Ursus (Warszawa)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy dzielnicy Warszawy. Zobacz też: inne znacznia hasła "Ursus".
Herb Warszawy Ursus
dzielnica Warszawy
Ursus podzial.svg
Podział Ursusa na osiedla
Miasto Warszawa
Status dzielnica
W granicach Warszawy 1977
Burmistrz Wiesław Krzemień
Powierzchnia 9,36 km²
Ludność (31.12.2012)
 • liczba ludności
 • gęstość

53 745 [1]
5849[2] os./km²
Strefa numeracyjna (0-22)
Kod pocztowy 02-495, 02-496, 02-497
Tablice rejestracyjne WK
Położenie na planie Warszawy
Położenie na planie Warszawy
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Ursus
Ursus
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ursus
Ursus
Ziemia 52°11′N 20°53′E/52,183333 20,883333Na mapach: 52°11′N 20°53′E/52,183333 20,883333
Strona internetowa
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Urząd dzielnicy Ursus w dawnych budynkach ZM Ursus
Ursus-Niedźwiadek
Rozbiórka zakładów przy ul. Posag 7 Panien

Ursusdzielnica w lewobrzeżnej części Warszawy, w latach 1952–1977 samodzielne miasto, do 1954 roku znane jako Czechowice.

Jest jedną z 18 jednostek pomocniczych m.st. Warszawy[3].

Według danych GUS 1 stycznia 2013 dzielnica Ursus miała powierzchnię 9,36 km², a liczba mieszkańców (stan na 31 grudnia 2012) wynosiła 54 745[2].

Informacje ogólne[edytuj | edytuj kod]

Miejski System Informacji dzieli Ursus na pięć rejonów, których granice nie odwzorowują precyzyjnie ani historycznego, ani umownego podziału dzielnicy:

Ursus graniczy:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lokomobila benzynowa. Reklama zakładów Ursus z Rękodzielnika z 1914
Pomnik Czerwca 1976 autorstwa Leszka Nadstawnego przed Urzędem dzielnicy Ursus

Na terenie dzisiejszego Ursusa od XIV wieku istniały trzy wsie: Czechowice, Skorosze i Szamoty, w późniejszym okresie również Gołąbki. Dopiero XX wiek przyczynił się do rozwoju tych miejscowości. Gdy w 1916 r. pobliski Pruszków z gminy przekształcił się w miasto, siedzibą gminy stały się Skorosze. Pierwszym wójtem został człowiek wywodzący się z tych ziem – Władysław Hass. Był potomkiem małżeństwa Hassów (Józefa i Krystyny), którzy w połowie XIX w. nabyli te ziemie od ówczesnego prezydenta Warszawy Teodora Andraulta de Langerona.

W 1923 r. na terenie Szamot oddano do użytku fabrykę Zakładów Mechanicznych „Ursus”. Sąsiedztwo przemysłu przekształciło Czechowice w osiedle przyfabryczne. Mimo iż kryzys lat trzydziestych wyhamował rozkwit miejscowości, wieś liczyła w 1939 r. około 7 tys. mieszkańców i na swoim terenie miała szkołę powszechną, posterunek policji i przystanek kolejowy.

W latach 1939-1945 Niemcy przejęli fabrykę i produkowali tam uzbrojenie. W trakcie wojny, w zakładach produkowano nielegalnie zapalniczki zwane „sabotażówkami” – dochód z nich zasilał polskie podziemie. W 1945 r., w trakcie wycofywania się wojsk niemieckich z terenów Czechowic próbowano wysadzić zakłady mechaniczne, jednak nie udało się to dzięki akcji polskich partyzantów.

Lata wojny to także konspiracja antyniemiecka. Na terenie Czechowic działała 10 kompania „Kordian” stanowiąca część trzeciego batalionu VI rejonu AK „Helenów”. Z tych terenów wywodzi się również część batalionu „Miotła”, który w zgrupowaniu „Radosław” walczył w powstaniu warszawskim. Powstała też kompania 7 pułku „Garłuch-Madagaskar”. W budynku przy ul. Bohaterów Warszawy 31 w okresie od sierpnia 1944 do stycznia 1945 roku mieścił się powstańczy szpital "Kordian" należący do VI rejonu Armii Krajowej, o czym informuje pamiątkowa tablica.

Tuż po wojnie, już w 1945 r. w zakładach zaczęto prace studyjne nad produkcją ciągnika rolniczego na bazie niemieckiego ciągnika Lanz-Buldog. Od 1947 r. miejscowość zaczęła się ponownie rozwijać dzięki rozpoczęciu produkcji tego ciągnika.

1 lipca 1952 roku Czechowice, Skorosze, Szamoty, Gołąbki i Grabkowo zostały połączone w jedno miasto Czechowice[4], które w 1954 r. zmieniło nazwę na Ursus, aby uniknąć pomyłek z miastem Czechowice (obecnie Czechowice-Dziedzice) na południu Polski.

Ursus szybko się rozwijał, przede wszystkim za sprawą fabryki. W latach 1968-1978 powstało w Ursusie największe osiedle mieszkaniowe Niedźwiadek składające się przeważnie z wysokich bloków. 1 sierpnia 1977 r. Ursus został przyłączony do Warszawy i stał się częścią dzielnicy Ochota. 1 stycznia 1993 roku Ursus został wyłączony z Ochoty jako ósma dzielnica warszawska. W wyniku zmiany ustroju m.st. Warszawy dokonanej na mocy ustawy z dnia 25 marca 1994 roku Warszawa stała się związkiem komunalnym 11 gmin, w którego skład wchodziła gmina Warszawa-Ursus. Następnie, na podstawie ustawy z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju miasta stołecznego Warszawy stolica Rzeczypospolitej Polskiej miasto stołeczne Warszawa stało się gminą mającą status miasta na prawach powiatu, a Ursus jedną z 18 dzielnic.

25 czerwca 1976 r. w Zakładach Mechanicznych Ursus rozpoczęły się strajki w proteście przeciwko podwyżkom cen żywności. Na kilkanaście godzin zablokowane zostały linie kolejowe co doprowadziło do brutalnej pacyfikacji dokonanej przez milicję, których efektem były procesy i surowe wyroki dla organizatorów. W trakcie protestów zatrzymano pociągi jadące trasą przez Ursus, próbowano nawet przeciąć tory.

Information icon.svg Osobny artykuł: Czerwiec 1976.

20 sierpnia 1990 r., nastąpiła katastrofa kolejowa w Ursusie, w jej wyniku poniosło śmierć 16 osób, a 43 zostało rannych.

Information icon.svg Osobny artykuł: Katastrofa kolejowa w Ursusie.

XXI wiek[edytuj | edytuj kod]

Park Achera w warszawskim Ursusie

Ursus jest jedną z najmniejszych dzielnic Warszawy pod względem powierzchni, jednak średnią gęstość zaludnienia (5030 osób/km²) ma wyższą niż średnia Warszawy (3219 osób/km²).

W Ursusie znajdują się trzy parki: Czechowicki, Hassów i Achera (nazwany imieniem dawnego posiadacza ziemskiego w Ursusie – Franciszka Adolfa Achera, na którego dawnych terenach stoi obecnie ten park).

Od września 2002 roku przy pl. Czerwca 1976 r. nr 6 zaczęło funkcjonować centrum sklepów fabrycznych Factory.

12 września 2008 r. dzielnica Ursus podpisała porozumienie o współpracy z Rejonem Szewczenkiewskim w Kijowie.

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Według policyjnych statystyk za 2012 rok, Ursus jest najbezpieczniejszą dzielnicą Warszawy pod względem liczby włamań (tylko 19,4 zdarzenia na 10 tys. mieszkańców) i rozbojów (1,6 zdarzenia na każde 10 tys. mieszkańców). Pod względem liczby kradzieży, bezpieczniejsze są tylko Bielany i Rembertów. Policja nie zanotowała tu w 2012 r. żadnego zabójstwa i gwałtu. [5].

Zmiany nazw ulic[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pierwotna Nazwa obecna
Brygad Międzynarodowych (1979.01.01-1990.12.13) Kompanii Kordian
Zofii Nałkowskiej (do 1977) Stefana Królikowskiego (1977-1990.12) Orląt Lwowskich
Piotra Kupidłowskiego (1977-1990.12) Kazimierza Sosnkowskiego
Jana Mizerkiewicza (1977-1990.12) Stanisława Wojciechowskiego
Przodowników Pracy (1955-1990.12) Walerego Sławka
Hanki Sawickiej (1977-1990.12) Kazimierza Pużaka
Aleksandra Waszkiewicza (1977-1990.12) Plutonu Torpedy
Tadeusza Żarskiego (1977-1990.12) Andrzeja Szomańskiego
Bohdana Żołądkowskiego Elżbiety Rakuszanki
Ignacego Paderewskiego Michała Spisaka
Kubusia Puchatka Tomcia Palucha
Wawelska Gen. Kazimierza Sosnkowskiego
Wojska Polskiego Orłów Piastowskich
Słoneczna Zielonogórska
Inżynierska Karola Adamieckiego

Od 1977 r., gdy Ursus został przyłączony do stolicy, wiele nazw ulic zmieniono, aby w obrębie Warszawy nie było dwóch ulic o takich samych nazwach.

Ursus w filmie[edytuj | edytuj kod]

W 1977 roku nakręcono propagandowy dokumentalno-edukacyjny film "Ludzie dobrej roboty" (reż. Kazimierz Sheybal) przedstawiający "historię i dzieje dzisiejsze" Zakładów Mechanicznych Ursus.[6]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rocznik demograficzny 2013. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. stat.gov.pl. [dostęp 2014-05-01]. s. 90.
  2. 2,0 2,1 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. 2013. [dostęp 2014-04-30]. s. 113.
  3. Artykuły 5 i 14 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz. 361)
  4. Dz. U. z 1952 r. Nr 26, poz. 181
  5. Ursus:wyjątkowo bezpieczna dzielnica. dobraulica.pl.
  6. http://www.filmweb.pl/film/Ludzie+dobrej+roboty-1977-412753

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]