Ustroń

Z Wikipedii

Współrzędne: 49°43'N 18°49'E / 49.717, 18.817

Ustroń
Herb Ustronia
Województwo	śląskie
Powiat	cieszyński
Gmina • rodzaj	Ustroń miejska
Założono	XIV wiek
Prawa miejskie	1956
Burmistrz	Ireneusz Adam Szarzec
Powierzchnia	58,92 km²
Położenie (punkt)	49° 43' N 18° 49' E
Ludność (2007) • liczba • gęstość • aglomeracja	15 414 [1] 261,6 os./km² bielska
Strefa numeracyjna	33
Kod pocztowy	43-450
Tablice rejestracyjne	SCI
Położenie na mapie Polski Ustroń
TERC10 (TERYT)	2243203021
Miasta partnerskie	Neukirchen Vluyn Budapeszt Hajdúnánás Pieštany Luhačovice Ustronie Morskie
Urząd miejski 3 Rynek 1 43-450 Ustroń tel. 33 857-93-00; faks 33 857-93-30
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Ustroń to miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie cieszyńskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa bielskiego.

Znane uzdrowisko na Śląsku Cieszyńskim. Leży w Beskidzie Śląskim nad rzeką Wisłą.

Ustroń jest znanym ośrodkiem wczasowym i wypoczynkowym. Obszar wynosi 58,92 km², a według danych z 30 czerwca 2004 ², miasto miało 15 415 mieszkańców.

Spis treści 1 Struktura powierzchni 2 Demografia 3 Kościoły 3.1 Katolicyzm 3.2 Protestantyzm 3.3 Inne 4 Historia 5 Sąsiednie gminy 6 Ludzie związani z Ustroniem 6.1 Burmistrzowie Ustronia 6.2 Inni 7 Galeria 8 Zobacz też 9 Bibliografia 10 Przypisy 11 Linki zewnętrzne

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 ⁶, Ustroń ma obszar 58,92 km², w tym:

• użytki rolne: 41%
• użytki leśne: 44%

Miasto stanowi 8,07% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2004 ²:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	15 415	100	8213	53,3	7202	46,7
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	261,6		139,4		122,2

Według danych z roku 2002 ⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 2094,63 zł.

Zdaniem językoznawców nazwa "Ustroń" pochodzi od miejsca zacisznego, ustronnego, leżącego "na stronie". Natomiast według przekazów legendarnych właśnie tu, nad brzegiem Wisły, jeden z oddziałów tatarskich miał spalić w 1241 r. kilkuset polskich jeńców, skąd poszła nazwa ustrina lub ustrinum, tzn. pogorzelisko z ciał ludzkich (łac. ustor - palący trupy).

[edytuj] Kościoły

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

[edytuj] Katolicyzm

• Kościół Rzymskokatolicki

[edytuj] Protestantyzm

• Kościół Ewangelicko-Augsburski
• Kościół Wolnych Chrześcijan
• Kościół Zielonoświątkowy
• Kościół Adwentystów Dnia Siódmego

[edytuj] Inne

• Świadkowie Jehowy

[edytuj] Historia

Po raz pierwszy Ustroń wymieniony był około 1305 roku w księdze uposażeń biskupów wrocławskich. Pierwsi osadnicy założyli Ustroń Dolny (tereny w rejonie dzisiejszej stacji kolejowej Ustroń). W 2 poł. XVI w. zaczął powstawać Ustroń Górny (okolice dzisiejszego centrum), a jeszcze dalej w górę Wisły, "na Polance" (dziś Ustroń Polana), pierwszych 12 zagrodników odnotowano w 1607 r. Ustroń Dolny i część Górnego były od najdawniejszych czasów własnością szlachecką. Pozostała część Górnego Ustronia stanowiła własność książęcą. Z czasem ustrońskie dobra szlacheckie uległy rozdrobnieniu, które starali się przejąć książęta cieszyńscy. Elżbieta Lukrecja w 1633 roku kupiła od Mikołaja Rudzkiego część Ustronia Górnego i Polankę, a w 1637 roku - część Ustronia Dolnego, należącą do Tschammera. Pozostałe ostatecznie w 1738 r. zostały wykupione przez księcia cieszyńskiego Franciszka Lotaryńskiego. Obie części Ustronia połączono w jedną wieś w 1839 r.

W 1621 r. w czasie wojny trzydziestoletniej Ustroń został spalony przez przebywające tu wojska neapolitańskie, walczące po stronie katolickiej Austrii. Uciekający przed grabieżami chłopi zaczęli osiedlać się coraz wyżej w górach i przestawiać się na gospodarkę hodowlaną. W 2 poł. XVII w. na okolicznych górach istniało już szereg gospodarstw pasterskich, opartych na wzorach wołoskich. W 1788 r. na Równicy, Orłowej i Czantorii 39 gospodarzy ustrońskich wypasało ok. 1500 owiec i kilkadziesiąt krów.

W II połowie XVIII wieku odkryto tu pokłady rudy żelaza, co doprowadziło do otwarcia w 1772 roku pierwszej huty w Księstwie Cieszyńskim. Od tej pory Ustroń rozwijał się jako ośrodek przemysłowy. Inwentarz z 1823 roku wymienia również browar, 4 młyny, tartak, cegielnię, piec wapienny i papiernię w Polanie. W 1783 roku powstała drewniana szkoła ewangelicka, nieco później także katolicka. W 1835 roku ewangelicy wybudowali murowaną szkołę. W XIX wieku odkryto też właściwości lecznicze wody, ogrzewanej bogatym w związki siarki żużlem wielkopiecowym. Przy dobrych warunkach klimatycznych spowodowało to popularyzację Ustronia jako miejscowości uzdrowiskowej. Po otwarciu nowej huty w pobliskim Trzyńcu, do której przeniesiono wiele wydziałów z Ustronia, ustrońskie hutnictwo zaczęło podupadać, a w 1897 roku całkowicie wygaszono ostatni wielki piec. Hutę przekształcono w średniej wielkości zakład przetwórstwa żelaza (kuźnię), która funkcjonuje do dziś. Od tej pory Ustroń rozwijał się wyłącznie jako miejscowość uzdrowiskowa i wypoczynkowa. Prawa miejskie otrzymał w 1956, a w skład miasta weszły później wsie dawnej gminy Ustroń: w 1974 r. Nierodzim, a w 1975 - Hermanice i Lipowiec. Od lat 60. XX w. nastąpił gwałtowny rozwój Ustronia. Zbudowano wiele ośrodków wypoczynkowych i leczniczych oraz pełną infrastrukturę turystyczną, łącznie z dwupasmową drogą do Katowic i regulacją rzeki Wisły do celów wypoczynkowych. Dzięki temu Ustroń jest dziś jednym z najważniejszych ośrodków turystyczno-wypoczynkowych w Beskidzie Śląskim, a jako jedyny posiada status uzdrowiska.

Ustroń to miejsce, które posiada doskonałe warunki do wypoczynku, uprawiania górskiej turystyki pieszej, narciarskiej, rowerowej oraz innych sportów. Miasto jest pięknie położone wśród malowniczych zboczy. Różnica wzniesień wynosi ponad 500 metrów pomiędzy centrum miasta w dolinie Wisły, a Czantorią Wielką i Równicą. Warto zwrócić uwagę na zabytkowy kościół katolicki z 1787 roku z murowaną wieżą z 1835 roku (początkowo wieża była drewniana) i kościół ewangelicki z 1835.

Na otaczające Ustroń góry prowadzi wiele znakowanych szlaków turystycznych. Zaczyna się tu m.in. znakowany kolorem czerwonym Główny Szlak Beskidzki biegnący z centrum Ustronia na Równicę, a następnie schodzący do Ustronia Polany i wspinający się na Czantorię.

Od kilku lat w Ustroniu funkcjonuje Młodzieżowa Rada Miasta.

[edytuj] Sąsiednie gminy

Brenna, Goleszów, Skoczów, Wisła. Gmina sąsiaduje z Republiką Czeską.

[edytuj] Ludzie związani z Ustroniem

[edytuj] Burmistrzowie Ustronia

• Andrzej Broda (zm. 1902), (burmistrz)
• Franciszek Zawada 1945-1950 (przełożony gminy)
• Jan Jaszowski, 1950-1951 (przełożony gminy)
• Władysław Richert, 1951-1952 (przełożony gminy)
• Ludwik Troszok, 1954-1964 (przewodn. gminnej, potem miejskiej rady narodowej)
• Włodzimierz Gołkowski, 1964-1982 (1964-1972 przewodn. miejskiej rady narodowej, 1973-1982 naczelnik miasta)
• Benedykt Siekierka, 1982-? (naczelnik miasta)
• Andrzej Georg, 1990 (burmistrz)
• Jan Szwarc 1998-2001 (burmistrz), następnie poseł na Sejm RP
• Ireneusz Szarzec, 2002-nadal (burmistrz)

[edytuj] Inni

• Paweł Czudek - działacz spółdzielczy i związkowy, polityk PPSD i PPS
• Edward Gierek - polski polityk, I sekretarz KC PZPR w latach 1970-1980
• Karol Kotschy - teolog i botanik, pochowany w Ustroniu
• Adam Makowicz - pianista jazzowy
• Adolf Palowicz - działacz spółdzielczy i związkowy, polityk PPS
• Karol Semik - działacz spółdzielczy i związkowy, żołnierz PSZ na Zachodzie
• Adrian Sikora - piłkarz, reprezentant Polski
• Jan Szczepański - socjolog
• Józef Sztwiertnia - działacz spółdzielczy i związkowy, polityk PPSD i PPS
• gen. Jerzy Ziętek - wojewoda katowicki, mieszkaniec Ustronia

[edytuj] Galeria

Muzeum Ustrońskie

Widok na miasto z Równicy

Widok na osiedle Zawodzie z Czantorii

Uzdrowiskowa dzielnica Zawodzie na stokach Równicy

[edytuj] Zobacz też

• Kościół św. Anny w Ustroniu
• Kościół św. Klemensa w Ustroniu
• Muzeum Ustrońskie im. Jana Jarockiego
• Równica
• Spółdzielnia Spożywców w Ustroniu
• Synagoga w Ustroniu
• Śląsk Cieszyński
• Wielka Czantoria
• Parafia Dobrego Pasterza w Ustroniu Polanie

[edytuj] Bibliografia

• Popiołek F., Historia osadnictwa w Beskidzie Śląskim, Katowice 1939, s. 221-228;
• Panic I., Wybór źródeł do dziejów Ustronia, tom 1, Cieszyn - Ustroń 1996;
• Wantuła J., Karty z dziejów ludu Śląska Cieszyńskiego, Warszawa 1954, s. 165 - 230;

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Miasta Ustroń
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Miejscowości Śląska Cieszyńskiego  Polska Bażanowice • Bąków • Bielowicko • Biery • Bładnice • Brenna • Bronów • Brzezówka • Chybie • Cieszyn • Cisownica • Czechowice-Dziedzice • Dębowiec • Drogomyśl • Dzięgielów • Frelichów • Godziszów • Goleszów • Górki Małe • Górki Wielkie • Grodziec • Gumna • Harbutowice • Hażlach • Iłownica • Iskrzyczyn • Istebna • Jasienica • Jaworze • Jaworzynka • Kaczyce • Kiczyce • Kisielów • Koniaków • Kończyce Małe • Kończyce Wielkie • Kostkowice • Kowale • Kozakowice • Landek • Leszna Górna • Ligota • Łazy • Łączka • Marklowice Górne • Mazańcowice • Międzyrzecze Dolne • Międzyrzecze Górne • Międzyświeć • Mnich • Ochaby • Ogrodzona • Pierściec • Pogórze • Pogwizdów • Pruchna • Puńców • Roztropice • Rudnik • Rudzica • Simoradz • Skoczów • Strumień • Świętoszówka • Ustroń • Wieszczęta • Wilamowice • Wisła • Wiślica • Zabłocie • Zaborze • Zabrzeg • Zamarski • Zarzecze • Zbytków • Zebrzydowice Dolne • Zebrzydowice Górne częściowo: Bielsko-Biała • Bystra  Czechy Błędowice Górne • Boconowice • Bogumin • Bruzowice • Bukowiec • Bystrzyca • Cierlicko • Czeski Cieszyn • Dąbrowa • Dobra • Dobracice • Domasławice Górne • Domasłowice Dolne • Dziećmorowice • Gnojnik • Gródek • Hawierzów • Herczawa • Jabłonków • Janowice • Kaniowice • Karwina • Kocobędz • Koszarzyska • Krasna • Ligota Dolna • Ligota Górna • Ligotka Kameralna • Lutynia Dolna • Łomna Dolna • Łomna Górna • Łucyna • Malenowice • Milików • Morawka • Mosty koło Jabłonkowa • Nawsie • Niebory • Noszowice • Nydek • Olbrachcice • Orłowa • Październa • Pietwałd • Pioseczna • Piosek • Piotrowice koło Karwiny • Prażmo • Prżno • Racimów • Raszkowice • Ropica • Rychwałd • Rzeka • Rzepiszcze • Siedliszcze • Sobieszowice • Stare Miasto • Stonawa • Sucha Górna • Szonów • Śmiłowice • Toszonowice Dolne • Toszonowice Górne • Trzanowice • Trzycież • Trzyniec • Wędrynia • Więcłowice • Wielopole • Wojkowice • Żermanice częściowo: Baszka • Frydek-Mistek • Frydlant nad Ostrawicą • Ostrawa • Ostrawica • Stare Hamry nieistniejące: Głuchowa

p • d • e Miasta województwa bielskiego (1975–1998) Andrychów • Bielsko-Biała • Chełmek • Cieszyn • Kalwaria Zebrzydowska • Kęty • Maków Podhalański • Oświęcim • Skoczów • Strumień • Sucha Beskidzka • Szczyrk • Ustroń • Wadowice • Wilamowice • Wisła • Zator • Żywiec

p • d • e Powiat cieszyński Miasta Cieszyn • Skoczów • Strumień • Ustroń • Wisła Gminy miejskie Cieszyn • Ustroń • Wisła Gminy miejsko-wiejskie Skoczów • Strumień Gminy wiejskie Brenna • Chybie • Dębowiec • Goleszów • Hażlach • Istebna • Zebrzydowice

p • d • e Miasta województwa śląskiego Miasta powiatowe Będzin • Bielsko-Biała • Bieruń • Bytom • Cieszyn • Chorzów • Częstochowa • Dąbrowa Górnicza • Gliwice • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Katowice • Kłobuck • Lubliniec • Mikołów • Mysłowice • Myszków • Piekary Śląskie • Pszczyna • Racibórz • Ruda Śląska • Rybnik • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Świętochłowice • Tarnowskie Góry • Tychy • Wodzisław Śląski • Zabrze • Zawiercie • Żory • Żywiec Miasta gminne Blachownia • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Imielin • Kalety • Kłobuck • Knurów • Koniecpol • Koziegłowy • Krzanowice • Krzepice • Kuźnia Raciborska • Lędziny • Łaziska Górne • Łazy• Miasteczko Śląskie • Ogrodzieniec • Orzesze • Pyskowice • Radlin • Radzionków • Rydułtowy • Pilica • Poręba • Pszów • Siewierz • Skoczów • Sławków • Sośnicowice • Strumień • Szczekociny • Szczyrk • Toszek • Ustroń •Wilamowice • Wisła • Wojkowice • Woźniki • Żarki