Verulamium

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Fragment murów miejskich

Verulamium – rzymskie miasto znajdujące się na obszarze obecnego miasta St Albans w hrabstwie Hertfordshire w Anglii (Wielka Brytania). Miasto położone było nad rzeką Ver. Verulamium to było największym obok Londinium ośrodkiem rzymskim w Brytanii i od ok. 60 było stolicą (municipium) rzymskiej Brytanii[1][2].

Miasto zyskało swoją wysoką pozycję w rzymskiej Brytanii ze względu na strategiczne położenie na przecięciu głównych dróg: tzw. Walting Street – łączącej Londinium (dzis. Londyn) z Towcester, poprzez Sulloniacis (dzis. Bockley Hill), Verulamium i Durocobrius (dzis. Dunstable) oraz Verulamium z Camulodunum (dzis. Colchester) przez Canonium (dzis. Kelvedon)[3].

Wcześniej, przed rzymskim podbojem, było znane jako Verlamion[4].

Zachowanymi do dziś pozostałościami rzymskiego miasta są: fragmenty murów miejskich i fundamenty jednej z bram, mozaikowa posadzka z zachowanym hypocaustum, ruiny teatru (jedynego rzymskiego teatru widocznego do dziś w Wielkiej Brytanii)[5] oraz mozaiki i fragmenty zdobionych ścian, które obecnie znajdują się w zbiorach lokalnego muzeum.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przed rzymskim podbojem znajdował się w tym miejscu fort, otoczony fosą, zwany Verlamion. Był stolicą lokalnego celtyckiego plemienia Catuvellauni.

Wydobyta podczas wykopalisk archeologicznych biżuteria, monety czy naczynia świadczą o tym, że mieszkańcy tego miejsca prowadzili wymianę handlową z Imperium Rzymskim. Kiedy w 43 n.e. roku naszej ery Rzymianie najechali Brytanię, miasto przeszło w ich władanie. Przed rokiem 50 n.e. uzyskało status municipium.

Znaczącym wydarzeniem w jego historii było powstanie plemion celtyckich pod dowództwem królowej Boudiki w 61 roku. Miasto zostało wtedy doszczętnie zniszczone. Po zniszczeniu miasta przystąpiono do jego odbudowy wznosząc wiele znaczących budowli, m.in. forum oraz bazylikę (wybudowaną w 79 roku). W mieście zbudowano też trójkątną świątynię, poświęconą Kybele, swój unikatowy kształt zawdzięczała lokacji na rozgałęzieniu drogi.

Zabudowa[edytuj | edytuj kod]

Miasto posiadało głównie drewnianą zabudowę z nielicznymi płaskorzeźbami i mozaikami. Około 155 Verulamium zostało strawione przez pożar[6]. Odbudowano je, jednak z czasem zaczęło podupadać, zmniejszała się populacja. W III w. miasto otoczono kamiennym murem.

W centralnej części miasta (w miejscu, gdzie dziś znajduje się kościół pw. św. Michała) stała bazylika i przylegające do niej forum. Na północny zachód od forum znajdowały się sklepy, teatr i macellum (targ warzywno-owocowy)[7]. W Verulamium znajdowały się także liczne świątynie.

W roku 410, po opuszczeniu Brytanii przez Rzymian, przez pewien czas dbano o budynki prywatne i publiczne, drogi i wodociągi, jednak z biegiem czasu ludność zaczęła się przenosić do powstałego w pobliżu St Albans.

Teatr[edytuj | edytuj kod]

Ruiny rzymskiego teatru

Zbudowany w 140 roku naszej ery, mógł pomieścić 2000 widzów. Odbywały się na nim przedstawienia, procesje religijne, pokazy walk oraz tańca. Po roku 400, gdy Rzymianie zaczynali wycofywać się z Brytanii, a miasto zaczęło podupadać. Teatr przestał działać i został zmieniony w wysypisko śmieci[8]. Ruiny teatru odkryto w 1847 roku.

Mury miejskie[edytuj | edytuj kod]

Fragment murów rzymskich w pobliżu Bramy Londyńskiej

Zbudowane w latach 257-270 z krzemienia i cegły, wysokie na 5m, otaczały miasto pierścieniem długości 3,6km. Zachowały się dwa fragmenty, krótszy północny i dłuższy od strony wschodniej, wraz z fundamentami bramy londyńskiej.

Hypocaustum[edytuj | edytuj kod]

Mozaikowa posadzka z hypocaustum

Hypocaustum ulokowane jest w osobnym budynku w parku i przykryte jest doskonale zachowaną mozaiką. Hypocaustum zostało odkryte podczas wykopalisk archeologicznych prowadzonych w latach 30. XX wieku przez Sir Mortimera i Tessę Wheeler[9].

Świątynie[edytuj | edytuj kod]

Jedną z głównych świątyń w mieście, była ta znajdująca się przy forum. W późniejszym czasie (po pożarze w 155 wybudowano dwie kolejne. Prawdopodobnie oddawano w nich cześć Jowiszowi, Junonie i Minerwie. Znanych jest sześć innych świątyń typu rzymsko-celtyckiego, a wśród nich „świątynia trójkątna” o charakterystycznym trójkątnym atrium usytuowana niedaleko Bramy Londyńskiej. Ta ostatnia była prawdopodobnie poświęcona Kybele[10].

Muzeum[edytuj | edytuj kod]

W lokalnym muzeum (oddziale znajdującym się w parku Verulamium) wystawiono przedmioty znalezione podczas prowadzonych wykopalisk. Przedmioty codziennego użytku, mozaiki, malunki ścienne, monety[11]. Do zwiedzania udostępniono także hypocaustum – rzymski system ogrzewania podłogowego, służący niegdyś w dużym domu miejskim.

Przypisy

  1. Jane McIntosh: Handbook of Life in Prehistoric Europe. Oxford University Press US, 2009, s. 158. ISBN 0195384768.
  2. Guy de la Bédoyère: Roman towns in Britain. Rowman & Littlefield, 1992, s. 31, seria: English heritage. ISBN 9780713468939.
  3. Mark Freeman: St Albans. A history. Lancaster: Carnegie Publishing Ltd, 2008, s. 16-17. ISBN 978-1-85936-190-0.
  4. Rosalind Niblett, Isobel Thompson: Alban’s buried towns: an assessment of St Albans' archaeology up to AD 1600. Oxbow Books przy współpracy z English Heritage, 2005, s. 24. ISBN 1842171496.
  5. The Roman Theatre of Verulamium (ang.). [dostęp 2010-01-16].
  6. Alan K. Bowman, Peter Garnsey, Dominic Rathbone: The Cambridge ancient history: The High Empire, A.D. 70-192. T. 11. Cambridge University Press, 2000, s. 569. ISBN 0521850738.
  7. Rosalind Niblett: Verulamium. The Roman City of St Albans. Stroud: Tempus Publishing Ltd, 2001, 2004, s. 90. ISBN 0-7524-1915-3.
  8. Romano-British Towns: Case Studies. W: Daniel G. Russo: Town origins and development in early England, c.400-950 A.D.. Greenwood Publishing Group, 1998, s. 66, seria: Contributions to the study of world history. ISBN 0313300798.
  9. Hypocaust (ang.). W: St Albans Museums [on-line]. St Albans Museums. [dostęp 2010-01-16].
  10. Rosalind Niblett: Roman Verulamium. St Albans: St Albans District Council, 2000, s. 14. ISBN 0-902781-11-1.
  11. Verulamium Museum (ang.). W: St Albans Museums [on-line]. St Albans Museums. [dostęp 2010-01-16].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Na mapach: 51°45′06,8″N 0°20′22,6″W/51,751900 -0,339600