Węgierska Republika Ludowa (1949-1989)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Magyar Népköztársaság
Węgierska Republika Ludowa
Republika Węgierska 1946-1949 1949-1989 Węgry
Flaga Węgier
Godło Węgier
Flaga Węgier Godło Węgier
Hymn: Himnusz
(Hymn)
Położenie Węgier
Język urzędowy język węgierski
Stolica Budapeszt
Typ państwa republika ludowa
Ostatnia głowa państwa prezydent (ostatni) Brúnó Ferenc Straub
Ostatni szef rządu premier (ostatni) Miklós Németh
Jednostka monetarna forint
proklamowanie 18 kwietnia 1949
Przekształcenie w Republikę Węgier 23 października 1989
Strefa czasowa UTC +1 - zima
UTC+2 - lato
Flagi Węgierskiej Republiki Ludowej
Flaga z lat 1949–1956
Flaga z lat 1949–1956
Godła Węgierskiej Republiki Ludowej
Godło z lat 1949–1956
Godło z lat 1949–1956

Węgierska Republika Ludowa (WRL, węg. Magyar Népköztársaság) - nazwa państwa węgierskiego w latach 1949-1989. Członek Układu Warszawskiego, RWPG, jedno z państw członków tzw. bloku wschodniego. Państwo satelitarne, uzależnione od ZSRR.

Historia[edytuj | edytuj kod]

20 stycznia 1945 r. węgierski rząd tymczasowy z udziałem komunistów podpisał zawieszenie broni. W latach 1946-1953 kierowani przez Mátyása Rákosiego komuniści zaprowadzili w kraju reżim wzorowany na stalinowskim. Przyjęto nową, opartą na radzieckiej, konstytucję (1949), znacjonalizowano przemysł, przeprowadzono kolektywizację rolnictwa, wszelkie formy opozycji były tłumione za pomocą terroru i represji przez służbę bezpieczeństwa (Államvédelmi Osztály, później Államvédelmi Hatóság). W latach 1953-1955 stanowisko premiera po Rákosim przejął Imre Nagy, popierany przez radzieckiego premiera Gieorgija Malenkowa. Nowy premier podjął działania zmierzające do liberalizacji gospodarki. Po dymisji Malenkowa w 1955 r., także Imre Nagy został usunięty ze stanowiska premiera.

W lipcu 1956 r., w wyniku zmian politycznych w ZSRR po śmierci Józefa Stalina (1953 r.) i pod naciskiem samych Rosjan, pozbawiono władzy i wywieziono do ZSRR Rákosiego. Postawienie na czele partii jego następcy, Ernő Gerő, skompromitowało węgierskich komunistów, którzy utracili resztki zaufania społecznego. W październiku 1956 r. rozpoczęły się masowe demonstracje, którym początek dał pogrzeb ofiar sfingowanego procesu politycznego (tzw. proces Rajka). Manifestacje kontynuowano jako wyraz solidarności z polskimi wydarzeniami z października 1956 r. (tzw. polski październik, dojście do władzy Władysława Gomułki), które powszechnie postrzegane były na Węgrzech jako zmiany o charakterze systemowym. 23 października demonstrantów zaatakowali funkcjonariusze służby bezpieczeństwa, co spowodowało wybuch powstania węgierskiego 1956. Po jego stłumieniu przez interwencję wojsk radzieckich władzę objęła ponownie partia komunistyczna (od przełomu października i listopada 1956 jako Węgierska Socjalistyczna Partia Robotnicza, WSPR), kierowana przez Janosa Kádára. Po 1960 r. rząd Kádára podjął liberalizację w sferze gospodarczej. Osiągnięcia gospodarcze Węgier stały się jednym z wzorców reform podjętych w latach 80. przez Michaiła Gorbaczowa tzw. pierestrojki. W 1988 r. powstało opozycyjne Węgierskie Forum Demokratyczne, domagające się zmian w ustroju politycznym i ekonomicznym. W 1989 r., w wyniku rozmów opozycji, WSPR i organizacji społecznych (tzw. "Trójkątny Stół"), Węgry zostały przekształcone w państwo demokracji parlamentarnej, nastąpiła reorganizacja WSPR w Węgierską Partię Socjalistyczną.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]