Urlop macierzyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Urlop macierzyńskiurlop przyznawany kobietom, które w trakcie zatrudnienia urodziły dziecko. Ma on na celu pomoc w odzyskaniu sił po porodzie i opiece nad małym dzieckiem.

Urlop macierzyński w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Urlop ten jest urlopem pełnopłatnym, a czas jego trwania jest zależny od liczby urodzonych dzieci podczas jednego porodu[1].

Prawo do nabycia urlopu macierzyńskiego[edytuj | edytuj kod]

Każda kobieta, która w chwili porodu pozostaje w stosunku pracy ma prawo do urlopu macierzyńskiego. Jest on przyznawany wszystkim pracownicom jednakowo i jest niezależny od:[2]

Ochrona prawna podczas trwania urlopu macierzyńskiego[edytuj | edytuj kod]

Wraz z chwilą rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego pracownicy przysługuje specjalna ochrona prawna trwałości stosunku pracy. Znaczy to, że przez cały okres trwania urlopu macierzyńskiego pracodawca nie może wręczyć pracownicy wypowiedzenia ani rozwiązać z nią umowy o pracę. Jest to spowodowane tym, że urlop macierzyński jest usprawiedliwioną nieobecnością w pracy. Wraz z chwilą zakończenia urlopu macierzyńskiego wygasa także prawna ochrona trwałości stosunku pracy[3].

Wymiar urlopu macierzyńskiego[edytuj | edytuj kod]

Długość urlopu macierzyńskiego jest zależna od tego ile dzieci urodziła pracownica podczas jednego porodu. Tydzień urlopu odpowiada 7 dniom kalendarzowym. W polskim prawie wymiar ten jest następujący:

  • 20 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka,
  • 31 tygodni w przypadku urodzenia dwojga dzieci,
  • 33 tygodni w przypadku urodzenia trojga dzieci,
  • 35 tygodni w przypadku urodzenia czworga dzieci,
  • 37 tygodni w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci[4].

Kobieta ma prawo do wykorzystania co najmniej sześciu tygodni[5] urlopu macierzyńskiego przed przewidywaną datą porodu, wtedy urlop macierzyński po porodzie jest skrócony o ten czas, który został wykorzystany wcześniej[6].

Inny wymiar urlopu macierzyńskiego[edytuj | edytuj kod]

Istnieją przypadki, w których normalny wymiar urlopu macierzyńskiego ulega skróceniu lub zostaje przerwany. Do tych przypadków należą:

  • w przypadku urodzenia martwego dziecka - urlop macierzyński zostaje skrócony i wynosi on 8 tygodni od dnia porodu,
  • w przypadku zgonu dziecka przed upływem 8 tygodni życia - urlop macierzyński trwa do 8 tygodni od dnia porodu, po upływie tego czasu zostaje on przerwany,
  • w przypadku zgonu dziecka po upływie 8 tygodni życia - urlop macierzyński trwa jeszcze przez tydzień od dnia zgonu dziecka, po upływie tego czasu zostaje on przerwany,
  • w przypadku gdy kobieta po urodzeniu dziecka nie podejmuje się wychowania go i oddaje na wychowanie do rodziny zastępczej przed upływem 8 tygodni od dnia porodu - urlop macierzyński zostaje skrócony do 8 tygodni od dnia porodu,
  • w przypadku gdy kobieta po urodzeniu dziecka nie podejmuje się wychowania go i oddaje na wychowanie do rodziny zastępczej po upływie 8 tygodni od dnia porodu - urlop macierzyński zostaje przerwany w dniu oddania dziecka,
  • w przypadku gdy po porodzie dziecko wymaga hospitalizacji przekraczającej okres 8 tygodni od dnia porodu, to po upływie tych 8 tygodni kobieta ma prawo do przerwania urlopu macierzyńskiego i wykorzystania go w późniejszym okresie, po zakończeniu leczenia szpitalnego dziecka,
  • kobieta może się zrzec części urlopu macierzyńskiego na rzecz ojca dziecka - w tym przypadku okres urlopu macierzyńskiego jednak nie może być krótszy, niż 14 tygodni, po tym czasie resztę urlopu macierzyńskiego może wykorzystać ojciec dziecka[7].

Po wykorzystaniu całego urlopu macierzyńskiego przysługującego kobiecie, ma ona prawo do przedłużenia go. Nazywa się to dodatkowym urlopem macierzyńskim, jest on przyznawany jednorazowo i wynosi:

  • do 6 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka,
  • do 8 tygodni - w przypadku urodzenia dwóch lub większej liczby dzieci[8].

Warunki zatrudnienia po powrocie z urlopu macierzyńskiego[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu urlopu macierzyńskiego pracodawca ma obowiązek przyjęcia z powrotem do pracy pracownicę uprzednio przebywającą na tym zwolnieniu. Stanowi tak przepis, który ma chronić kobiety powracające z urlopu macierzyńskiego przed zwolnieniem z pracy z powodu zlikwidowania zajmowanego przez nie stanowiska. Ponieważ nieobecność w pracy przez cały ten okres jest uzasadniona to pracownica powracająca do pracy powinna otrzymać to samo stanowisko, które zajmowała przed przyznaniem jej prawa do urlopu macierzyńskiego. Jeśli jest to niemożliwe (np. z powodu zlikwidowania tego stanowiska), to obowiązkiem pracodawcy jest przyznanie jej innego – równorzędnego stanowiska odpowiadającego kwalifikacjom zawodowym, które posiada pracownica lub, jeśli taka sytuacja też nie jest możliwa, to stanowiska niższego, ale w każdym z tych przypadków wynagrodzenie, jakie otrzyma pracownica po powrocie do pracy, musi być takie samo jak w przypadku, w którym nie przebywałaby na urlopie macierzyńskim; jeśli przez czas jej nieobecności w pracy nastąpiła podwyżka wynagrodzenia, to po powrocie powinna ją otrzymać[9].

Inne rodzaje urlopu macierzyńskiego[edytuj | edytuj kod]

Urlop macierzyński jest przyznawany nie tylko kobietom pozostającym w stosunku pracy i rodzącym dziecko. Prawo do niego mają również inne osoby. W tej sytuacji nazywa się to urlopem na warunkach urlopu macierzyńskiego, okres trwania i jego długość wynoszą tyle samo co w przypadku urlopu macierzyńskiego. Osoby korzystające z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego pozostają pod tą samą ochroną trwałości stosunku pracy co osoby korzystające z urlopu macierzyńskiego. Prawo do urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego posiadają:

  • osoby, które wystąpiły do sądu o przysposobienie dziecka lub wzięła je pod opiekę jako rodzina zastępcza;
  • ojciec dziecka[10].

Przypisy

  1. M.T. Romer, Prawo pracy komentarz, s. 971
  2. T. Radziński, Uprawnienia pracującej matki, w: Kodeks pracy.
  3. Art. 177. § 1 Kodeksu pracy
  4. Art. 180 § 1 Kodeksu pracy.
  5. Nowelizacja ustawy Kodeks Pracy z dnia 28 maja 2013r. (Dz.U. poz. 675)
  6. Art. 180 § 3 i § 4 Kodeksu pracy.
  7. M.T. Romer, Prawo pracy komentarz
  8. Art. 1821 § 1Kodeksu pracy.
  9. A. Hintz, J. Skoczyński, Komentarz do art.183(2) Kodeksu pracy
  10. M.T. Romer, Prawo pracy komentarz