Vranov nad Topľou

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Vranov nad Topľou
Herb Flaga
Herb Vranova nad Topľou Flaga Vranova nad Topľou
Państwo  Słowacja
Kraj preszowski
Burmistrz Tomáš Lešo
Powierzchnia 34,36 km²
Wysokość 132 m n.p.m.
Populacja (2007)
• liczba ludności
• gęstość

23 020
670 os./km²
Nr kierunkowy 0 57
Kod pocztowy 093 01
Tablice rejestracyjne VT
Położenie na mapie kraju preszowskiego
Mapa lokalizacyjna kraju preszowskiego
Vranov nad Topľou
Vranov nad Topľou
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Vranov nad Topľou
Vranov nad Topľou
Ziemia 48°52′51″N 21°40′24″E/48,880833 21,673333Na mapach: 48°52′51″N 21°40′24″E/48,880833 21,673333
Strona internetowa

Vranov nad Topľou (do 1927 i od 1944 do 1969 Vranov, niem. Frö(h)nel/Vronau an der Töpl, węg. Varannó) – miasto powiatowe we wschodniej Słowacji, w kraju preszowskim, w historycznym regionie Zemplín.

Vranov nad Topľou leży na wysokości 132 m n.p.m., w dolinie Topľi, u zbiegu Niziny Wschodniosłowackiej, Pogórza Ondawskiego i Gór Tokajsko-Slańskich. Liczba mieszkańców miasta wynosi 22 985 osób [2002], powierzchnia - 31,1 km². Współrzędne geograficzne - 48°52'51 N, 21°40'24 E. Dzielnica Vranowa położona na zachód od Topľi nosi nazwę Čemerné.

Przez Vranov przebiega jedna z najważniejszych dróg Słowacji - droga krajowa nr 18, oprócz tego zbiegają się tam liczne drogi lokalne - nr 553 do Trebišova, nr 557 do Stropkova, nr 558 do Humennégo i nr 576 do Koszyc. We Vranovie zbiegają się również linie kolejowe z miasta Strážske, z Trebišova i z Preszowa.

132-3279 IMG.JPG

Z badań archeologicznych wynika, że okolice Vranova były zamieszkane już w VII wieku. Kościół parafialny istniał już w 1314. Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z lat 1333-1337. Jeszcze w I połowie XIV w. Vranov stał się osadą targową, wyposażoną przez króla Węgier Ludwika w prawo wolnego handlu. Data nadania Vranovowi praw miejskich nie jest znana, jednak już w liście króla Zygmunta z 1410 r. jest wzmiankowany jako miasto. W XV wieku Vranov przeobraził się w ośrodek rzemiosła i handlu, wzrastając w miarę wzrostu znaczenia szlaku handlowego z Polski na Węgry przez Przełęcz Dukielską. Vranov został mocno dotknięty zniszczeniami podczas wojen w XV i XVI wieku. Od 1523 r. należał do magnackiego rodu Batorych, od 1617 do rodu Drugethów, od 1684 do rodu Bárkoczy. W XVIII wieku miasto doznało zniszczeń w walkach powstań antyhabsburskich oraz w katastrofach naturalnych (powódź w 1718, trzęsienia ziemi w 1778 i 1779. Podczas wschodniosłowackiego powstania chłopskiego w 1831 r. Vranov znalazł się w centrum walk, był okupowany i rabowany przez buntowników. Na początku XIX wieku Vranov podupadł i stał się typowym miasteczkiem rolniczym. Region dotknęła masowa emigracja - ludność powiatu spadła z 23,3 tys. osób w 1858 do 22,2 tys. w 1895. W 1910 ludność miasta liczyła 2,1 tys. osób, z czego 1,4 tys. Węgrów, 0,6 tys. Słowaków i 0,1 tys. Niemców. Upadek miasta trwał przez cały XIX wiek, pogłębiła go jeszcze I wojna światowa. Vranov nie został zniszczony, ale znalazł się na bezpośrednim zapleczu frontu karpackiego. Impulsem do rozwoju miasta okazało się dopiero otwarcie linii kolejowej do Trebišova w 1939 r. W okresie kampanii wrześniowej w Vranowie mieścił się sztab dowodzenia tzw. Rychlej Skupiny "Kalinčiak", biorącej udział w agresji na Polskę. Po wojnie rządy komunistyczne zaznaczyły się w mieście budową zakładów przemysłowych. Do dziś przetrwały zakłady chemiczne Bukóza i odzieżowe Slovenka oraz kilka zakładów produkcji żywności i materiałów budowlanych.

Zabytki Vranova:

Z Vranova pochodzi Ján Figeľ - komisarz europejski ze Słowacji.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]