Węgrzy

Z Wikipedii

Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.

Węgrzy
Górny rząd, od lewej: Stefan I, Maciej Korwin, Gábor Bethlen, Béla Bartók. Dolny rząd, od lewej: Tivadar Kosztka Csontváry, János Bolyai, Loránd Eötvös, József Eötvös.
Liczebność ogółem	15 mln
Regiony zamieszkania	Węgry: 9 967 921 [1]  Stany Zjednoczone: 1 563 081 [2]  Rumunia: 1 434 377[3]  Słowacja: 520 528 (2001)  Kanada: 315 510 [4]  Serbia: 293 299 [5]  Ukraina: 156 600[6]  Niemcy: 120 000 [7]  Wielka Brytania: 80 135  Brazylia: 80 000 [8]  Austria: 40 583[9]
Język	węgierski
Religie	katolicyzm, protestantyzm
Pokrewne grupy etniczne	Ugrofinowie

Węgrzy albo Madziarzy (węg. l.poj.: magyar, l.mn.: magyarok) - naród liczący w sumie ok. 14,5 mln, w tym na Węgrzech 10,5 mln, pozostałe ok. 4 mln tworzy mniejszości w Rumunii (Siedmiogród), Serbii (Wojwodina), Słowacji, Słowenii, Ukrainie (rejon Karpat) i Austrii. Jedna z grup mniejszości węgierskojęzycznej zamieszkującej rumuński Siedmiogród zwana jest Szeklerami (węg. l.poj.: Székely, l.mn.: Székelyek). Część badaczy skłania się ku poglądowi, że Szeklerzy są nie Węgrami, lecz potomkami Hunów.

Spis treści 1 Plemiona węgierskie 2 Etymologia 2.1 Magyar 2.2 Inne nazwy 3 Zobacz też 4 Przypisy

[edytuj] Plemiona węgierskie

Węgrzy należą do grupy ludów ugrofińskich. Wywodzą się one z okolic Uralu i między 3 i 4 tysiącleciem p.n.e. pierwsze ich odłamy rozpoczęły swą wędrówkę na zachód. W czasie wędrówki ludów w V w. n.e. ruszyli także Węgrzy na zachód. Pierwszy etap ich wędrówki zakończył się ok. 750 r. między dolnym biegiem Wołgi a Dunajem, wyparli stamtąd Awarów. Rejon ten zwany był Lavédia (Lavédi był legendarnym księciem Węgier). U Geografa Bawarskiego (r.845) Węgrzy występują pod łacińską nazwą Ungare.

Nie wszystkie plemiona węgierskie wywędrowały tak daleko na zachód, były też grupy Madziarów, na które jeszcze w 1236 natrafił dominikański mnich Julianus na terenach między Uralem i Wołgą. W roku 950 cesarz bizantyjski Konstantyn VII nazywa tereny zamieszkane przez Węgrów Etelköz ("Międzyrzecze"), zaś samych Węgrów celnie "Turkami". Dokładne geograficzne położenie siedzib Węgrów w owym czasie, nie jest dziś znane. W IX i X wieku Węgrzy podejmowali wielokroć łupieżcze wyprawy na północ, na tereny państwa wielkomorawskiego (podbijając je), na zachód aż po Paryż, Akwizgran i południe Tarent w Italii.

[edytuj] Etymologia

[edytuj] Magyar

Określenie magyar (wcześniej megyeri) pojawiło się w IX i X wieku w źródłach islamskich. Jest to prawdopodobnie kompositum (zlepek słowny) z magy i er(i) (oba określenia: magy, wymawiane modź, i er(i) znaczą człowiek, mężczyzna, płeć). Początkowo było ono nazwą jednego z siedmiu koczowniczych plemion: Meder (Megyer), Tarján, Jenő, Kér, Keszih, Kürt-Gyarmat i Nyék. W końcu X w. plemieniu Magyarów (pod wodzą Arpada) udało się zjednoczyć pozostałe sześć pod swoim przewodnictwem.

[edytuj] Inne nazwy

Zdobywcy państwa wielkomorawskiego nazywani byli w ówczesnych źródłach Ungari albo Ougri (i nie Madziarzy). Frankijscy kronikarze używali łacińskiego określenia (H)ungarus. Obcojęzyczne określenia (H)ungarus, (H)ungarn, Uhri, Vengry, Węgrzy, Hungarian, Hongrois itd. pochodzą od og(ъ)r - słowiańskiego słowa z bułgarsko – tureckim korzeniem onogur (on = dziesięć + ogur = plemię), które prawdopodobnie pochodzi z V w., kiedy to Magyaren ściśle związani byli ze zlepkiem plemion Hunów, zwanym państwem Onogurów. Początkowa litera H- w łacińskim Hungarus (i pochodny określeniach) pochodzi również z asocjacji Magyarów z Hunami (Hunni). Jeszcze cesarz Franciszek Józef I nazywał się królem Hungarów^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Zobacz też

• Mniejszość węgierska na Słowacji
• Historia Węgier
• Węgry
• Polak, Węgier, dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki
• Znani Węgrzy

Przypisy