Victor Turner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Victor Witter Turner (ur. 28 maja 1920 w Glasgow - zm. 18 grudnia 1983 w Charlottesville) - antropolog brytyjski pochodzenia szkockiego. Znany przede wszystkim z publikacji na temat symboli i rytuałów przejścia. Jego późniejsze prace, podobnie jak prace Clifforda Geertza i innych antropologów, zalicza się do nurtu antropologii interpretatywnej i symbolicznej. Mieszkał kolejno w Anglii, Afryce Środkowej, a od 1964 roku w Stanach Zjednoczonych.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Jego ojciec, Norman Turner, był kapitanem i inżynierem elektronikiem, matka, Wioletta Witter, była aktorką Teatru Narodowego Szkocji. W wieku jedenastu lat Turner wyjechał z matką (rozwiedzioną) do Bournemouth w Anglii gdzie skończył szkołę ogólnokształcącą, a następnie - prawdopodobnie pod wpływem matki[1] - zaczął w 1938 r. studiować filologię angielską i klasyczną na University College London. Studia przerwał w 1941 r. z powodu poboru do wojska. W 1943 r. ożenił się z Edith Davis (która później także została antropologiem). Przez kilka lat żyli (z dwoma synami) w cygańskim wozie nieopodal bazy wojskowej Rugby.

Po przeczytaniu książek Dojrzewanie na Samoa Margaret Mead i The Andaman Islanders Alfreda Radcliffe-Browna powziął decyzję o rozpoczęciu studiów antropologicznych[2], (na Uniwersytecie Manchesterskim), które ukończył w 1949 r. z tytułem Bachelors Degree with Honours (odpowiednik pol. licencjata z wyróżnieniem). Max Gluckman, jeden z jego profesorów, złożył mu ofertę wyjazdu na stypendium naukowo-badawcze do Afryki. Badał tam obyczaje plemienia Ndembu zamieszkującego Północną Rodezję (dzisiejsza Zambia). Doktorat obronił w 1955 r. po czym został na kilka lat wykładowcą Uniwersytetu. Opublikował wtedy swoją dysertację Schism and Continuity in an African Society. A Study of Ndembu Village Life (1957 r.).

Działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Turner zyskał sławę dzięki swym badaniom nad teorią trójdzielnej struktury rytuału A. van Gennepa i rozwinięciu w niej fazy środkowej (liminalnej). Zauważył, że w stanie liminalnym, przejściowym między dwiema innymi fazami, uczestnicy rytuału są "pomiędzy". Nie należą już do społeczności, której byli częścią, ale nie zostali jeszcze włączeni do innej grupy. Liminalność jest wg Turnera stanem zawieszenia, niejasnym okresem, którego wyznacznikami mają być: pokora, odosobnienie, sprawdziany, niezdefiniowana przynależność do grupy płciowej oraz communitas.[3] Turner zauważył, iż w pewnych okolicznościach zbiorowości ludzkie tworzą, alternatywne w stosunku do istniejących, instytucje wspólnoty - wolne od hierarchicznej struktury, za to przeniknięte duchem communitas[4]. Według Turnera "(...) communitas jest spontaniczne, bezpośrednie, konkretne - nie jest kształtowane przez normy, nie jest zinstytucjonalizowane, nie jest abstrakcyjne." Z communitas mamy do czynienia m.in. w obliczu kataklizmów czy katastrof oraz w przypadku specyficznych zachowań zbiorowych, takich jak pielgrzymki do sanktuariów, parady na festiwalach (np. Festiwal w Rio de Janeiro, Festiwal Karaibski w Londynie)[4].

Przypisy

  1. Victor Turner - Indiana University
  2. Za: Mathieu Deflem, Rytuał, anty-struktura i religia, czyli Victora Turnera procesualna analiza symboli.
  3. Communitas to łacińskie słowo oznaczające niezhierarchizowaną społeczność, w której ludzie są równi lub samego ducha takiej wspólnoty.
  4. 4,0 4,1 Mirosław Pęczak. Żałoby nasze narodowe. „Polityka”. 17, 2010. 

Tłumaczenia na język polski[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]