VRE

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
VRE
Mikrografia elektronowa bakterii rodzaju enterokoków opornych na wankomycynę

.

VRE (z ang. Vancomycin-Resistant Enterococcus) – szczepy bakterii należące do rodzaju enterokoków, które wykształciły mechanizm oporności na glikopeptydywankomycynę albo teikoplaninę. Tego typu oporność jest klinicznie ważna, ponieważ antybiotyki glikopeptydowe uważane są często za leki ostatniej szansy przy zakażeniach bakteriami Gram-dodatnimi. Nowe generacje antybiotyków zachowują jednak aktywność także wobec wankomycynoopornych szczepów[1]. Zakażenia szczepami VRE są jednymi z najczęstszych zakażeń wewnątrzszpitalnych[2]. Śmiertelność podczas sepsy jest wysoka i wynosi ponad 50%[3].

Mechanizm oporności[edytuj | edytuj kod]

Glikopeptydy wpływają na proces syntezy ściany komórkowej, jednak na innym etapie niż beta-laktamy.

Oporność polega na modyfikacji fragmentu D-Ala-D-Ala obecnego w ścianie komórkowej, który jest niezbędny dla działania glikopeptydów (mechanizm oporności polegający na modyfikacji celu działania antybiotyku).

Wankomycooporność typu A (VanA)[edytuj | edytuj kod]

Ta nabyta indukcyjna oporność na wankomycynę i teikoplaninę występuje u gatunków faecalis, faecium oraz avium. Końcowy fragment D-Ala-D-Ala jest zamieniony na dipeptyd D-Ala-D-Lac, co uniemożliwia wiązanie antybiotyku, nawet przy jego bardzo wysokich stężeniach. Przenoszenie odbywa się poprzez transpozon Tn1546 obecny na plazmidzie.

Wankomycooporność typu B (VanB)[edytuj | edytuj kod]

Wankomycooporność B także jest regulowana indukcyjnie, oryginalny dipeptyd zostaje zamieniony na D-Ala-D-Lac, podobnie jak w fenotypie VanA. Induktorem jest jednak wyłącznie wankomycyna (do średnich stężeń); takie szczepy są więc, w przeciwieństwie do klasy A, wrażliwe na teikoplaninę.

Wankomycooporność typu C (VanC)[edytuj | edytuj kod]

To naturalna oporność występująca u Enterococcus gallinarum, casseliflavus i flavescens, która jest regulowana zarówno indukcyjnie, jak i konstytutywna. Obok fragmentów D-Ala-D-Ala pojawiają się peptydy D-Ala-D-Seryna, w ilości 1:3. Ten fenotyp gwarantuje oporność na niskie stężenia wankomycyny przy całkowitej wrażliwości na teikoplaninę.

Wankomycooporność typu D (VanD)[edytuj | edytuj kod]

Zamiana peptydu jest podobna jak przy VanB (na D-Ala-D-Lac), a różnice dotyczą zakresu oporności – brak wrażliwości na wankomycynę i teikoplaninę oraz mechanizmu regulacji, który jest konstytutywny. Ta oporność występuje u Enterococcus faecium.

Wankomycooporność typu E i G (VanE i VanG)[edytuj | edytuj kod]

VanE to nabyty typ oporności mogący występować u Enterococcis faecalis i zapewniający oporność na wankomycynę i teikoplaninę. Podobnie jak w klasie C końcowym dipeptydem jest D-Ala-D-Ser.

Klasa oporności VanG jest najmniej zbadana, wiadomo jedynie, że gatunek występowania oraz zakres oporności jest analogiczny do klasy VanE. Końcowy fragment warunkujący oporność pozostaje nieznany.

Odnotowano pojedyncze przypadki szczepów VRE wytwarzających także beta-laktamazy[4].

Rozwój oporności[edytuj | edytuj kod]

Na pojawienie się wankomycynooporności miało wpływ wiele nakładających się czynników. Masowo używano tych związków w przemyśle spożywczym jako dodatek do pasz dla zwierząt hodowlanych. Stosowano tam awoparycynę, która nie jest wykorzystywana u ludzi, jednak pojawiająca się oporność enterokoków była krzyżowa dla pozostałych antybiotyków. Także w szpitalach glikopeptydy używane były bardzo często, nawet przy nieznanym czynniku etiologicznym infekcji. Z powodu narastającej oporności użycie wankomycyny oraz teikoplaniny w szpitalach zostało ograniczone do udokumentowanych przez laboratoria mikrobiologiczne ciężkich zakażeń bakteriami Gram (+) lub jako leczenie zgodne z antybiogramem. Rozpoczęto ponadto wycofywanie masowego używania awoparycyny z hodowli zwierząt[5].

Pierwsze szczepy VRE opisano w 1988 roku w londyńskim Dulwich Hospital[6]. Te lekooporne drobnoustroje zaczęły się szybko rozprzestrzeniać na całym świecie[7][8]. W tym samym roku wykryto pojedynczy przypadek w Nowym Jorku; trzy lata później już 38 nowojorskich szpitali zgłosiło obecność tej bakterii u pacjentów[9]. Pierwsze szczepy VRE opisano w Polsce w 1997 roku[10]. W 2000 roku pojawiły się one w Holandii[7].

Obecnie ponad 25% izolowanych szczepów enterokoków z oddziałów intensywnej opieki medycznej jest opornych na glikopeptydy (USA)[11].

Nie ma jednomyślności co do przyczyny tak szybkiego narastania oporności. Glikopeptydy stosowano od ponad 50 lat[12], a szczepy VRE pojawiły się stosunkowo nagle. Zasugerowano jednak, że oporność może pochodzić od producentów antybiotyków glikopeptydowych – na przykład od Amycolatopsis orientalis czy Streptomyces toyocaeusis. Drobnoustroje wytwarzające te związki wykształciły mechanizm oporności, aby same nie ginęły od własnych antybiotyków. Rozważa się dwie możliwości:

  • Transfer genów warunkujących oporność drogą koniugacji albo transdukcji bezpośrednio lub (bardziej prawdopodobne) przez kilku "pośredników".
  • Transformacja DNA to zjawisko polegające na pobieraniu i wchłanianiu DNA przez komórki prokariotyczne ze środowiska do własnego genomu. Okazało się, że niektóre partie leków były zanieczyszczone przez DNA bakterii produkujących antybiotyki. Jeżeli dołączane do leku DNA kodowało oporność na glikopeptydy – na drodze transformacji inne bakterie mogły przejąć tę zdolność.

Geny oporności naturalnych producentów glikopeptydów oraz szczepów VRE są identyczne w 60%.

Ponieważ geny oporności umiejscowione są u enterokoków na plazmidach koniugacyjnych, kwestią czasu było przekazanie tej zdolności innym bakteriom. Było to o tyle łatwe, że enterokoki naturalnie przebywają w układzie pokarmowym i moczowym człowieka[13], w którym są licznie obecne inne potencjalne patogeny. Zgodnie z przewidywaniami oporność na glikopeptydy została przeniesiona także do innych rodzajów – Streptococcus, Staphylococcus, Lactobacillus.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Ogólnoustrojowe zakażenie szczepami VRE leczy się doksycykliną, fluorochinolonami, fosfomycyną lub synercidem[14]. Spośród nowych antybiotyków aktywność zachowują[1]:

W zapobieganiu transmisji dużą rolę odgrywa mycie rąk przez personel służby zdrowia[15].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Antybiotykoterapia praktyczna. Danuta Dzierżanowska. ISBN 978-83-7522-013-1. Wydanie IV.
  2. Artykuły - Wymazy pobierane z okolicy odbytu pozwalają wcześnie wyodrębnić nosicieli szczepów Enterococcus opornych na wankomycynę
  3. Zobacz także: Postępy w zapobieganiu zakażeniom chirurgicznym i ich leczeniu w 2005 roku
  4. McAlister T, George N, Faoagali J, Bell J. Isolation of beta-lactamase positive vancomycin resistant Enterococcus faecalis; first case in Australia. „Commun Dis Intell”. 23. 9, s. 237-9, 1999. PMID 10554407. 
  5. www.mz.gov.pl/wwwfiles/ma_struktura/docs/zal_ochr_antybiotyk_26032007.pdf
  6. [www.owtchp.org.pl/prezentacje/PROBLEMY%20antybiotykoter.w%20chir.pps PPS] HTML
  7. 7,0 7,1 Leavis HL, Willems RJ, Mascini EM, Vandenbroucke-Grauls CM, Bonten MJ. [Vancomycin resistant enterococci in the Netherlands]. „Ned Tijdschr Geneeskd”. 148. 18, s. 878-82, 2004. PMID 15152389. 
  8. Bonten MJ, Willems R, Weinstein RA. Vancomycin-resistant enterococci: why are they here, and where do they come from?. „Lancet Infect Dis”. 1. 5, s. 314-25, 2002. doi:10.1016/S1473-3099(01)00145-1. PMID 11871804. 
  9. Washko R, Dow A, Henning KJ. A citywide survey of vancomycin-resistant Enterococcus--New York City, 1993. „Clin Infect Dis”. 22. 1, s. 136-7, 1996. PMID 8824979. 
  10. http://www.mp.pl/artykuly/index.php?aid=1185&print=1
  11. McGeer AJ, Low DE. Vancomycin-resistant enterococci. „Semin Respir Infect”. 15. 4, s. 314-26, 2001. PMID 11220414. 
  12. Vancomycin: A History
  13. Urologia Polska 2005/58/4 - Zakażenia powodowane przez bakterie z rodzaju Enterococcus sp. na oddziałach urologii
  14. Zastosowanie antybiotyków glikopeptydowych
  15. Ott M, Wirick H. Vancomycin-resistant enterococci (VRE) and the role of the healthcare worker. „Can Oper Room Nurs J”. 26. 1, s. 21-4, 26-9, 32, 2008. PMID 18444472. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.