Ustrój polityczny Watykanu i Stolicy Apostolskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Ustrój polityczny Watykanu)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Traktaty laterańskie zagwarantowały Stolicy Apostolskiej międzynarodową podmiotowość prawną, a także suwerenność Państwa Miasta Watykan. Najwyższym aktem legislacyjnym (ustawą zasadniczą) regulującym sytuację prawną Watykanu jest Prawo Fundamentalne. Stolica Apostolska nie posiada własnej konstytucji, jej ustrój wynika z prawa kanonicznego Kościoła katolickiego i umów międzynarodowych. Z powyższych źródeł prawa wynika, że ustrojem politycznym obu podmiotów jest monarchia teokratyczna[1], absolutna z tronem elekcyjnym.

Unia Stolicy Apostolskiej z Watykanem[edytuj | edytuj kod]

Stolica Apostolska jest połączona z Watykanem unią personalną i funkcjonalną. Stolica Apostolska sprawuje nad Watykanem wyłączne zwierzchnictwo oraz suwerenną władzę i jurysdykcję[2]. Stolica Apostolska ma swoją siedzibę w Watykanie, z charakterystyki jednak tego specyficznego podmiotu wynika, iż nie jest ona przypisana do żadnego konkretnego miejsca, jej siedzibą jest miejsce zamieszkania papieża.

Głowa państwa[edytuj | edytuj kod]

Papież Franciszek

Najwyższą władzę w Państwie Watykańskim sprawuje papież (obecnie Franciszek) (ma on w rękach pełnię władzy wykonawczej, ustawodawczej oraz sądowniczej). Jest on także głową Stolicy Apostolskiej, podmiotu prawa międzynarodowego, nierozerwalnie związanego z osobą papieża i utożsamianą z nim. On sam wybierany jest na dożywotnią kadencję na konklawe przez Kolegium kardynałów (na ogół z własnego grona, choć wedle prawa kanonicznego do wyboru konieczny jest jedynie chrzest św.), które wspomaga go w kierowaniu Kościołem i zarządzaniu Stolicą Apostolską. Zgodnie z Prawem Fundamentalnym papież jest Suwerenem Państwa Miasto Watykan i Najwyższym Kapłanem. Papież nie może zostać przez nikogo odwołany, jednakże może zrezygnować z urzędu[3]. Jego śmierć lub rezygnacja rozpoczyna okres sede vacante. Wtedy kardynał kamerling pełni funkcję tymczasowej głowy państwa do czasu wyboru nowego papieża. Natomiast Kolegium kardynałów może wydawać niezbędne akty prawne, które mają charakter tymczasowy, jeżeli nie zatwierdzi ich następnie wybrany papież[4].

Władza wykonawcza i ustawodawcza[edytuj | edytuj kod]

Sekretariat Stanu[edytuj | edytuj kod]

kard. Pietro Parolin

Drugą osobą po papieżu, odpowiedzialną za całość polityki Stolicy Apostolskiej i Watykanu jest sekretarz stanu kierujący pracami składającego się z dwóch sekcji Sekretariatu (obecnie kard. Pietro Parolin). Pierwsza z nich zajmuje się pomocą papieżowi w sprawach ogólnych i codziennych obowiązkach. Druga ma za zadanie dbanie o stosunki z innymi krajami, a jej kompetencje dotyczą cywilnych spraw zagranicznych Stolicy Apostolskiej i Państwa Watykańskiego.

Gubernatorat Państwa Watykańskiego[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Gubernatoratu Państwa Miasta Watykańskiego (obecnie kard. Giuseppe Bertello) zastępuje papieża w pełnieniu roli szefa państwa w Watykanie. Kieruje on urzędem zwanym Gubernatoratem, który jest najwyższą instytucją wykonawczą. Zarządza on i administruje państwem Watykan. Wyłączone spod jego władzy są jedynie kwestie zastrzeżone Sekretariatowi Stanu (sprawy zagraniczne), czy innym urzędom.

Papieska Komisja Państwa Watykańskiego (której przewodniczącym jest z urzędu Prezydent Gubernatoratu) jest natomiast jedynym ciałem legislacyjnym. Jest ona powiązana funkcjonalnie z Gubernatoratem, który stanowi jej zaplecze techniczne i wykonawcze. Wszystkie jednak jej akty prawne są przekładane za pośrednictwem Sekretariatu Stanu, papieżowi do zatwierdzenia.

Polityka finansowa[edytuj | edytuj kod]

Nad finansami Stolicy Apostolskiej i Watykanu czuwają:

Sądownictwo[edytuj | edytuj kod]

Papież posiada prawo łaski w każdej ze spraw toczących się w instancjach mu podległych.

Stolica Apostolska[edytuj | edytuj kod]

Trybunałami Stolicy Apostolskiej są:

Watykan[edytuj | edytuj kod]

W imieniu papieża władzę sądowniczą w Watykanie sprawują[5]:

  • pojedynczy sędzia,
  • trybunał pierwszej instancji,
  • sąd apelacyjny (przewodniczy mu z urzędu Dziekan Roty Rzymskiej)
  • sąd kasacyjny (przewodniczy mu z urzędu Prefekt Sygnatury Apostolskiej)

Przypisy

  1. Watykan – WIEM, darmowa encyklopedia
  2. Jacek Barcik, Tomasz Srogosz: Prawo międzynarodowe publiczne. Warszawa: Wydawnictwo C. H. Beck, 2007, s. 152 i n. ISBN 978-83-7483-785-9.
  3. Kan. 332 § 2 KPK i kan. 44 § 2 KKKW.
  4. Art. 1 ust. 2 Prawa Fundamentalnego Watykanu.
  5. Ustawa zatwierdzająca ustrój sadownictwa Państwo Miasto Watykan.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]