Urząd Kontroli Skarbowej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Urząd Kontroli Skarbowej - jednostka organizacyjna kontroli skarbowej podległa ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Działa na podstawie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 1991 r. Nr 100, poz. 442), rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie organizacji urzędów kontroli skarbowej (Dz. U. z 2002 r. Nr 96, poz. 856) oraz statutu nadanego zarządzeniem nr 42 Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2003 r. w sprawie nadania statutu urzędom kontroli skarbowej (Dz. Urz. Min. Fin. nr 17, poz. 96). Urząd Kontroli Skarbowej jest jednostką budżetową, prowadzącą gospodarkę finansową według zasad określonych w ustawie z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249, poz. 2104).

Cel i przedmiot kontroli[edytuj | edytuj kod]

Celem kontroli skarbowej jest ochrona interesów i praw majątkowych Skarbu Państwa oraz zapewnienie skuteczności wykonywania zobowiązań podatkowych i innych należności stanowiących dochód budżetu państwa lub państwowych funduszy celowych. Celem kontroli skarbowej jest również badanie zgodności z prawem gospodarowania mieniem innych państwowych osób prawnych, przeciwdziałanie i zwalczanie naruszeń prawa obowiązującego w zakresie obrotu towarowego z zagranicą i obrotu towarami przywożonymi z zagranicy oraz zapobieganie i ujawnianie przestępstw określonych w art. 228-231 Kodeksu karnego wśród osób zatrudnionych lub pełniących służbę w jednostkach organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych. Do zakresu kontroli skarbowej należy:

  • kontrola rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatków stanowiących dochód budżetu państwa, a także innych należności pieniężnych budżetu państwa lub państwowych funduszy celowych,
  • ujawnianie i kontrola niezgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej, a także dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów,
  • kontrola źródeł pochodzenia majątku, w przypadku niezgłoszenia do opodatkowania działalności gospodarczej, a także dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów,
  • kontrola celowości i zgodności z prawem gospodarowania środkami publicznymi oraz środkami pochodzącymi z Unii Europejskiej i międzynarodowych instytucji finansowych, podlegającymi zwrotowi,
  • kontrola wywiązywania się z warunków finansowania pomocy ze środków, o których mowa w punkcie 4,
  • certyfikacja i wydawanie deklaracji zamknięcia pomocy finansowej ze środków pochodzących z Unii Europejskiej,
  • badanie celowości w czasie podejmowania decyzji i zgodności z prawem wykorzystania i rozporządzania mieniem państwowym, a w szczególności ujawnianie niedoborów, a także innych szkód w tym mieniu,
  • badanie wykorzystania mienia otrzymanego od Skarbu Państwa w celu realizacji zadań publicznych oraz prawidłowości prywatyzacji mienia Skarbu Państwa,
  • kontrola rzetelności wypełniania zobowiązań wynikających z udzielonych przez Skarb Państwa poręczeń i gwarancji,
  • kontrola zgodności wykorzystania środków, których spłatę poręczył lub gwarantował Skarb Państwa, z ich przeznaczeniem,
  • kontrola zgodności z prawem przywozu towarów dopuszczonych do obrotu na polskim obszarze celnym lub mających inne przeznaczenie celne oraz wywozu towarów za granicę, a także kontrola i ujawnianie towarów nielegalnie wprowadzonych na polski obszar celny,
  • ujawnianie składników majątkowych podmiotów zobowiązanych do uiszczenia należności publicznych lub podejrzanych o czyny zagrożone karą grzywny lub karami pieniężnymi, w celu zapewnienia skuteczności poboru tych należności oraz wykonania orzeczeń lub mandatów karnych,
  • kontrola oświadczeń o stanie majątkowym osób - obowiązanych do ich składania - zatrudnionych lub pełniących służbę w jednostkach organizacyjnych administracji celnej, podatkowej oraz kontroli skarbowej podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, w tym w urzędzie obsługującym tego ministra,
  • kontrola resortowa jednostek organizacyjnych administracji celnej, podatkowej oraz kontroli skarbowej podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, w tym urzędu obsługującego tego ministra,
  • badanie przestrzegania przez rezydentów i nierezydentów ograniczeń i obowiązków określonych w przepisach prawa dewizowego oraz warunków udzielonych na ich podstawie zezwoleń, zezwoleń dewizowych i zezwoleń na prowadzenie działalności kantorowej,
  • prowadzenie działalności analitycznej i prognostycznej w odniesieniu do negatywnych zjawisk występujących w obszarze właściwości kontroli skarbowej oraz przedstawianie w tym zakresie informacji i analiz organom administracji rządowej.

W ramach kontroli skarbowej prowadzonej w zakresie, o którym mowa w punktach: 1 i 2, badaniu podlega również rzetelność deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowość obliczania i wpłacania zobowiązań podatkowych stanowiących dochód jednostek samorządu terytorialnego. Do zakresu kontroli skarbowej należy również zapewnianie ochrony fizycznej i technicznej inspektorom i pracownikom, a za zgodą Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej także innym organom i instytucjom państwowym. Zadania te wykonują wyodrębnione komórki kontroli skarbowej. W granicach i na zasadach określonych w odrębnych przepisach kontrola skarbowa obejmuje ponadto:

  • badanie prawidłowości stosowania cen urzędowych, a także cen umownych w zakresie objętym ograniczeniami swobodnego kształtowania ich poziomu,
  • rozpoznawanie, zapobieganie i zwalczanie przestępstw i wykroczeń związanych z obrotem z zagranicą towarami i technologiami objętymi kontrolą międzynarodową, naruszających prawa ochrony dóbr kultury narodowej, narodowego zasobu archiwalnego i ochrony własności intelektualnej, wprowadzania na polski obszar celny i wyprowadzania z tego obszaru środków płatniczych pochodzących z przestępstw, a także ściganych na mocy umów i porozumień międzynarodowych,
  • zapobieganie i ujawnianie przestępstw, o których mowa w art. 228-231 Kodeksu karnego, popełnianych przez osoby zatrudnione lub pełniące służbę w jednostkach organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu ds. finansów publicznych.

Kontrolowane podmioty[edytuj | edytuj kod]

Kontroli skarbowej podlegają:

  • zobowiązani do świadczeń pieniężnych na rzecz Skarbu Państwa lub państwowych funduszy celowych,
  • wydatkujący, przekazujący i otrzymujący środki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o kontroli skarbowej,
  • zobowiązani do wywiązywania się z warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy,
  • władający i zarządzający mieniem państwowym,
  • jednostki wykorzystujące mienie przekazane przez Skarb Państwa w celu realizacji zadań publicznych oraz sprywatyzowane mienie Skarbu Państwa,
  • beneficjenci poręczeń i gwarancji udzielonych przez Skarb Państwa oraz podmioty, za które Skarb Państwa poręczył lub gwarantował,
  • osoby zatrudnione lub pełniące służbę w jednostkach organizacyjnych administracji celnej,
  • podatkowej oraz kontroli skarbowej podległych ministrowi właściwemu ds. finansów publicznych, w tym w urzędzie obsługującym tego ministra, zobowiązane do składania oświadczeń o stanie majątkowym,
  • jednostki organizacyjne administracji celnej, podatkowej oraz kontroli skarbowej podległe ministrowi właściwemu ds. finansów publicznych, w tym urząd obsługujący tego ministra.

Kontroli skarbowej podlegają także płatnicy i inkasenci podatków i innych należności, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o kontroli skarbowej.

Nie podlega kontroli skarbowej celowość i sposób wykorzystywania środków budżetowych oraz mienia państwowego na cele specjalne w jednostkach podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez ministra właściwego ds. obrony narodowej, w Policji, Państwowej Straży Pożarnej, Straży Granicznej, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, w jednostkach organizacyjnych Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu.

Organy kontroli skarbowej określa art. 8 ustawy o kontroli skarbowej. Są nimi:

  • wspomniany powyżej minister właściwy ds. finansów publicznych (jako naczelny organ kontroli skarbowej),
  • Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej (GIKS) jako organ wyższego stopnia nad dyrektorami UKS,
  • dyrektor UKS.

Organizacja i zatrudnienie[edytuj | edytuj kod]

Urzędem Kontroli Skarbowej kieruje Dyrektor przy pomocy Wicedyrektorów, Głównego Księgowego, Naczelników Wydziałów, Kierowników oddziałów i referatów i innych pracowników zatrudnionych na samodzielnych stanowiskach. Urzędem kontroli skarbowej kieruje dyrektor, który jednocześnie jest organem kontroli skarbowej. Dyrektor urzędu kontroli skarbowej jest odpowiedzialny przed Generalnym Inspektorem Kontroli Skarbowej za prawidłową i terminową realizację zadań urzędu. Dyrektor UKS w szczególności:

  • organizuje pracę UKS i jest przełożonym zatrudnionych w nim inspektorów oraz innych pracowników,
  • ustala plany kontroli,
  • upoważnia inspektorów i pracowników do przeprowadzenia czynności kontrolnych,
  • wydaje decyzje w sprawach określonych w ustawie o kontroli skarbowej,
  • wydaje wyniki kontroli,
  • dokonuje, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zmiany inspektora lub pracownika prowadzącego czynności kontrolne,
  • może podawać do wiadomości publicznej zbiorcze informacje dotyczące działalności kontroli skarbowej na terenie objętym zasięgiem działania UKS.

Wydziałami kierują naczelnicy, a pozostałymi komórkami organizacyjnymi - kierownicy lub koordynatorzy.

Dyrektor UKS sprawuje nadzór nad pracą pracowników urzędu. Pracownicy komórek wywiadu skarbowego, w zakresie wykonywanych czynności operacyjno-rozpoznawczych, podlegają nadzorowi Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej. Dyrektora UKS powołuje, spośród kandydatów wyłonionych w drodze konkursu, i odwołuje minister właściwy ds. finansów publicznych, na wniosek GIKS. Wicedyrektorów UKS powołuje, spośród inspektorów kontroli skarbowej, i odwołuje GIKS, na wniosek dyrektora UKS.

W Urzędzie Kontroli Skarbowej prowadzone ewidencje i rejestry dotyczą postępowań kontrolnych i karno skarbowych. Informacje gromadzone i przetwarzane w ramach kontroli skarbowej stanowią tajemnicę skarbową (art. 34-34c ustawy z 28.09.1991 r. o kontroli skarbowej; Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65).

W 2013 przeciętne zatrudnienie w urzędach kontroli skarbowej w Polsce przeliczeniu na pełne etaty wyniosło 5255 osób, a średnie miesięczne wynagrodzenie brutto 6239 zł[1].

Inspektor kontroli skarbowej[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Wszelkie niezbędne wymagania potrzebne do otrzymania powołania na stanowisko inspektora kontroli skarbowej (i.k.s.) określa ustawa o kontroli skarbowej z 28 września 1991 r.

Inne stanowiska[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
  • referendarz
  • starszy referendarz
  • specjalista
  • starszy specjalista
  • komisarz skarbowy
  • starszy komisarz skarbowy

Wywiad skarbowy[edytuj | edytuj kod]

Z organizacją UKS wiąże się również pojęcie wywiadu skarbowego, który jest jedną z form wykonywania kontroli skarbowej. Przeprowadzanie czynności wywiadu skarbowego polega na: uzyskiwaniu, gromadzeniu, przetwarzaniu i wykorzystywaniu informacji o osobach oraz o: dochodach, obrotach, rzeczach i prawach majątkowych podmiotów podlegających kontroli skarbowej w celu ustalenia należności, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz w ust. 2, oraz w celu wykonania zadań, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 12 i 14 oraz w art. 3 ustawy o kontroli skarbowej. Czynności wywiadu skarbowego przeprowadzają wyznaczeni do ich wykonywania pracownicy zatrudnieni w wywiadzie skarbowym. Wywiad skarbowy współdziała z organami, służbami i instytucjami państwowymi uprawnionymi do wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych oraz, w przypadkach i na zasadach określonych w odrębnych ustawach, z innymi organami. Wywiad skarbowy to zatem szczególna forma wykonywania kontroli skarbowej. Swym zakresem obejmuje czynności, w tym również czynności operacyjno-rozpoznawcze, pozwalające na:

  • określenie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania,
  • ujawnianiu nie zgłoszonej do opodatkowania działalności gospodarczej i dochodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów,
  • kontrolę finansów jednostek samorządowych,
  • kontrolę towarową z zagranicą,
  • ujawnianie i zapobieganie korupcji.

Lista urzędów kontroli skarbowej w Polsce[edytuj | edytuj kod]

  • Urząd Kontroli Skarbowej Białystok
  • Urząd Kontroli Skarbowej Gdańsk
  • Urząd Kontroli Skarbowej Kielce
  • Urząd Kontroli Skarbowej Kraków
  • Urząd Kontroli Skarbowej Łódź
  • Urząd Kontroli Skarbowej Olsztyn
  • Urząd Kontroli Skarbowej Opole
  • Urząd Kontroli Skarbowej w Bydgoszczy
  • Urząd Kontroli Skarbowej w Katowicach
  • Urząd Kontroli Skarbowej w Lublinie
  • Urząd Kontroli Skarbowej w Poznaniu
  • Urząd Kontroli Skarbowej w Rzeszowie
  • Urząd Kontroli Skarbowej w Warszawie
  • Urząd Kontroli Skarbowej we Wrocławiu
  • Urząd Kontroli Skarbowej w Szczecinie
  • Urząd Kontroli Skarbowej w Zielonej Górze

Urzędy kontroli skarbowej oprócz swoich szesnastu siedzib w stolicach województw jw., posiadają też ośrodki zamiejscowe. Przykładem jest tu: Ośrodek Zamiejscowy w Legnicy, czy Jeleniej Górze. Taki sam status do 31 marca 2011 r. posiadał również Urząd Kontroli Skarbowej we Wrocławiu - OZ w Wałbrzychu. Utworzenie ww. jednostek jest w gestii poszczególnych dyrektorów generalnych Urzędów. Ich powołanie jest uzasadnione m.in.: warunkami geograficzno-urbanistycznymi występującymi w danym województwie oraz ułatwieniem prac wykonywanych przez urzędy (dostępnością dla potencjalnych kontrolowanych podmiotów i podatników). Osiem urzędów kontroli skarbowej ma swoje ośrodki zamiejscowe (stan na dzień 10.05.2012 r.). Wyjątek może stanowić wspomniany wyżej UKS we Wrocławiu z Ośrodkiem Zamiejscowym w Wałbrzychu, który nadal istnieje, lecz pod nazwą: Urząd Kontroli Skarbowej we Wrocławiu adres do korespondencji ul. Ogrodowa 15, 58-306 Wałbrzych. Stan taki obowiązuje od 1 kwietnia 2011 r.

Poniżej lista wszystkich siedzib ośrodków zamiejscowych:

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
  • Urząd Kontroli Skarbowej w Bydgoszczy Ośrodek Zamiejscowy w Toruniu;
    • Urząd Kontroli Skarbowej w Gdańsku Ośrodek Zamiejscowy w Słupsku;
    • Urząd Kontroli Skarbowej w Katowicach Ośrodek Zamiejscowy w Bielsku Białej;
    • Urząd Kontroli Skarbowej w Katowicach Ośrodek Zamiejscowy w Częstochowie;
    • Urząd Kontroli Skarbowej w Krakowie Ośrodek Zamiejscowy w Nowym Sączu;
    • Urząd Kontroli Skarbowej w Krakowie Ośrodek Zamiejscowy w Tarnowie;
    • Urząd Kontroli Skarbowej w Łodzi Ośrodek Zamiejscowy w Piotrkowie Trybunalskim;
    • Urząd Kontroli Skarbowej w Olsztynie Ośrodek Zamiejscowy w Elblągu;
    • Urząd Kontroli Skarbowej w Poznaniu Ośrodek Zamiejscowy w Kaliszu;
    • Urząd Kontroli Skarbowej w Szczecinie Ośrodek Zamiejscowy w Koszalinie;
    • Urząd Kontroli Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w Jeleniej Górze;
    • Urząd Kontroli Skarbowej we Wrocławiu Ośrodek Zamiejscowy w Legnicy oraz
    • Urząd Kontroli Skarbowej w Zielonej Górze Ośrodek Zamiejscowy w Gorzowie Wielkopolskim.

20-lecie powołania Urzędu[edytuj | edytuj kod]

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Swoje dwudziestolecie powołania Urząd Kontroli Skarbowej obchodził 7 lutego 2012 r. Jako jeden z elementów polskiej administracji skarbowej jest najmłodszą tego typu instytucją. Pozostałe to: urzędy skarbowe i izby skarbowe.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Informacja o wynikach kontroli wykonania budżetu państwa w 2013 r. w części 19 Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe. W: Najwyższa Izba Kontroli [on-line]. nik.gov.pl, czerwiec 2014. [dostęp 2014-09-20]. s. 29.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.