Ursus (Warszawa)

Ursus dzielnica Warszawy
Podział Ursusa na osiedla
Status	dzielnica
W granicach Warszawy	1977
Burmistrz	Wiesław Krzemień
Powierzchnia	9,35 km²
Ludność (2009)  • liczba ludności  • gęstość	50 355 ▲ 5380 os./km²
Strefa numeracyjna	(0-22)
Kod pocztowy	02-495, 02-496, 02-497
Tablice rejestracyjne	WK
Położenie na planie Warszawy
52°11′N 20°53′E
Strona internetowa
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Ursus – dzielnica Warszawy, w latach 1952-1977 – samodzielne miasto, do 1954 roku znane jako Czechowice.

Wg danych GUS z dnia 31.12.2009 r. dzielnica posiada powierzchnię 9,35 km² i liczy 50 355 mieszkańców.

Informacje ogólne

Miejski System Informacji dzieli Ursus na pięć rejonów, których granice nie odwzorowują precyzyjnie historycznego, ani umownego podziału dzielnicy:

• Gołąbki
• Szamoty
• Niedźwiadek
• Czechowice
• Skorosze.

Ursus graniczy:

• od zachodu z powiatem warszawskim zachodnim
• od północy z dzielnicami Bemowo i Włochy
• od wschodu z dzielnicą Włochy
• od południa z powiatem pruszkowskim.

Władze warszawskiej dzielnicy Ursus

Urząd dzielnicy Ursus w dawnych budynkach ZM Ursus

Ursus-Niedźwiadek

Rozbiórka zakładów przy ul. Posag 7 Panien

Adres Urzędu Dzielnicy Ursus:

pl. Czerwca 1976 r. nr 1

02-495 Warszawa

Kadencja 2010-2014

Zarząd dzielnicy

• Wiesław Krzemień (Stowarzyszenie Obywatelskie) – Burmistrz
• Jacek Duchnowski (PO) – Zastępca Burmistrza
• Janusz Warakomski (PO) – Zastępca Burmistrza

Rada dzielnicy

• Henryk Linowski (Stowarzyszenie Obywatelskie) – Przewodniczący Rady
• Henryk Grzegrzółka (Stowarzyszenie Obywatelskie) – Wiceprzewodniczący Rady
• Dariusz Pastor (PO) – Wiceprzewodniczący Rady

Radni dzielnicy

Marmaj Katarzyna, Włodarczyk Rafał Patryk, Humięcki Waldemar Paweł, Kopcińska Wanda, Bogucka-Szczęsnowicz Teresa Lucyna, Dąbek Jolanta Malgorzata, Jasiński Stanisław, Bodych Urszula Łucja, Linowski Henryk, Jerzyńska Joanna Weronika, Markowski Kazimierz Szczepan, Faliszewski Robert Rafał, Dratkiewicz Stanisław Krzysztof, Lewandowska Anna Hanna, Adamus Piotr Igor, Skorupska Ewa, Pastor Dariusz, Jaguścik Marianna Teresa, Grylak Dariusz Sławomir, Grzegrzółka Henryk, Dilis Paweł Piotr,

Kadencja 2006-2010

Zarząd dzielnicy

• Bogdan Olesiński (PO) – Burmistrz
• Dariusz Wosztyl (PO) – Zastępca Burmistrza
• Wiesław Krzemień (Stowarzyszenie Obywatelskie) – Zastępca Burmistrza

Rada Dzielnicy

• Henryk Linowski (Stowarzyszenie Obywatelskie) – Przewodniczący Rady
• Wanda Kopcińska (Stowarzyszenie Obywatelskie) – Wiceprzewodnicząca Rady
• Marianna Jaguścik (PO) – Wiceprzewodnicząca Rady

Radni dzielnicy

• "Stowarzyszenie Obywatelskie" – Piotr Adamus, Teresa Bogucka-Szczęsnowicz, Bogusław Dąbrowski, Henryk Grzegrzółka, Joanna Jerzyńska, Wanda Kopcińska, Henryk Linowski, Kazimierz Sternik
• Klub "Platforma Obywatelska" – Ryszard Chochel, Marianna Jaguścik, Maria Miszkiewicz, Dariusz Pastor, Marek Piotrowski, Małgorzata Szelenbaum, Rafał Włodarczyk
• Klub "Prawo i Sprawiedliwość" – Urszula Bodych, Stanisław Dratkiewicz, Barbara Gąsiorek, Dariusz Grylak, Stanisław Jasiński, Teresa Puchalska

Historia

Lokomobila benzynowa. Reklama zakładów Ursus z Rękodzielnika z 1914

Pomnik Czerwca 1976 autorstwa Leszka Nadstawnego przed Urzędem dzielnicy Ursus

Na terenie dzisiejszego Ursusa od XIV wieku istniały trzy wsie: Czechowice, Skorosze i Szamoty, w późniejszym okresie również Gołąbki. Dopiero XX wiek przyczynił się do rozwoju tych miejscowości. Gdy w 1916 r. pobliski Pruszków z gminy przekształcił się w miasto, siedzibą gminy stały się Skorosze. Pierwszym wójtem został człowiek wywodzący się z tych ziem – Władysław Hass. Był potomkiem małżeństwa Hassów (Józefa i Krystyny), którzy w połowie XIX w. nabyli te ziemie od ówczesnego prezydenta Warszawy Teodora Andraulta de Langerona.

W 1923 r. na terenie Szamot oddano do użytku fabrykę Zakładów Mechanicznych "Ursus". Sąsiedztwo przemysłu przekształciło Czechowice w osiedle przyfabryczne. Mimo iż kryzys lat trzydziestych wyhamował rozkwit miejscowości, wieś liczyła w 1939 r. około 7 tys. mieszkańców i na swoim terenie miała szkołę powszechną, posterunek policji i przystanek kolejowy.

W latach 1939-1945 Niemcy przejęli fabrykę i produkowali tam uzbrojenie. W trakcie wojny, w zakładach produkowano nielegalnie zapalniczki zwane "sabotażówkami", dochód z nich zasilał polskie podziemie. W 1945 r., w trakcie wycofywania się wojsk niemieckich z terenów Czechowic próbowano wysadzić zakłady mechaniczne, jednak nie udało się to dzięki akcji polskich partyzantów.

Lata wojny to także konspiracja antyniemiecka. Na terenie Czechowic działała 10 kompania „Kordian” stanowiąca część trzeciego batalionu VI rejonu AK „Helenów”. Z tych terenów wywodzi się również część batalionu „Miotła”, który w zgrupowaniu „Radosław” walczył w powstaniu warszawskim. Powstała też kompania 7 pułku „Garłuch-Madagaskar”. W budynku przy ul. Bohaterów Warszawy 31 w okresie od sierpnia 1944 do stycznia 1945 roku mieścił się powstańczy szpital "Kordian" należący do VI rejonu Armii Krajowej, o czym informuje pamiątkowa tablica.

Tuż po wojnie, już w 1945 r. w zakładach zaczęto prace studyjne nad produkcją ciągnika rolniczego na bazie niemieckiego ciągnika Lanz-Buldog. Od 1947 r. miejscowość zaczęła się ponownie rozwijać dzięki rozpoczęciu produkcji tego ciągnika.

1 lipca 1952 roku Czechowice, Skorosze, Szamoty, Gołąbki i Grabkowo zostały połączone w jedno miasto Czechowice, które w 1954 r. zmieniło nazwę na Ursus, aby uniknąć pomyłek z miastem Czechowice (obecnie Czechowice-Dziedzice) na południu Polski.

Ursus szybko się rozwijał, przede wszystkim za sprawą fabryki. W latach 1968-1978 powstało w Ursusie największe osiedle mieszkaniowe Niedźwiadek składające się przeważnie z wysokich bloków. 1 sierpnia 1977 r. Ursus został przyłączony do Warszawy i stał się częścią dzielnicy Ochota. 1 stycznia 1993 roku z części dotychczasowej dzielnicy Ochota utworzono nową dzielnicę Ursus. W wyniku zmiany ustroju m.st. Warszawy dokonanej na mocy ustawy z dnia 25 marca 1994 roku Warszawa stała się związkiem komunalnym 11 gmin, w którego skład wchodziła gmina Warszawa-Ursus. Następnie, na podstawie ustawy z dnia 15 marca 2002 roku o ustroju miasta stołecznego Warszawy stolica Rzeczypospolitej Polskiej miasto stołeczne Warszawa stało się gminą mającą status miasta na prawach powiatu, a Ursus jedną z 18 dzielnic.

25 czerwca 1976 r. w Zakładach Mechanicznych Ursus rozpoczęły się strajki w proteście przeciwko podwyżkom cen żywności. Na kilkanaście godzin zablokowane zostały linie kolejowe co doprowadziło do brutalnej pacyfikacji dokonanej przez milicję, których efektem były procesy i surowe wyroki dla organizatorów. W trakcie protestów zatrzymano pociągi jadące trasą przez Ursus, próbowano nawet przeciąć tory.

20 sierpnia 1990 r., mglistego poranka, nastąpiła katastrofa kolejowa w Ursusie, w jej wyniku poniosło śmierć 16 osób, a 43 zostało rannych.

XXI wiek

Park Achera w warszawskim Ursusie

Ursus jest jedną z najmniejszych dzielnic Warszawy pod względem powierzchni, jednak średnią gęstość zaludnienia (5030 osób/km²) ma wyższą niż średnia Warszawy (3219 osób/km²).

Ursus ma najniższy wskaźnik przestępczości (na 100 tys. mieszkańców) w Warszawie, zarówno w kategoriach przestępstw "drobnych" takich jak włamanie do samochodów, jak i w kategorii "przestępstw ciężkich" (zbrodni) takich jak rozboje czy morderstwa.

W Ursusie znajdują się dwa parki: Czechowicki i Achera (nazwany imieniem dawnego posiadacza ziemskiego w Ursusie – Franciszka Adolfa Achera, na którego dawnych terenach stoi obecnie ten park).

Od września 2002 roku przy pl. Czerwca 1976 r. nr 6 zaczęło funkcjonować centrum sklepów fabrycznych Factory.

12 września 2008 r. dzielnica Ursus podpisała porozumienie o współpracy z Rejonem Szewczenkiewskim w Kijowie.

Zmiany nazw ulic

Nazwa pierwotna	Nazwa obecna
Brygad Międzynarodowych (1979.01.01-1990.12.13)	Kompanii Kordian
Zofii Nałkowskiej (do 1977) Stefana Królikowskiego (1977-1990.12)	Orląt Lwowskich
Piotra Kupidłowskiego (1977-1990.12)	Kazimierza Sosnkowskiego
Jana Mizerkiewicza (1977-1990.12)	Stanisława Wojciechowskiego
Przodowników Pracy (1955-1990.12)	Walerego Sławka
Hanki Sawickiej (1977-1990.12)	Kazimierza Pużaka
Aleksandra Waszkiewicza (1977-1990.12)	Plutonu Torpedy
Tadeusza Żarskiego (1977-1990.12)	Andrzeja Szomańskiego
Bohdana Żołądkowskiego	Elżbiety Rakuszanki
Ignacego Paderewskiego	Michała Spisaka
Kubusia Puchatka	Tomcia Palucha
Wawelska	Gen. Kazimierza Sosnkowskiego
Wojska Polskiego	Orłów Piastowskich

Od 1977 r., gdy Ursus został przyłączony do stolicy, wiele nazw ulic zmieniono, aby w obrębie Warszawy nie było dwóch ulic o takich samych nazwach.

Zobacz też

• gmina Warszawa-Ursus
• gmina Skorosze
• LVI Liceum Ogólnokształcące im. Leona Kruczkowskiego w Warszawie
• Dekanat ursuski
• RKS Ursus – klub sportowy
• Warszawa Gołąbki – stacja kolejowa
• Warszawa Ursus Północny – stacja kolejowa
• Warszawa Ursus – stacja kolejowa
• Hufiec ZHP Warszawa-Ursus – Hufiec ZHP im. hm. M. Bema

Linki zewnętrzne

• Urząd Dzielnicy Ursus
• Ursus na portalu w encyklopedii Warszawikia
• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi