Wąsosz (województwo podlaskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w województwie podlaskim. Zobacz też: inne obiekty o tej nazwie.
Wąsosz
Herb
Herb Wąsosza
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat grajewski
Gmina Wąsosz
Liczba ludności 1600
Strefa numeracyjna (+48) 86
Kod pocztowy 19-222
Tablice rejestracyjne BGR
SIMC 0991137
Położenie na mapie gminy Wąsosz
Mapa lokalizacyjna gminy Wąsosz
Wąsosz
Wąsosz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wąsosz
Wąsosz
Ziemia 53°31′19″N 22°19′13″E/53,521944 22,320278Na mapach: 53°31′19″N 22°19′13″E/53,521944 22,320278
Strona internetowa miejscowości

Wąsoszwieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie grajewskim, w gminie Wąsosz.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa łomżyńskiego.

Był miastem królewskim Korony Królestwa Polskiego[1].

Ogólnie o Wąsoszu (z opracowania A. Gordon)[edytuj | edytuj kod]

Obecnie Wąsosz liczy 1409 mieszkańców. Jest miejscowością typowo rolniczą, oraz siedzibą Gminy Wąsosz. W Wąsoszu znajduje się Gminna Biblioteka Publiczna, Gminny Ośrodek Kultury i Sportu, Szkoła Podstawowa im. Henryka Sienkiewicza i Gimnazjum im. Ks. Stanisława Konarskiego. A także obiekty sportowe, tj. „Orlik 2012”, kort tenisowy itd.

Zabytki i obiekty historyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego przy ul. Sienkiewicza, który został wybudowany w latach 1508–1532 w stylu późnogotyckim. Murowany z cegły w wątku wendyjskim i polskim, trójnawowy, pseudobazylikowy. ** W kościele znajdują się trzy murowane ołtarze.
    • W środku usytuowany jest obraz Przemienienia Pańskiego,
    • po jego lewej stronie obraz św. Rozalii namalowany w 1908 roku.
    • Z białego marmuru wykonano epitafium przez małżeństwo Bzurów w drugiej połowie XIX wieku.
    • Drugie prostokątne epitafium z białego marmuru zostało wmurowane 15 sierpnia 1997 roku na uroczystej mszy św. przez wojewodę łomżyńskiego i parafian wąsoskich.
  • Kościół filialny (dawniej karmelitów) usytuowany przy rynku (zwany przez mieszkańców klasztorkiem) jest jedną z cenniejszych pamiątek nie tylko architektury, ale i burzliwej historii regionu. Kościół filialny, pierwotnie karmelitów trzewiczkowych powstał około 1625 roku. Karmelici trzewiczkowi zjawili się w Wąsoszu na początku XVII wiek.u Legenda głosi, że dwóch zakonników zatrzymało się na wypoczynek w Wąsoszu, podczas podróży z Krakowa do Wilna. Szlachta i mieszczanie zwrócili się do nich z prośbą o założenie w Wąsoszu klasztoru. Obiecali cenne darowizny. Prośba mieszkańców została wysłuchana. Klasztor powstał w 1605 roku. Zaczątkiem jego siedziby była podarowana kamienica przez bogatego mieszczanina, Andrzeja Rogalę. Przez prawie dwa stulecia, do powstania styczniowego karmelici byli błogosławieństwem dla Wąsosza i okolic. Założyli pierwszą szkołę, uczyli uprawy roli i leczyli mieszkańców. Po rozbiorach stali się ostoją polskości. Wspierali uczestników kolejnych powstań. W podziemiach klasztoru przechowywali broń, chronili rannych powstańców. Po upadku powstania, na rozkaz gubernatora łomżyńskiego klasztor został zlikwidowany.
    • W podziemiach kościoła znajduje się trumna rycerza przypisywana wg legendy, Rzędzianowi z Wąsoszy.
    • W ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, pochodzący z XVI wieku, przesłonięty srebrną sukienką pochodzącą z około 1740 roku, zaś korony są z 1659 roku.
    • Podczas remontu kościoła robotnicy natrafili na pewien detal zdobniczy. Po jego zbadaniu okazało się, że jest to sgraffito, ozdoba charakterystyczna dla architektury renesansowej. Sgraffito umieszczone było nad jednym z dawnych okien elewacji frontowej i przedstawia Ostatnią wieczerzę.

Wydarzenia historyczne[edytuj | edytuj kod]

W sobotę 5 lipca 1941 r. do wsi przyjechała kilkunastoosobowa grupa Niemców, którzy dali przyzwolenie na zabicie Żydów[2]. Dr Jan Milewski z Białostockiego IPN uważa, że zbrodni dokonało kilkunastu miejscowych z inspiracji Niemców[3]. Obiecali mieszkańcom, że nie będzie żadnych konsekwencji. Miejscowi zaczęli mordować nocą[4]. Świadkowie zeznawali, że zabijała grupa kilkunastu mężczyzn, a mord miał podłoże rabunkowe. Zabijano ich nożami i pałkami. Świadkowie opowiadali, że zwłoki Żydów z porozbijanymi głowami leżały na ulicach, wszędzie były kałuże krwi. Szacuje się, że zabito od 150 do 250 osób, prawie całą żydowską społeczność Wąsosza[2]. IPN prowadzi śledztwo w tej sprawie. Istnieje podejrzenie, że zbrodni tej dokonano jeszcze przed wkroczeniem tam niemieckiej żandarmerii[5]. W miejscu, gdzie pochowano ofiary, znajduje się pomnik upamiętniający to wydarzenie[6] wykonany w formie macewy o półokrągłym zwieńczeniu, w którą wkomponowano menorę i Gwiazdę Dawida. Na pomniku umieszczono napis: Tu spoczywają prochy 250 Żydów, bestialsko zamordowanych w 1941 r. Cześć ich pamięci. Teren mogiły ogrodzono stylizowanym na drut kolczasty łańcuchem, rozpiętym pomiędzy słupkami z cegły[2].

Przypisy

  1. Adolf Pawiński, Mazowsze, Warszawa 1895, s. 39.
  2. 2,0 2,1 2,2 Agnieszka Domanowska. Bo ten Żyd to był nikt. „Gazeta Wyborcza”, s. 5, 8.11.2012. [dostęp 8.11.2012]. 
  3. „Będzie śledztwo w sprawie pogromu Żydów w Wąsoszu”, gazeta.pl.
  4. Jan Jerzy Milewski. Stosunki polsko-żydowskie w Ostrołęckiem i Łomżyńskiem w latach trzydziestych i w czasie II wojny światowej. „Zeszyty Naukowe Ostrołęckiego Towarzystwa Naukowego”. t. 16, s. 173-175, 2002. Ostrołęckie Towarzystwo Naukowe. ISSN 0860-9608. [dostęp 21.07.2014]. 
  5. Instytut Pamięci Narodowej.
  6. Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 69.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]