Bell-Boeing V-22 Osprey

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z V-22 Osprey)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bell-Boeing V-22 Osprey
Bell-Boeing V-22 Osprey
Dane podstawowe
Państwo  Stany Zjednoczone
Producent Bell, Boeing
Typ samolot wielozadaniowy pionowego startu i lądowania
Konstrukcja metalowa, obracane gondole z wirnikami nośnymi
Załoga 3
Historia
Data oblotu marzec 1989
Dane techniczne
Napęd 2 × Rolls-Royce AE 1107C-Liberty, turbinowe
Moc 6150 KM (4590 kW) każdy
Wymiary
Średnica wirnika 11,6 m każdy
Długość 17,5 m
Wysokość 5,5 m
Masa
Własna 15 032 kg
Użyteczna 21 546 kg przy starcie VTOL
24 948 kg przy starcie STOVL
Startowa 27 443 kg
Paliwa 4649 l w zbiorniku głównym
2979 l w skrzydłach
maksymalnie 9221 l
Osiągi
Prędkość maks. 509 km/h
Prędkość przelotowa 368 km/h
Prędkość wznoszenia 707 m/min
Pułap 7925 m
Zasięg 1600 km (maksymalny 4476 km)
Promień działania 690 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
2 × GAU-18 (wkm 12,7 mm) lub
2 × GAU-17 Minigun
Liczba miejsc
24 osoby
Rzuty
Rzuty samolotu
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Bell-Boeing V-22 Osprey (z ang. rybołów) – wielozadaniowy samolot pionowego startu i lądowania VTOL. Zaprojektowany do wykonywania misji, do których zazwyczaj stosowano śmigłowce, ale o zasięgu samolotu z napędem turbośmigłowym.

Osprey jest pierwszym produkowanym seryjnie samolotem z obracanym układem napędowym z wirnikami o średnicy 12 metrów umocowanymi wraz z silnikami i układami przeniesienia napędu w gondolach na końcówkach skrzydeł. Samolot ten startuje i ląduje jak śmigłowiec, kiedy gondole z silnikami ustawione są pionowo (wirniki w pozycji poziomej). Po starcie gondole obracają się i po 12 sekundach zatrzymują w pozycji do lotu poziomego. Osprey może też startować podobnie jak samolot krótkiego startu i lądowania STOL po obróceniu gondoli napędowych o kąt 45 stopni. Dla zmniejszenia miejsca zajmowanego przez samolot, można złożyć jego skrzydła i wirniki, co zajmuje od 90 do 120 sekund.

Głównym użytkownikiem samolotów V-22 Osprey jest Korpus Piechoty Morskiej Stanów Zjednoczonych. Specjalna wersja dla USMC oznaczona jako MV-22B jest przeznaczona do transportu żołnierzy, zaopatrzenia i wyposażenia, i może operować ze statków lub zwykłych terenów przybrzeżnych. Planowana wersja dla amerykańskiej marynarki wojennej ma być przeznaczona do celów ratowniczych, poszukiwawczych, oraz transportów specjalnych i standardowych zadań logistycznych. Wersja CV-22 używana przez Dowództwo Operacji Specjalnych Stanów Zjednoczonych (USSOCOM) może przeprowadzać specjalne operacje bojowe na długich dystansach, takie jak odbicia zakładników, odzyskanie pilotów z terytorium wroga itp. V-22 Osprey zastąpi docelowo śmigłowce USMC CH-46E i CH-53D oraz kilka typów śmigłowców MH-53 Pave Low, a prawdopodobnie także C-130 Hercules należących do USSOCOM[potrzebne źródło].

Osprey został opracowany wspólnie przez Bell Helicopter Textron, produkującego skrzydła, gondole silnikowe z silnikami Rolls-Royce'a, wirniki, układ napędowy, powierzchnie sterowe ogona i rampę załadunkową i Boeing Company, produkującego kadłub, kokpit, awionikę i układ sterowania. Spółka produkująca Ospreye nosi nazwę Bell-Boeing.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pracom nad samolotem od początku towarzyszyły kontrowersje. Pierwszy lot odbył się w marcu 1989 roku. Później wydarzyły się cztery wypadki z ofiarami śmiertelnymi. Pierwszy w 1991, drugi w 1992 - 7 ofiar, trzeci w kwietniu 2000 - 19 ofiar i czwarty w grudniu 2000 z 4 ofiarami. O wszystkie te katastrofy obwiniono biuro projektu, które zbyt wcześnie orzekło, że samolot jest na tyle dopracowany, że może wejść do służby. Krytycy projektu twierdzili, że Osprey nigdy nie będzie gotowy do służby ze względu na złe własności fizyczne samolotu o dwóch rotorach, co było dość dziwne, biorąc pod uwagę fakt, że śmigłowce CH-46 i CH-47 pozostawały już w służbie od ponad 30 lat.

W wyniku badań odkryto przyczynę katastrofy z kwietnia 2000 roku, której powodem była zbyt duża pionowa prędkość zniżania, wyższa niż 10 m/s podczas jednoczesnego powolnego lotu poziomego z prędkością 56 km/h. Każdy śmigłowiec podczas zniżania silnikowego ze zbyt dużą prędkością pionową w porównaniu do prędkości poziomej wchodzi w obszar tzw. pierścienia wirowego co skutkuje szkodliwymi zjawiskami aerodynamicznymi w postaci zaburzeń stateczności i sterowności a w efekcie doprowadzić może do katastrofy.

Od czasu ostatniej katastrofy wprowadzono ograniczenia dla Ospreyów dotyczące dopuszczalnej prędkości zniżania - 4 m/s w powolnym locie do przodu - przy prędkości poziomej nie mniejszej niż 64 km/h (40 węzłów) - które to zastrzeżenia zostały przekroczone trzykrotnie przez załogę samolotu, który uległ katastrofie. Zastrzeżenia dotyczące podanych zależności są typowe dla wszystkich śmigłowców, gdy wirnik nośny wchodzi w obszar strug prześpieszonych obrotem własnych łopat. W wyniku testów okazało się, że nawet po wprowadzeniu tych ograniczeń, Osprey potrafi wystartować i wylądować szybciej i bezpieczniej niż jakikolwiek śmigłowiec, co jest szczególnie ważne w przypadku operacji o znaczeniu militarnym.

V-22 Osprey podczas lotu testowego

28 września 2005 roku Pentagon ostatecznie zaaprobował wprowadzenie do produkcji seryjnej samolotów Osprey. Planuje się budowę początkowo 11, a docelowo 48 (w 2012) Ospreyów rocznie. Planowane zapotrzebowanie wynosi 360 sztuk dla Piechoty Morskiej, 48 dla marynarki i 50 dla sił powietrznych. Również Armia Stanów Zjednoczonych planuje zamówić samoloty tego typu.

Samoloty Osprey weszły do regularnej służby w USMC w 2007 roku. Są wykorzystywane min. w Iraku.

V-22 Osprey w Iraku. Tankowanie przed misją
V-22 Osprey US Navy

Osprey w kulturze[edytuj | edytuj kod]

  • W filmie Transformers dwa Ospreye pojawiają się na niebie w Katarze. Jeden z Decepticonów, Incinerator (nie pojawia się w filmie) posiada taki tryb pojazdu.
  • W serii książek Toma Clancy Splinter Cell Osprey służy dla Wydziału Trzeciego Agencji Bezpieczeństwa Narodowego USA. Jest wykorzystywany głównie jako samolot zwiadowczy, ale także jako transportowiec dla agentów NSA (tzw. penetratorów). Osprey pojawia się także w serii gier pod tym samym tytułem.
  • Pojawia się w serii gier Half-Life. W Half-Life Opposing Force gracz rozpoczyna rozgrywkę we wnętrzu V-22 z żołnierzami lecącymi na misję.
  • Maszyna pojawia się w kampanii gry Battlefield 3, Battlefield 4 a także w Call of Duty: Modern Warfare 3 i Arma 2.
  • Gra LHX-Attack Chopper wydana w 1990 roku przez Electronic Arts na platformę Ms-DOS dawała możliwość sprawdzenia w boju V-22 przeciwko takim przeciwnikom jak Mi-8, Mi-24 czy MiG-27.
  • W książce Dale'a Browna pod tytułem "Młociarze" na tego typu pionowzlotach została oparta nowo tworzona jednostka do zwalczania przemytu narkotykowego. W książce znajdują się szkice i dane techniczne maszyny.

Podobne konstrukcje[edytuj | edytuj kod]