Zamek Vajdahunyad

Zamek Vajdahunyad
nr rej. od 1991 roku
Zamek Vajdahunyad z lotu ptaka
Państwo	Węgry
Miejscowość	Budapeszt
Styl architektoniczny	(neo)gotycko-renesansowo-barokowy
Architekt	Ignác Alpár
Rozpoczęcie budowy	1904
Ukończenie budowy	1908
Multimedia w Wikimedia Commons

Węgierskie Muzeum Rolnictwa (Magyar Mezőgazdasági Múzeum)
Państwo	Węgry,
Miasto	Budapeszt
Adres	Budapest, XIV. Városliget, Vajdahunyadvár (korespondencyjny: 1367 Budapest 5. Pf. 129.)
Strona internetowa muzeum

Zamek Vajdahunyad (węg. Vajdahunyad vára) to budowla znajdująca się w Budapeszcie, w Parku Miejskim (Városliget).

Położenie

Zamek znajduje się w XIV. dzielnicy Budapesztu, na terenach Parku Miejskiego, na tzw. Wyspie Széchenyiego.

Historia

W 1896 z okazji 1000-lecia Węgier w stolicy odbyła się wielka Wystawa Milenijna, usytuowana w Parku Miejskim. Wzniesiono wówczas zespół budynków z nietrwałych materiałów (głównie drewna), które były kopiami obiektów z terenu Wielkich Węgier i miały reprezentować różne style w narodowej architekturze węgierskiej. Wystawa tak spodobała się publiczności, że prezentowane budynki w latach 1904 – 1908 zostały ponownie wybudowane z trwałych materiałów. Projektantem całości (pod nazwą Zespół Budynków Historycznych, węg. Történelmi Épületcsoport) był architekt Ignác Alpár.

Budowla jest konglomeratem kopii budynków historycznych (stylistycznie jest mieszaniną gotyku, renesansu i baroku.). Swą nazwę wzięła od najbardziej charakterystycznej kopii zamku z Vajdahunyad w Siedmiogrodzie, obecnie na terenie Rumunii.

Zespoły architektoniczne

Zespół budynków w stylu romańskim

Kaplica z Ják

• Tzw. Kaplica z Ják – podstawą architektoniczną jest kościół z Lébény k. Győr, zaś portal jest kopią wejścia do kościoła w Ják.
• Krużganek – z kopiami filarów i kolumn z czasów dynastii Arpadów
• Audytorium
• Katownia – 37-metrowa wieża tortur nawiązująca architektonicznie do zamków z Górnych Węgier (węg. Felvidék, obecnie Słowacja)
• Płaska wieża (węg. Tompa-torony) – wieża od strony stawu
• Kamienny most z lwami
• Brama mostowa (lub strzelnicza) – szerokości 10,5 m – jej elementy wzorowane są na zamku biskupim z Diakováru w Slawonii (obecnie na terenie Chorwacji)
• Baszta z Segesváru – po drugiej strony bramy; część pałacowa w stylu mieszanym wzorowanym na architekturze z okresu Andegawenów

Rozeta fasady katedralnej na zamku

Zespół budynków w stylu gotyckim

• Wieża Nje Boisia – kopia wieży z zamku w Vajdahunyadzie o tej samej nazwie, która nadała budapeszteńskiemu zamkowi charakterystyczny wygląd (i prawdopodobnie była przyczyną nadania takiej a nie innej nazwy)
• Loggie z Hunyadu – inspirowane dziedzińcem zamkowym w Vajdahunyadzie
• Sala rycerska
• Kaplica rodu Zápolya – pomniejszona kopia kaplicy ze Csütörtökhely, obecnie na terenie Słowacji
• Fasada katedry
• Dziedziniec z Hunyadu
• Kopia Wieży Apostołów z cytadeli w Segesvárze

Zespół budynków w stylu renesansowo-barokowym

• Pałac w stylu baroku austriackiego z wejściem wzorowanym na Bramie Karola z Gyulafehérváru (obecnie w Rumunii)
• Baszta Katarzyny – powiększona kopia Bramy Katarzyny z Brassó (obecnie w Rumunii) z balkonem wzorowanym na ratuszu z Bártfa (obecnie na terenie Słowacji) po wschodniej stronie baszty
• Fasada od strony stawu w stylu renesansu niemieckiego z ozdobnym sgraffito
• 50-metrowa Wieża Niemiecka z cebulowatym hełmem
• Wieża Francuska – niska wieża od strony stawu inspirowana wczesnym renesansem francuskim

Pomniki

Pomnik Anonymusa

• Pomnik Ignáca Alpára (projektanta zamku) autorstwa Ede Telcsa z 1931 (naprzeciwko głównego wejścia)
• Pomnik Sándora Károlyiego (polityka węgierskiego) autorstwa Alajosa Stróbla (na Dziedzińcu z Hunyadu)
• Pomnik Anonymusa (nieznanego z imienia pierwszego kronikarza węgierskiego, autora dzieła Gesta Hungarorum) autorstwa Miklósa Ligetiego
• Popiersia w południowo-wschodniej alejce spacerowej – Lajosa Mitterpachera (przyrodnika), Sámuela Tessedika (pedagoga protestanckiego), Jánosa Nagyváthyego (agronoma) i Ferenca Pethe (ekonomisty)

Ciekawostki

Zimowe lodowisko na przyzamkowym stawie

• Kaplica z Ják jest konsekrowaną świątynią katolicką, popularną jako miejsce ślubów.
• Krata Bramy Mostowej to imitacja – nie można jej opuścić.
• Na Dziedzińcu z Hunyadu organizowane są koncerty muzyczne
• W części renesansowo-barokowej zamku mieści się Węgierskie Muzeum Rolnictwa.
• Pomnik Anonymusa to jeden z dziesięciu pomników, które cesarz Franciszek Józef I podarował na początku XX w. narodowi węgierskiemu
• Według miejskiej legendy dotknięcie pióra na pomniku Anonymusa zapewnia natchnienie artystyczne.
• staw obok zamku Vajdahunyad wykorzystywany jest do sportów wodnych, a zimą zamieniany w lodowisko.

Literatura

• Für Lajos, Szabó Loránd, 1988, Budapest, Vajdahunyadvár, Budapeszt: Tájak, Korok, Múzeumok Egyesület.