Vidiadhar Surajprasad Naipaul

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
V. S. Naipaul
Imiona i nazwisko Sir Vidiadhar Surajprasad Naipaul
Data i miejsce urodzenia 17 sierpnia 1932
Chaguanas, Trynidad i Tobago
Narodowość brytyjska
Dziedzina sztuki literatura
Nagrody
Nagroda Nobla w dziedzinie literatury

Sir Vidiadhar Surajprasad Naipaul, znany jako V. S. Naipaul (ur. 17 sierpnia 1932 w Chaguanas) – brytyjski prozaik i eseista, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 2001.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 17 sierpnia 1932 roku w Chaguanas w pobliżu Port-of-Spain w Trynidadzie i Tobago w rodzinie hinduskich (warna braminów) imigrantów pochodzących z północnych Indii. Jego ojciec, Seeperesad Naipaul, był korespondentem dla "Trinidad Guardian" i pisarzem. Udzielał synowi wsparcia w jego najwcześniejszych literackich wysiłkach i był wzorem dla przyszłego noblisty.

Naipaul kształcił się początkowo w Port-of-Spain w Queen's Royal College, a gdy w 1950 roku wygrał stypendium Oksfordu, wyjechał na studia do Anglii. Dyplom otrzymał w 1953 roku.

Po zakończeniu edukacji, od 1954 do 1956, pracował dla BBC jako prezenter (broadcaster for BBC's Caribbean Voices), a od 1957 do 1961 jako etatowy krytyk literatury beletrystycznej dla "New Statesman".

Mieszkając od 1950 na stałe w Wielkiej Brytanii chętnie wyruszał w rozliczne podróże po Azji, Afryce i po obu Amerykach. Od lat 70. mieszka w Wiltshire opodal Stonehenge.

Zaczynał od powieści na temat brytyjskiej kolonii w Trynidadzie i Tobago, utrzymanych w ironicznym stylu – Masażysta cudotwórca (1957) i Wybory w Elwirze (1958). Międzynarodowy rozgłos zyskał dzięki powieści A House for Mr. Biswas (1961), opisującej Anglię z perspektywy przybysza z kolonii.

Późniejsze utwory Naipaula są w wydźwięku coraz bardziej pesymistyczne. Zawierają zapisy poszukiwania tożsamości po opuszczeniu ojczyzny. Bywają porównywane do twórczości Josepha Conrada. Niektóre dzieła, np. Partyzanci (1975), czy Zakręt rzeki (1980) mają charakter polityczny, a ostatnio wydane, np. The Enigma of Arrival (1987), A Way in the World (1994) – autobiograficzny.

Literatura faktu i eseistyka, będące plonem jego podróży, zajmują równie wiele miejsca w twórczości Naipaula co beletrystyka. W latach 80. XX wieku był żywo zainteresowany „Solidarnością” i życzliwie o niej pisał.

Opisując świat rozpadającej się dawnej kultury kolonialnej, Naipaul spogląda z wnikliwością na Europę zarówno z perspektywy kultur Trzeciego Świata, jak i na tamte kręgi cywilizacyjne z punktu widzenia człowieka Zachodu. Jego twórczość nie jest hermetyczna.

Zauważyła to Akademia Szwedzka, przyznając mu w 2001 roku literacką Nagrodę Nobla. Akademia zwróciła szczególną uwagę na: powieść z 1987 roku The Enigma of Arrival oraz książki podróżnicze, w których Naipaul krytycznie ocenia wpływ islamskiego fundamentalizmu na życie społeczne i instytucje polityczne w Indonezji, Iranie, Malezji i Pakistanie Among the Believers (1981) i Beyond Belief (1998). W swoim uzasadnieniu Komitet stwierdził, że przyznał nagrodę "za jednolity punkt widzenia i nieprzekupne badania, które zmuszają nas by dostrzec obecność przemilczanej historii".

Inne nagrody:

W 1990 roku Naipaul otrzymał tytuł szlachecki.

Jest dobrze znany m.in. w Anglii, USA i Szwecji. Pisze tylko po angielsku. Często cytowane są słowa pisarza: "Prawdziwą moją ojczyzną jest mój język, mój dom to angielszczyzna".

Beletrystyka[edytuj | edytuj kod]

  • The Mystic Masseur (1957) – Masażysta cudotwórca (1979, Książka i Wiedza)
  • The Suffrage of Elvira (1958) – Wybory w Elwirze (1958)
  • Miguel Street (1959) – Nasza ulica ([2002, Noir sur Blanc)
  • A House for Mr Biswas (1961) – Dom pana Biswasa (2002, Noir sur Blanc)
  • Mr. Stone and the Knight's Companion (1963)
  • A Flag on the Island (1967)
  • The Mimic Men (1967) – Marionetki (1971)
  • The Loss of Eldorado (1969) – Utrata Eldorado (1972, Książka i Wiedza)
  • In a Free State (1971) – W wolnym kraju (1974)
  • Guerillas (1975) – Partyzanci (1980, Czytelnik)
  • A Bend in the River (1979) – Zakręt rzeki (1985, Czytelnik; 2002, Noir sur Blanc)
  • Finding the Centre (1984) – Rozjaśnić tło (2002, Noir sur Blanc)
  • The Enigma of Arrival (1987)
  • A Way in the World (1994)
  • Half a Life (2001) – Pół życia (2004, Noir sur Blanc)

Reportaże, eseje[edytuj | edytuj kod]

  • The Middle Passage: Impressions of Five Societies – British, French and Dutch in the West Indies and South America (1962)
  • And Area of Darkness (1964)
  • The Overcrowded Barracoon and Other Articles (1972)
  • India: A Wounded Civilization (1977) – Indie: Zraniona cywilizacja
  • A Congo Diary (1980)
  • The Return of Eva Perón (1980)
  • Among the Believers: An Islamic Journey (1981)
  • Finding the Centre (1984) – Rozjaśnić tło (2002, Noir sur Blanc)
  • A Turn in the South (1989)
  • India: A Million Mutinies Now (1990)
  • Homeless by Choice (1992, razem z R. Jhabvala i S. Rushdie)
  • Bombay (1994, razem z Raghubir Singh)
  • Beyond Belief: Islamic Excursions among the Converted Peoples (1998)
  • Between Father and Son: Family Letters (1999, redakcja: Gillon Aitken)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]