Vincenz Priessnitz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Vincent Priessnitz
Tablica pamiątkowa w Poznaniu.
Wzgórze Gräfenberg, Jesionik, kaplica nad grobowcem Vincenta Priessnitza
Hotel w Jesioniku, nazwany jego nazwiskiem

Vincenz Priessnitz (Vincenz Prisnitz, Vincenz Prißnitz, czes. Vincent Priessnitz), (ur. 4 października 1799 w Lázně Jeseník k. Jesionika; zm. 28 listopada 1851 tamże) - gospodarz, samouk w zakresie medycyny niekonwencjonalnej i naturalnej pochodzący z ówczesnego Śląska Austriackiego.

Na obszarze ówczesnych Niemiec i Austrii był uznawany za kontynuatora i wskrzesiciela metod hydroterapii zapoczątkowanych przez Siegmunda Hahna i Johanna Siegmunda Hahna.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Vincenz Prießnitz był najmłodszym z sześciorga rodzeństwa. Jego rodzicami byli gospodarz Franz Prießnitz i jego żona Theresia Kappel. Po śmierci najstarszego brata i utracie wzroku przez ojca, w wieku 12 lat Vincenz przerwał naukę i skoncentrował się na pracy w rodzinnym gospodarstwie. Z krótkiego pobytu w szkole nie wyniósł zdolności czytania i pisania, był więc analfabetą. W wieku 16 lub 17 lat spadł z konia i złamał przy tym dwa żebra. Bez fachowej pomocy lekarskiej narażał się na powikłania - choroby organów wewnętrznych. Z braku środków finansowych musiał sobie pomóc sam. Do rany przyłożył nasączony zimną wodą opatrunek, bandażując ją ciasno wieloma warstwami chust. Żebra zrosły się bardzo szybko - dając w ten sposób początek metodzie "opatrunków Prießnitza". Wkrótce też Vincenz otrzymał przydomek "wodnego lekarza".

W 1828 zawarł związek małżeński z Zofią (córką wójta gminy Česka Ves / Böhmischdorf k. Jesionika). Z małżeństwa tego miał syna i sześć córek.

W 1848 doznał poważnego udaru mózgu, oprócz tego stwierdzono u niego niepokojące zmniejszenie wątroby oraz symptomy przewodnienia. Zmarł 28 listopada 1851 w wieku 52 lat.

Pozostawiony przez niego majątek został oszacowany na 10 milionów ówczesnych guldenów. Syn Vincenza był wówczas jeszcze małoletni i cały zakład uzdrowiskowy przeszedł w ręce jednego z zięciów.

Zakład kuracyjny[edytuj | edytuj kod]

W 1826 przybyli pierwsi chorzy kuracjusze spoza najbliższej okolicy zamieszkania Prießnitza. Dla nich też urządził specjalny dom kuracyjny z łaźnią, w której stosował terapie wodne. Już w 1829 roku został przez wielu lekarzy oskarżony o znachorstwo.

Rozprawa zakończyła się uniewinnieniem Prießnitza, gdyż jego metody leczenia opierały się na wyłącznym stosowaniu wody bez współdziałania z jakimikolwiek medykamentami i ziołami. W 1830 roku otrzymał od władz austriackich oficjalne zezwolenie na otworzenie i prowadzenie zakładu kuracyjnego opierającego się na metodach wodoleczniczych.

Wkrótce w łaźni zakładu kuracyjnego zainstalowano olbrzymią na ówczesne czasy wannę o średnicy 10 metrów, w której kuracjusze mogli nawet pływać. Wewnątrz wanny znajdowała się mała fontanna. W 1832 został zmuszony do rozbudowy dobrze prosperującego zakładu, dobudował wówczas nowy budynek z 18 pokojami i wielką salą. Równocześnie w zakładzie kuracyjnym mogło przebywać ok. 100 pacjentów. W 1838 uzyskał pozwolenie na prowadzenie uzdrowiska. Do śmierci Vincenza w 1851 roku z terapii wodnych zakładu skorzystało 36.000 pacjentów. Zakład wodoleczniczy istnieje do dnia dzisiejszego w Lázně Jeseník k. Jesionika w Czechach.

Metody Prießnitza nie były w żadnym stopniu nowatorskie (były raczej kontynuacją i rozwinięciem istniejących metod), przyczyniły się jednak znacznie do spopularyzowania metod wodolecznictwa.

Za rozwój chorób wewnętrznych obwiniał przede wszystkim "złe soki" w organach, które należy z ciała usunąć. Wykorzystywał zimną wodę i zimne okłady jako terapię przy różnych diagnozach, zalecał również specjalne diety oparte na wodzie, mleku i zimnych niedoprawionych potrawach oraz gimnastykę i spacery. Był również zwolennikiem hartowania zdrowia poprzez lodowate prysznice (spadek wody z kilku metrów na pacjentów; pierwszy prysznic jego konstrukcji był po prostu zlokalizowaną na wolnym powietrzu rynną, z której woda ze źródeł spadała na głowy kuracjuszy). Korzystał również z wód leczniczych, lewatyw, kąpieli i saun. Leczył wyłamane stawy kończyn, złamania, wylewy podskórne, reumatyzm, artretyzm, zaparcia oraz choroby układu pokarmowego.

Samodzielnie nie napisał i nie wydał niczego, swoje doświadczenie i metody przekazał córce Jadwidze, która skwapliwie notowała dyktowane przez ojca treści. Notatki te, jako Vincenza Prießnitza Rodzinna Księga Wodna (Vinzenz Prießnitz'sche Familien Wasserbuch), znajdują się obecnie w Instytucie historii medycyny Uniwersytetu Wiedeńskiego.

W 1846, w imieniu cesarza Austrii, za swoją działalność leczniczą został odznaczony złotym medalem zasługi. W parku miejskim w Jesioniku i w Wiedniu w "Parku przy Tureckim Szańcu" (Türkenschanzpark) znajdują się pomniki poświęcone Vincenzowi Prießnitzowi. Na Placu Wolności w Poznaniu znajduje się pomnik greckiej bogini zdrowia Hygiei ufundowany w 1841 r. przez Edwarda hr. Raczyńskiego z inskrypcją poświęconą Priessnitzowi

Dziedzictwo[edytuj | edytuj kod]

W Niemczech od 1960 roku organizacja grupująca specjalistów z zakresu medycyny niekonwencjonalnej (Heilpraktikerschaft) nadaje "Medal Prießnitza".

Prießnitz "wszedł" na stałe do zasobów języka polskiego, to właśnie od niego w spolonizowanej formie wywodzi się słowo prysznic.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bogdan Snoch: Górnośląski Leksykon Biograficzny. Suplement do wydania drugiego. Katowice: Muzeum Śląskie, 2006, s. 93. ISBN 83-60353-11-5.
  • Jürgen Helfricht: Vincenz Prießnitz (1799-1851) und die Rezeption seiner Hydrotherapie bis 1918. Ein Beitrag zur Geschichte der Naturheilbewegung. Matthiesen Verlag, Husum 2006, ISBN 3-7868-4105-5
  • Erich Herrmann: Die Methode des Vinzenz Prießnitz und ihre Bedeutung für seine Zeit und der Gegenwart / Metoda Prießnitza, jej znaczenie w XIX wieku i obecnie[1]. Dissertation, Universität Erlangen 1936
  • Wilhelm Herrmann: Neueste Erfahrungen über die Heilkraft des kalten Wassers / Najnowsze badania nad właściwościami leczniczymi zimnej wody. Hennings, Neisse 1835
  • Horst Prignitz: Wasserkur und Badelust. Eine Badereise in die Vergangenheit / Kuracja wodna i ochota do kąpieli - podróż kąpielowa do przeszłości. Koehler und Amelang, Leipzig 1986, ISBN 3-7338-0011-7
  • Heinz Röhrich: Vinzenz Prießnitz'sche Kaltwasserkuranstalt in Gräfenberg. In: Mährisch-Schlesische Heimat, 14.1969, S. 276-290
  • Bohumila Tinzova: Vinzenz Prießnitz (1799–1851). Almanach k 200. výrocí narození. Priessnitzovy Lécebné Lázne, Jesenik 1999
  • Hugo Scholz: Heilendes Wasser. Lebensroman des „Wasserdoktors“ Vinzenz Priessnitz / Uzdrawiająca woda. Powieść życiowa "wodnego lekarza" Wincentego Priessnitza, Leopold Stocker Verlag, Graz und Stuttgart 1978, ISBN 3-7020-0324-X

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. obecnie odnosi się do 1936 roku