Uszak bzowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Uszak bzowy
Kępa owocników uszaka bzowego
Kępa owocników uszaka bzowego
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd uszakowce
Rodzina uszakowate
Rodzaj uszak
Gatunek uszak bzowy
Nazwa systematyczna
Auricularia auricula-judae (Bull.) Quél.
Enchir. fung. (Paris): 207 (1886)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Wewnętrzna powierzchnia owocnika
Zewnętrzna powierzchnia owocników

Uszak bzowy (Auricularia auricula-judae (Bull.) Quél.) – gatunek grzybów z rodziny uszakowatych (Auriculariaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako grzyb brzozowy, judaszowe uszy, uszak judaszowy, ucho judaszowe, ucho bzowe[2]. Synonimów naukowych ma ok. 40. Niektóre z nich[3]:

  • Auricularia auricula (Hook. f.) Underw. 1902
  • Auricularia auricularis (Gray) G.W. Martin 1943
  • Exidia auricula-judae (Alb. & Schwein.) Fr. 1823
  • Gyraria auricularis Gray 1821
  • Hirneola auricula (L.) P. Karst. 1880
  • Hirneola auricula-judae (L.) Berk. 1860
  • Hirneola auricularis (Gray) Donk 1949
  • Merulius auricula (L.) Roth
  • Peziza auricula-judae (Bull.) Bolton 1786
  • Tremella auricula L. 1753
  • Tremella auricula-judae Bull. 1789

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik 

Średnica 2-10 cm, kształt początkowo kielichowaty, później miseczkowaty, na koniec tarczowaty, i rozpostarty. Czasami kształtem przypomina ucho. Owocnik jest powyginany i żyłkowato żebrowaty. Górna powierzchnia jest brązowa, matowa, delikatnie zamszowa, a czasami oszroniona. Zarodniki powstają na dolnej powierzchni, która ma czerwonobrązowy kolor i jest błyszcząca, gładka, a u dojrzałych owocników biaława od zarodników. Podczas wilgotnej pogody owocnik jest galaretowaty i prześwitujący. Podczas suchej pogody owocniki mogą zaschnąć i wówczas są korkowate lub rogowate, a ich wewnętrzna strona przybiera barwę od czarnobrązowej przez brązowofioletową do czarnosiwej. Jednak po dłuższych opadach deszczu znów nasiąkają wodą i odzyskują galaretowatość i sprężystość[4].

Miąższ

Cienki, galaretowato-sprężysty, bez zapachu, o łagodnym smaku[5].

Wysyp zarodników

Biały, nieamyloidalny. Zarodniki wielkości 16-23 x 6-7 µm[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek kosmopolityczny zasiedlający dużą część kuli ziemskiej. Rozwija się na osłabionym lub martwym drewnie w lasach, zaroślach, parkach, ogrodach, przy drogach. Najczęściej spotykany jest na bzie czarnym, ale także na wielu innych gatunkach drzew liściastych, na iglastych wyjątkowo. Rośnie w ciągu całego roku, a podczas łagodnej zimy występuje nawet w czasie późnej wiosny na pniakach i pniach. W czasie długotrwałej wilgotnej pogody często tworzy całe kępy owocników[6].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Pasożyt lub saprotrof[2]. Grzyb jadalny: w Europie grzyb ten jest rzadko zbierany, wysoko ceniony jest w kuchni chińskiej i japońskiej. Należy do najpopularniejszych grzybów jadalnych i jest składnikiem wielu potraw. Jest prawie pozbawiony smaku, jednakże spożywany jest dla swego chrząstkowatego waloru kulinarnego[7][5].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Uszaka bzowego można pomylić z uszakiem skórnikowatym (Auricularia mesenterica), który ma włoskowato-strefowaną górną powierzchnię.

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  4. Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. 6,0 6,1 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: Bauer-Weltbild Media, 2006, s. 678. ISBN 83-7404-513-2.
  7. Bohumír Hlava, Dagmar Lánská, Aleksander Ostrowski: Rośliny przyprawowe, PWRiL, W-wa, 1983, ISBN 83-09-00456-7