypadało wówczas 125 kobiet[18].

W 2000 roku średni dochód per capita wynosił 85 081 dolarów, a tym samym był niemalże dwukrotnie wyższy, niż średni dochód per capita przeciętnego amerykańskiego obywatela[19]. W tym samym roku 75.6% dorosłych mieszkańców Upper East Side (25+) posiadało wykształcenie licencjackie lub wyższe.

Polityka[edytuj | edytuj kod]

Upper East Side jest jednym z nielicznych obszarów Manhattanu, gdzie Republikanie stanowią ponad 20% elektoratu. W południowo-zachodniej sekcji dzielnicy, liczba wyborców Republikanów i Demokratów jest mniej więcej równa; jest to tym samym jedyny taki „skrawek” Manhattanu[20]. W pozostałych częściach dzielnicy Republikanie notują od 20 do 40% zarejestrowanych wyborców[20].

Upper East Side jest również znane jako ważne miejsce pozyskiwania środków politycznych w Stanach Zjednoczonych. Cztery z pięciu kodów pocztowych w kraju, ze względu na wysokość osiąganych składek politycznych, pochodzi z Manhattanu. Najważniejszy kod pocztowy w tym aspekcie, 10021, ulokowany jest właśnie na Upper East Side i to on w 2004 roku wygenerował najwięcej pieniędzy na kampanie prezydenckie George’a W. Busha i Johna Kerry’ego[21].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W dawnych rezydencjach w Upper East Side znajduje się obecnie wiele placówek dyplomatycznych. Przy 934 Fifth Avenue, pomiędzy 74. i 75. ulicą, działa Konsulat Generalny Francji w Nowym Jorku[22]. Konsulat Generalny Grecji w Nowym Jorku znajduje się przy 69 East 79th Street (10021), zajmując budynek, który w przeszłości zamieszkiwał George L. Rives. Konsulat Generalny Włoch w Nowym Jorku zlokalizowany jest przy 690 Park Avenue (10065), zaś Konsulat Generalny Pakistanu w Nowym Jorku znajduje się na 12 East 65-cia Street (10065)[23]. Z kolei Konsulat Generalny Indii w Nowym Jorku działa przy 3 East 64th Street, pomiędzy Piątą Aleją i Madison Avenue[24].

Do państw, które posiadają swoje placówki dyplomatyczne w Upper East Side należą m.in.[25]:

Ceny mieszkań[edytuj | edytuj kod]

Upper East Side utrzymuje jedną z najwyższych cen za stopę kwadratową w Stanach Zjednoczonych. W 2002 roku średni koszt stopy kwadratowej wynosił 856 dolarów, jednak już w 2006 roku wzrósł do 11 200 dolarów za metr kwadratowy[26][27].

Jedyne budynki miejskie/komunalne – Holmes Towers i Isaacs Houses, przeznaczone dla osób o niskich lub średnich dochodach, w okolicy Upper East Side znajdują się tuż za północną granicą dzielnicy, na 96. ulicy.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Upper East Side obsługiwana jest obecnie przez jedną linię metra, IRT Lexington Avenue Line (4 5 6 <6>), a także lokalne połączenia autobusowe.

Obecnie w fazie konstrukcji znajduje się druga linia metra, Second Avenue Subway, biegnąca wzdłuż Second Avenue. Pierwszy odcinek przebiegał będzie od 96. ulicy do 63. ulicy, gdzie połączy się z BMT Broadway Line; usługi te świadczone będą przez maszyny kursujące na linii Q. W późniejszych fazach, linia Second Avenue Subway zostanie rozszerzona na północ, do 125. ulicy/Park Avenue w Harlemie, a także na południe, do Hanover Square w dystrykcie finansowym; te usługi świadczyć będą nowe maszyny z linii T.

Zabytki i ośrodki kultury[edytuj | edytuj kod]

Metropolitan Museum of Art (po lewej) przy Piątej Alei i 82. ulicy

W Upper East Side działają jedne z najbardziej znanych muzeów na świecie. Odcinek muzeów, które położone są wzdłuż Piątej Alei, naprzeciw Central Parku, określany jest obecnie mianem „Museum Mile”; w przeszłości obszar ten miał przydomek „Millionaire’s Row”. Do instytucji kulturowych, które zlokalizowane są w Upper East Side należą m.in.:

Instytucje polityczne
Hotele

W kulturze popularnej[edytuj | edytuj kod]

Upper East Side był miejscem akcji dla wielu filmów, programów telewizyjnych i innych medialnych produkcji ze względu na swoje muzea, kosztowne restauracje i butiki, sąsiedztwo Central Parku, elitarne szkoły, a także wpływowych mieszkańców.

Filmy[edytuj | edytuj kod]

Telewizja[edytuj | edytuj kod]

Fikcyjne miejsca[edytuj | edytuj kod]

  • Treadstone Seventy-One
  • Constance Billard School for Girls
  • St. Jude’s School for Boys
  • The Duchesne School

Znani mieszkańcy[edytuj | edytuj kod]

Upper East Side posiada długą historię jako miejsce zamieszkania zarówno polityków i zamożnych przedsiębiorców, jak i osób ze świata mediów i sztuki. Na przestrzeni lat byli wśród nich m.in.:

Przypisy

Wikimedia Commons